sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Dagiti tulong ken ti itutulong

KALPASAN ti ania man a didigra, sumaruno ti ibabangon. Iti ibabangon, masapul ti tulong dagiti kailian, ti gobierno, dagiti pribado a sektor, ken ti sabsabali a pagilian.

Iti nakaam-ames a napasamak iti Tanap, natignay ti puso/rikna dagiti kailian ditoy man wenno iti ballasiw-taaw. Narugian ti addang a pannakaur-or ti tulong a maipaay kadagiti biktima. Mabalin a kunaen a no kasano a nalayus ti Tanap, kasta met ti pannakalayusna ita kadagiti tulong nga agtataud kadagiti addaan iti dakkel ti panagpuspusona.

Ti napintas itoy, adu dagiti indibidual a nangikalukag iti itutulongda. Saan laeng a ti gobierno ita ti agkutkuti. Makaparagsak a maammuan dagitay kailian nga iti bukodda a pamuspusan, uray bassit laeng, ikagkagumaanda ti tumulong. Kimmautda iti bukodda a bulsa; nagkiddawda kadagiti am-ammo ken gagayyemda. Ket dagiti maur-orda, isu ti idanonda a tulong kadagiti biktima.

Saanen a nakakaskasdaaw daytoy. Galadtayo a Pinoy, aglalo kadatayo nga Ilokano, ti sumaranay kadagiti agkasapulan. Paseten ti kulturatayo dayta. Banag a pagtamtamdan dagiti sabsabali a pagilian.

A manggutigot la ngarud iti riknada a mangipaay met iti tulong.

Makasair pay ngarud iti rikna ti kinadakkel ti panagpuspuso ti maysa a kailian iti siudad ti Marikina. Biktima ti istrok. Agdawat iti limos iti nayon ti pagbiagda a sangapamilia. Iti dayta nga aldaw, nanglimos iti innayonna iti urnongna. Adda pay inlakona nga alahasna. Ti nagupgopna, intedna amin iti liderato ni Mayor Marcy Teodoro tapno nayon a tulong kadagiti biktima ti layus a kailianda.

Pagsarmingan nga aramid. Saan a lapped ti adda a kasasaad iti biag no kayat ti tumulong. Adda iti puso. Adda iti rikna. Kabaelantayo dayta.

No saan nga iti pinansial nga aspeto, mabalin met iti moral ken dadduma pay nga aspeto ti nasalun-at a panagbiag.

Iti ilulutuad dagiti nadumaduma a rupa ti itutulong, naglayus met iti social media dagiti nadumaduma a ladawan a mangipakita itoy.

Kadagiti ladawan, ipakpakitada no sadino ti napananda, no asino dagiti natulonganda ken no asinoda a timmulong.

Gapu kadagitoy a pasamak, saan a maliklikan ti irerettab dagiti managdillaw.

No tumulong, apay kano a rumbeng pay laeng nga ikannawag iti social media? Apay a paglayusen pay laeng dagiti ladawan nga ipakita ti itutulong? Pagpangas laeng dayta. Pakitang-tao, kunada.

Mabalin nga adda punto dayta nga ideya. Adda ngamin ‘tay kunkunatayo a no ania ti inaramid ti makanawan nga ima, saanen a masapul a maammuan pay ti makanigid.

No adda naaramidam a naimbag, saanmon nga ibambando. Agulimekka lattan. Bay-am a maammuandanto ngem saan a sika ti nagtaudanna. Bay-am a ti panawen ti mangibuksil no ania dagiti naaramidam iti padam a tao.

Ngem iti sabali a punto, saan a makuna a panagpangas daytoy panangikannawag iti itutulong kadagiti biktima.

Ti panangibaskag iti social media ti inaramid nga itutulong, mabalin a wagas tapno magutigot pay dagiti sabali a tumulong. Ket ad-adda a nalaka ti ibabangon dagiti biktima.

Ta, ney, agurayka, ad-adda nga adda kabaelak ngem kenkuana. Nabaelanna ti timmulong, siakto la ketdin? baka kunaen dagiti makakita. Ket dida mapupuotan ti agkuti a mangbukel met iti addang tapno makatulongda met.

No ag-domino effect ti itutulong, di kad nagimbag nga aramid!

Ken masapul a talaga ti panangikannawag iti inaramid nga itutulong aglalo no nagbalintayo laeng nga instrumento. No dagiti impaay a tulong ket nagtaud kadagiti am-ammo ken gagayyem iti sabsabali a lugar ken iti ballasiw-taaw, mayannatup laeng a makitada met a talaga a naidanon ti tulongda.

Ta no agbalin a naulimek ti nangidalananda iti tulongda, baka kunaen dagitoy nga imbolsnaa laeng dagiti tulong.

For transparency,  kasta. Saan a kas kadagitay dadduma a lidertayo nga awan dayta iti bokubularioda. Gundawayanda ketdi ti kaaddada iti trono tapno makaliksab iti dakkel a mangpunno iti bukodda a pagbagasan.

