sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Daytoy Gubat a Sangsanguentayo

Kolum: Sinursuran

Ni  Jobert M. Pacnis

 

NOTHING will win in a war. Iti gubat, awan ti makuna a nangabak wenno mangabak. Narigat daytoy a banag. Adda kasukat ti amin. Mabalin a sanikua, biag ken talinaay ti panagbiag. Mangisangbay pay iti aligagaw.

Iti agdama a panawen, saan a mailibak ti gubat a sangsanguen ti gobierno. Addada dita dagiti kakabsat a mangiruprupir iti kalintegan/karbenganda. Saan a maung-ungpot a pannakibakal. Rumaba a rumaba iti inaldaw. Manon a dekada ti gubat sadiay Mindanao?

Ngem masaludsod: adda kadin naganab iti daytoy? Adun a biag ti naipatli, ti sanikua a nadadael, ti arapaap a nasapa a naitanem ngem isu la nga isu nga agtultuloy daytoy a dangadang iti nagbaetan dagiti agkakadaraan. Awan latta ti makuna a nagballigi.

Saan laeng a dayta, adda dita ti dangadang iti korupsion. Ramen daytoy dagiti damag iti inaldaw. Dagiti namnamaentayo a mangidaulo kadatayo iti nasayaat nga aramid, isuda pay dagiti kangrunaan ita a maitudtudo a “nanglamut/manglamlamut” kadagiti grasia/pagimbagan a para koma kadatayo nga umili.

Nakaal-alas man daytoy a ladawan ti pagilian. Ipakitana ti kinabileg ti kuarta a mangirarem latta iti kababalin/aw-awid ti tunggal maysa aglalo dagiti addaan iti gundaway a mangalikumkom kadaytoy. Ania la ngatan ti panunoten dagiti sabali a pagilian kadatayo? Pagiliantayo dagiti bukatot iti kuarta a lider?

Anian!

Kabayatanna, adda pay dita ti risgo ti gubat a sangsanguen ti pagilian iti pannakasalaknib ti teritoriona. Kayat a tagikuaen dagiti kaarruba a pagilian dagitoy gapu iti kinabaknangna kadagiti mineral. Ken taraon.

Iti panangsalaknib ti gobierno, adu a kuarta ti mabusbos, ken biag a maisagut no kas pangarigan laeng ta saan latta a marisut daytoy iti nainkappiaan a wagas. Magannaan pay ti relasiontayo kadagitoy a pagilian a mayat nga agtagikua kadagita a kinabaknang. Ngarud, maapektaran dagiti kadaraan nga agtrabtrabaho ken mayat nga agtrabaho kadagitoy a pagilian. Ma-harass-da. Maingetanda la unay.

Adda pay gubat a sangsanguen ti tunggal maysa kadatayo a bunga dagitoy di maikanatad nga aramid. Rumikrikut a rumikrikut ti parikut kadagiti maiparit nga agas. Nagdadakkelan a shabu tiangge dagiti mare-raid kadagiti nadumaduma a paset ti pagilian.

Iti aglawlawtayo laengen, madlaw ti namalbaliwan dagiti adu a makapulpulapoltayo gapu iti pannakaigumonda kadaytoy a bisio. Parnuayenna met ngarud ti nadumaduma pay a krimen: panagrames, panagtakaw ken panagpatay.

Makita ti sinseridad ti gobierno iti pannakapaksiat daytoy atapenda a drug cartel a nakastreken iti pagilian. Ti pannakitinnulong iti pannakapaksiat daytoy, masapul la unay ti gobierno ta saanna a pulos a kabaelan no siuulimektayo nga umili. Saan a barengbareng daytoy a dangadang. Serioso a makasapul iti naan-anay a determinasion iti pannakapaksiatna.

Kabayatanna, rumabraba pay ti dangadang iti pannakasalaknib dagiti umili a biktima/ maus-usar iti negosio dagiti dadduma a pornograpia. Dakkel metten daytoy a panguartaan dagiti sindikato. Iti kinarigat ti biag/panagbiag, adu latta dagiti umili a kumagat kadaytoy. Kasla droga a pakailuodan a dikanton makaruar iti oras a biktimanaka.

Pagyamanantayo ta makita a di agbaybay-a ti gobierno kadaytoy a dangadang. Agsasaruno ti pannakaraut dagiti disso a pakaar-aramidan daytoy a krimen. Daytoy koma met ti pamkuatantayo nga agbalin a naridam ket makikayammettayo iti gobierno tapno nalaka laeng ti pannakapungtil daytoy nga aramid.

Ti dangadang iti sugal a hueteng, nabayag metten nga isyo. Ti makadakes, agtultuloy latta ti panagtayaktak daytoy a sugal. Wen, adu a kailian ti ipapaayanna iti panggedan. Ngem no arisiten a naimbag, bolsa dagiti maseknan ti mapmapno– ti biagda ti rumangrang-ay. No kaano a mapasardeng daytoy, awan ti makaibaga ta suportado dagiti lider a pangnamnamaantayo. Dakkel met ngamin ti kantidad a mapagsasaritaan ditoy.

(Adda tuloyna)