Footer

Dagiti Sinurat Maipapan Iti Relihion

Ni  Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Ti maysa a pagdumaan ti demokratiko ken ti sosialista a gobierno ket ti kinawaya dagiti umili a mangaramid iti kayatda nangruna unay ti pammati. Nairut la unay ti panangpraktis ti pammati iti sosialista a gimong. Maibilang a kas lapped no di man mangipaay iti arigengen – iti ababa a pannao, nalawlawa ti aangsan iti demokratiko a gimong ngem iti sosialista.

Uray dagiti sinurat maipapan iti relihion wenno religious literature ket saanda a makapagaliwaksay. Lalo kadagiti sinurat a mangipagpagna ti kombersion.

Naibudi ti pakasaritaan ti kombersion iti pakasaritaan tunggal relihion. Kadagiti dadduma, ti panagsagaba iti kombersion ket mas lalo a madegdegan iti pinget tapno maisulong ti panggep. Saan a lapped ti pannakaibuis ti biag itoy no di ad-adda pay a mangpapinget ti addang.

Pagarigan laengen ti napasamak ken ni Blessed Pedro Calungsod ken dadduma pay a martyr iti pannakaipalawa ti pammati.  Iti kombersion ket awan ti nagudilan ti saan a namingga nga ipupusay. Ad-adda ket a rimmangpaya ti panggep.

Kadagitoy nga aldaw, ti kombersion (conversion) iti sosialista a gimong ken panagsaknap kadagiti nadumaduma a religious literature ket sisasango iti dakkel a lapped. Natural la dayta ta kaipapanan metten ti panangbalbaliw ti pammati (relihion) ti panangbalbaliw iti gimong a paggargarawan.

Iti socialist republic, maibilang nga extremist dagiti addang ken dagiti sinurat nga adda gandatna a mangbalbaliw ti gimong.

Isu nga insurat ni Alexander Nazaryan iti blogna, “If Kremlin doesn’t like it, it’s extremist.” Kastoy ti panangiladawanna ti kasasaad dagiti religious literature sadiay Russia. Ta sadiay sosialista a pagilian, nagraira dagiti sinurat a mangitaguyod iti pammati. Saan laeng a ti Katoliko no di pay ket ti Jehovah’s Witnesses, Islam, Hare Krisna Conciousness ken dadduma pay.

Dakkel ngarud ti kaipapanan dagiti sinurat iti aniaman a panggep. `

Iti biang ti Russia, natural laeng ti reaksionna no malilibeg ti gobiernona babaen kadagiti sinurat nga agraraira. Saanna a palubosan a madayyeg ti ik-ikutanna a prinsipio.

Ngem kadatayo, ipakita wenno ipamatmattayo laeng ti kinabileg dagiti sinurat – a posible a balbaliwanna ti sistema ti gimong ken ti pammati. Iladawantayo laeng ti kinabileg dagiti sinurat nga isu ti kangrunaan daytoy a sinurat.

Ta  kas nadakdakamattayon, dakkel unay ti kaimudingan dagiti sinurat iti biag. Kabinnulig ti biag dagiti sinurat.

Iti historia ti literatura, nakaited iti dakkel nga  impluensia dagiti sinurat. No kunatayo nga impluensia, daydiay dakkel la  unay ti kaipapananna kadagiti tattao, a nakaited daytoy iti dakkel a values wenno tagipatgen, pannursuro ken adal, modelo ken panagbalbaliw. Maibilang amin dagitoy kadagiti kangrunaan a kasapulan ti tao iti inna  panagdur-as, saan laeng  nga iti kasasaadna iti panagbiag no di pay ket iti dana nga inna taltaluntonen. Impluensia iti panagbiag, kabibiag ken panirigan.

Kadagitoy nga impluensia ket naglaon kadagiti karirikna, arapaap ken padas iti sangkataoan ken nasurat dagitoy iti naurnos, nasayaat, addaan kaipapanan ken maikanatad a panagiparang ken pannakaipasagepsep iti rikna ken beddeng ti kapanunotan ken panagpampanunot.

Iti baet dagiti nagkaadu a sinurat iti tunggal puli, nasion ken relihion, saanna laeng a binaliwan ti panirigan dagiti tattao ken ti lugar no di pay  nagserbida a kas ‘pagsarmingan’ iti umno a dana a taluntonen ti tao, ti lugar ken ti panawenda. Nangipaay dagiti sinurat kadagiti positibo a panirigan a mangibunga met laeng iti positibo a panagpampanunot, pangngeddeng ken aramid.

Kadagiti amin nga agduyos iti literatura, saan  laeng a pasidapen ti pannakaammo iti kinapateg dagiti sinurat ti panagimutektek no di pay  duroganna ti musa a makiandingay iti panawen iti panangkutkot kadagiti ingpen ken kayat nga ilanad a kapanunotan, panirigan, eksperiensa, karirikna, ayat, ragsak, liday, pungtot ken rurod ken dadduma pay a taudan ti dinto marsaak a linabag.

Dagiti sinurat ket agnanayon a sibibiag. Saan nga umagen ti panawen. Maysa a bileg a mamaggunay iti aniaman a kita ken klase ti gimong a paggargarawan. Dakkel ti akemna iti maysa a gimong ta  ngamin, maibilang a kas kararua ti puli; ket dagiti mannurat ti pannakamata, pannakalapayag ken pannakangiwat ken konsiensia ti sosiedad ken komunidad iti panawenna. Ket agingga nga adda gimong, adda tao. Ket no adda tao, addanto latta met dagiti sinurat.#