sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Dagiti Pasalip iti Literatura

Kolum: Sinursuran

   Ni Jobert M. Pacnis

  (Umuna a paset)

 

 

KADAGITI mannurat, aglalo iti literatura, saan a maisina iti lubongda dagiti pasalip. Ditoy, maipakitada ti pudno a kabaelanda; no adda met laeng inalat dagiti sursuratenda. Saan a maaw-awan dagitoy a pasalip iti tinawen. Nagaduda pay ketdi!

Adda dagiti mannurat a naayat a makisalip. Saan a gapu iti awatenda a kantidad no mangabakda no di ket iti pannakapnek a mariknada. Ta agasem dayta balligi a magun-od? Ta iti laksid ti kinaadu dagiti entri, maysa kadagiti mapadayawan! Di mabaybayadan iti pirak ti ragsak nga umassibay.

Ngem adda met dagiti mannurat (bangolan wenno agdadamo) a dina kayat ti makisalip. Ta malaksid a mabuteng a maabak— a panagkitana ket mangibaba iti kinataona, dina kayat a makomentuan dagiti sinuratna. Wenno pagdidinniskutiran dagiti hurado idinto nga iti panagkunana, nalalaing ngem kadagitoy.

Wen, naruay dagiti pasalip kadagitoy a panawen. Salip iti daniw ken salip iti sarita ti nangnangruna. No maminsan, nobela ken salaysay. Adda benneg dagiti agdadamo ken bangolan.  Ngem kadagiti agdadamo, mabalinda ti makirapok kadagiti bangolan no la ketdi adda batillogda. Dagiti bangolan, dida mabalin ti makisalip iti nairanta a para kadagiti agdadamo.

Iti napalabas a maysa a dekada a pannakisalsalipko, adu metten ti obserbasionko.

Adda pasalip a kalpasan ti maysa wenno sumagmamano a tawen, lumneden. Agpukawen a kasla asuk. Mabalin nga awanen ti makaut a pangituloy. Wenno nagpason ti termino ti politiko nga esponsor ket saannnan a masapul ti agpabanglo. Ken mabalin met a nauman nga agpasalip.

Ngem adda met dagiti pasalip a naamnut. Agtultuloy latta ti panagpasalipda uray adda dayta gawat iti ekonomia. Ta kadakuada nga esponsor, napateg la unay dagitoy a pasalip tapno ad-adda a mapabaknang ti literatura— nga ipatpategda—  ken rummuar dagiti naidumduma a sinurat.

Naidumduma?

Wen, ta kas  kapaliiwan , adu a sinurat— agkakabaked, agkakapintas, makapnek—ti yula dagiti pasalip. Ket makunam la ket ngarud, obra-maestra dagitoy! Mabalin a yabay kadagiti sinurat dagiti agkakalatak iti lubong ti panagsuratan.

Ngem no maminsan, adda met nalidem a paset dagitoy a pasalip. Ta kasla simmadut pay ketdin dagiti mannurat. Ta kitaentayo man. Kadagiti publikasion, manmanon dagiti agsurat iti sarita (maipangruna daytoy a genre). Isu la nga isu dagiti nagan a rumrummuar. Ta dagiti dadduma, yintekda ti atensionda kadagiti sursuratenda a para salip.

Maminsan la nga agpayso nga agpasalip dagiti esponsor iti makatawen. Ngem awan met ti pagkunaam kadagiti gunggona. Mabalin a katukad ti sangapulo a sarita ti bayad ti maipangabak a sarita. Agasem dayta?

Ngem iti maysa a banda, mabalin a ngimmato ti standard ti pagsursuratanda isu a narigatdan a makapalusot iti/kadagiti sinuratda. Isu a kaykayatdan nga urayen dagiti pasalip tapno ditoyda nga ipan amin a kabaelanda nga agsurat.

Idi damok ti makisalip, nakakadkadlaw ti kinaadu ti entri. Nasanikar ti lubong ti pasalip. Adda pay daydi tawen a nasurok a kuwarenta ti naisalip a sarita iti maysa laeng a pasalip! Ngem kadagitoyen, manmanon dagiti makisalip.

Masaludsod la ket ngarud? Napananen dagiti mannurat?

Maysa pay a kapaliiwantayo, adda dagiti pasalip nga awan ti makagun-od kadagiti kangrunaan a gunggona. Ken uray payen kadagiti konsolasion. Special awards laengen ti mayit-ited.

Kimmapsut dagiti mannurat? Wenno ngimmato ti standard dagiti pasalip (wenno hurado)?

Diak patien a kimmapsut dagiti mannurat. Ad-adda a patiek dayta naudi a rason. Iti kadakkelen dagiti gunggona iti agdama, maitutop laeng a sapulen dagiti esponsor ti katukad ti ipapremioda.

Daytoy nga ingangato ti standard, naimbag la unay, iti bukodko a panirigan. Ta masapul nga agdur-as ti literatura. Saan  a dayta lattan naibalud a kita ti sinurat ti pagluglogan dagiti mannurat. Masapul a mangiparamanda kadagiti baro a luto, nupay awan ti makuna a baro a tema.

Iti sabali a bangir, adda met dagiti pasalip a gratisenda la unay dagiti mannurat. Abusta nagbassit ti igunggonada, nagadu pay la a rekisitos iti pannakisalip. Adda dita ‘tay agpa-affidavit-ka pay iti abogado, papirmaam iti presidente ti gunglo dagiti mannurat a nakaikappengam a mangipakita a bukodmo a gapuanan ti insalipmo, ken hard copy pay ti ipatulodmo. Sa pay la koleksion dagiti isalipmo ken maikkatanto pay iti no mano a porsiento ti premio (a nagbassit). E-VAT? Hmmm… No kuentaem amin a gastos, bassitton ti nabati iti abakem. No naabakka ngay?

(Adda tuloyna)