DAGUM

Imbiit ni Dexter Marin Fabito

NAULIMEK nupay apagtangkayag pay laeng ti init ngem agwerwerret ti utek ni Ina Pining Mierkoles idinto a madama dagiti ramayna a mangidadait iti itaktakupna a lupot iti maysa kadagiti tallo a buttaw ti sako. Talaga a nasikap dagitoy a nabiag, nakunana itay alaenna dagiti sako idiay kamarin iti likud daytoy sangkakunana a kalabigan a balayda. Kalabigan kunana ta bulong ti labig ti diding ken atepna. Nakarikna iti luksaw kadagiti bao.  Napanunotna, saan la nga iti rabii ti panagkibkibda, uray pay iti aldaw. Kaslakay’ la kadagiti dadduma a politiko, nakuna ni Ina Pining bayat ti panangitudokna manen iti dagum.

Ngem, nakarkaroda, inkanunong ti bangir nga isipna. Agasem, arig amin a maiburay kadakuada a bumarangay ket kibkiban dagiti kunkunana a nadawdawel pay ngem kabbalay nga uppat ti sakana! Pangarigan laengen ti akikid ken naingpis a kongreto a dalan a nabiit pay a naiyimplementar, nadamdamagna nga aganay a nasurok dua-a-pulo a semento ti nagbibingayan nga inyawid dagiti opisial ti barangay. Ken adu pay a panagkibkibda. . .

Anian a tadem dagiti ngipenda, inriaw ti uneg ni Ina Pining. Isuda nga agserbi koma kadagiti kabarangayanda!

Inuyos manen ni Ina Pining ti nauneg nga angin iti kullapit a barukongna. Kayat ni lakayna a gumatangdan iti baro a sako. Ngem, tagisayangenna, piman,  ti igatangda koma. Uray ta maala met pay la iti takup dagiti buttaw. Maysa pay, nakanginngina, para kadakuada a napanglaw, ti bayad ti maysa a sako. Igatangna laengen iti sardinas wenno tuyo, a sagpawanda iti bulong ti marunggay wenno ubog ti labig.

Immanges manen ni Ina Pining sa apagapaman nga inkidemna. Ad-adda a bumaknang dagiti nabaknang, kinunana iti panunotna. Idinto a pumangpanglawda met – isuda a sangabirokan-sangaapuyan. Bumarbara ti kaungganna ngem timtimbenganna amangan no matudok ti ramayna iti dagum. Madegdegan la ketdi no kua ti saem iti barukongna.

Inuksotna itay  ti dagum iti kalendario a nakaimalditan ti nakaisem a rupa ti politiko – a dina masinunuo no ania ti bugas dayta nga isem. Ipaypaysona kadin nga ipatungpal dagiti rebbengenna? Mangilatang kadin daytoy iti pundo para iti pannakasemento ti nabatbati a kasla pagsungkaan ken katapokan a dalanda no katikagna ken kasla met aggaabay a babassit a rama no panawen ti kapote? Wenno ituloyna manen ti agibolsa iti kuarta? Wenno katkatawaanna dagiti nagatangna ti botosna? Mailaksidda dita nga agassawa. Ket immapay manen ti luksaw iti barukong ni Ina Pining kadagiti kalugaranda a nagilako (saan nga isuda amin) iti botosda itay napan a panagpipili. Anian! Anian a panagpampanunot, inridis ti kaunggan ni Ina Pining a kunam lan’ mangngeg dagiti maseknan ti kinunana.

Ileppasnan ti obrana sakbay ti pangaldaw uray ta agur-uray metten ti teddada itay bigat a torta a tarong ken nakilnat nga uggot ti kamusi. Pangtakupna met iti kinibkiban san ti ulser a tianna. Adu ti mulada a nateng ta nasakit ti bagbagida nga agassawa no dida agkudit-kudit. Pakainutan met no kua ni Sabas nga anakda ken ti pamiliana no kasta nga umayda umian iti Sabado – ta abastoda iti makalawas ti iyawidda a natnateng.

Inapiras ni Ina Pining ti mugingna ta dagaangen latta. Daytoy ngata ti ipasimudaag ti kalendario? Daytoy kadi ti bunga daydi pannakidakulap idi Mayo?

Nalpasen a nagtakup kada giti pagipempenan kadagiti tinukel nga umanay la a pangsilpo iti anges agingga iti sumaruno a panagtutunek.

Mabisin san nga agpayso wenno kastan ti bumaket ta kimmusnaw ti panagkitana idi timmakder. Ken intudokna ti dagum iti kalendario. Saanna ketdin a tinaliaw ti nangitudokanna. Ngem, no kinita koma ni Ina Pining ti nagdissuan ti dagum, agkanta la ketdi ti barukongna, ket iti saan a mabayag, lumag-an iti apagapaman ti barukongna.#