Rumbeng laeng ngarud nga agulimek lattan kadagiti makitkita social media nga itutulong. Saanen a dillawen pay no apay a masapul pay a kasla pagpangasda nga ikankannawag dagitoy.

Panunoten laengen no kasano met a makatulongtayo iti bukodtayo a pangalapkapan. Saanen a sumanao pay. Agbalin ketdi a naridam kadagiti pakapay-an dagiti tulong a maikumkumit kadagiti lidertayo. Ditoy ti maitutop a siputantayo.

Maidandanon met la ngata amin a tulong kadagiti nakaisangratanda?

Saantayo a kayat a mapasamak met kadatayo dagiti naipadamag a tulong kadagiti biktima ti didigra ken gubat iti Abagatan a paset ti pagilian. Binuot, ngimmisit dagiti kinaban a bagas. Nadaddadaelda kadagiti nakaipempenanda. Idinto nga ammotayo nga umar-araraw idi dagiti kailian a kasapulanda ti tulong. Napasimsimanda laeng. Saan a naidanon amin a tulong kadakuada.

Nakitatayo pay no kasano a nadadael laeng dagiti lupot/kawes nga agpaay koma kadakuada. In-inut met a nagpukaw dagiti naipadamag a riniwriw a tulong a nagtaud kadagiti nadumaduma a pagilian.

Kitaen laengen dagiti pasdek a pagsalinongan koma ita dagiti biktima. Manon  a tawen ti naglabas. Ngem rurog pay laeng dagitoy. Di pay naileppas. Awan kanon dagiti pondo.

Binukodan lattan dagiti kailiantayo a biktima sadiay ti bimmangon tapno adda laeng makuna a pagtaenganda.

Dagita kakasta a pasamak ti saantayo a kayat a mapasamak met iti lugartayo. Isu a masapul ti panagridam, kas nasaon.

Kadagiti met tumultulong, makiddaw a makikayammetda iti gobierno. Iti kasta, adda turongen dagiti tulong ken itutulong. Saan a ‘tay agtudo laeng iti maymays a disso a kunada. Ket dagiti dadduma, bukbukodanda manen ti rigat.

Iti mapaspasamak iti Cagayan, mapalpaliiw nga addada lugar a kanayon a makasagrap iti tulong. Maulit-ulitda. Idinto nga addada pay dagiti saan a nadanon ti tulong.

Iti post-tayo iti social media, mangnamnama a mataliaw dagiti maseknan, imbuksilantayo ti maysa a kinapudno.

Sakbay ti dakkel a layus iti probinsia, nalak-amanen dagiti ili iti downstream (Distrito Dos)  ti awan sardayna a  bayakabak. Gapuna a nalayus dagitoy. Kimmarayan dagiti pagtatalonan ken dimmanon kadagiti pagtaengan ti danum. Naggidday dagiti bantay.

Agnadnadnad pay laeng ti danum ket gundaway koman a magteng dagitoy a lugar ti tulong. Ngem pagdaksanna, dimteng ti dakkel a layus a nangdalapus kadagiti kaaduan nga ili iti Distrto Uno ken Distrito Tres.

Naitalimudok ti imatang kadagitoy a disso. Ta agpayso man met a kakaasi dagiti biktima. Aglaylayus ita ti tulong kadakuada.

Nalipatanen dagiti immuna a biktima ti layus. Ania ngarud, inan-anusanda no ania ti maipaay laeng ti ilida a tulong. Nakidkidan ngaminen ti pondoda gapu iti agdama a pandemia. Inkagumaan laengen dagiti kalian iti downstream ti bimmangon. Leppay lattan dagiti abagada a nangmatmat kadagiti kataltalonanda a pinalned ti layus. Ti napateg, saanen a nadanon ida ti dakkel a layus idi agnadnad ti layus met a dimmalapus kadakuada.

Nabalitokan nga aramid ti itutulong. Siguraduen laeng ti agdama a liderato a maipaay kadagiti talaga nga agkasapulan.

Kadagiti met kailian, no saan a biktima, saan koman a mainayon a dadagsen kadagiti opisial. Saanen nga ipilit ti bagi no saan a kwalipikado iti tulong.

Kadagiti met maipapaayan iti tulong, maaddaantayo koma iti disiplina. Saan a ‘tay innagaw, sinnukot iti pila ken bastosen dagiti mangipapaay iti tulong.

Iti ngamin kapadasan ti kaduatayo idi a lider iti kolehio a nagbasaantayo, kaykayatna kano itan ti tumulong kadagiti sulinek a lugar. Addaanda iti disiplina. Saan a kas kadagiti paset ti siudad a napananda. Mabastosda kano pay. Ania  ngarud ket bassit met laeng ti grupoda. Saan nga amin ket maikkanda. Kinitada laeng, babaen ti koordinasion kadagiti opisial, no asino dagiti makasapul a talaga.

Iti ania man a didigra iti biagtayo, masapul ti panagbibinnadang. Para iti ibabangon!