Di Iraman Dagiti Ubbing Iti Nalabes Nga Angaw

 Komentario ni Melvin F. Bandonil

 

No apay ketdi a datayo a Pinoy ti masansan a tampulan dagiti nasasakit ken makapasugkar nga angaw a naisawang, impabuya iti entablado, iti karton wenno caricature wenno ania la ditan a mangibaba iti dignidad. Dagitoy dagiti racist joke nga aramid dagiti tattao a saanda nga umuna a panunoten ti isawsawang wenno ipresentarda no makaipas rikna wenno saan.

Anian a naguneg a sennaay ti maibun-ay gapu itoy. Apay a daytoy ti naynay a mapasamak? Siguro gapu ta nakurapaytayo a pagilian ket saantayo a kabaelan a depensaan ti bagbagitayo kadagiti racist jokes. Saantayo ngamin a kas kadagiti dadduma a pagilian a no adda naiyibbet kadakuada a nasakit nga angaw ket sigurado a maisarsarak ti karadkad ti nagangaw, ipangtada ti biagna. Kadatayo, saan a mapasamak dayta isu nga adda latta di agparbeng nga agisawang iti makasugat rikna.

No iti partikular a tao ti pakaiturongan ti racist joke, alimonen daytoy ti busor ket agparbeng agingga iti kabaelanna, ta kaadduanna kadatayo ti atiddog ti kurdonna. Ngem no kadatayo amin a Filipino ti pakaiturongan ti angaw in general, kiddawentayo laeng ti panangibabawi ti nagisawang iti imbalikasna ta no saan, batuentay iti kadadagsenan a pammabalaw.

Babalawen laeng. Saan a kas kadagiti dadduma a pagilian ken puli a lumaban wenno ipangtada ti biag ti tao a maseknan.

Itay nabiit, napasamak manen ti pannakaibaba ti dignidad ken dayaw ni Pinoy, ket dagiti met ubbing iti direkta a puntiria ti angaw.

Napasamak ti racist joke kadagiti ubbing a Filipino iti BBC show babaen ken ni Katherine Ryan, maysa a Canadian a komediante a nakabase sadiay United Kingdom a nangusaranna kadagiti ubbing a  Filipino a kas paset ti British celebrity panel game show “Mock the Show” babaen iti nalatak a host Dara O’Briain.

Daytoy ti kinunana: “We don’t use any of our products on animals. We use Filipino children.”

Kondenaenmi ni Ms. Ryan iti kangangatuan a pammabalaw itoy nga imbagana, nga inkumparana ketdin dagiti ubbing a Filipino kadagiti ayup. Agparparang itoy nga imbagana a napipia pay dagiti ayup ngem dagiti ubbing a Filipino?  Napateg la unayen aya dayta a produkto ta saan a mabalin nga usaren iti aniaman nga ayup ngem mabalin kadagiti ubbing a Filipino? Anak na lasi, nalangsi bulasi!

Saan laeng a mock the week ti napasamak no di ket naismak dagiti amin a Filipino. Ket gapu dayta, nagsagrap met iti panagkondena ken pammabalaw kadagiti nadumaduma a social networking sites ni nalibnos a Ms. Ryan.

Rumbeng kadi nga iraman dagiti ubbing kadagiti racist joke?

Makaray-awka kadi babaen iti panangibaba ti dayaw ti sabali?

Iti biangmi, saan koma a nairamraman dagiti ubbing, uray no kunaen nga adda pay naun-uneg a konteksto—wenno naun-uneg a kaipapanan iti imbagana. Maiparbeng laeng a saan nga iraman dagiti ubbing kadagiti sensitibo a banag malaksid kadagiti mangitakder iti situasion, manggutugot kadagiti rikna iti positibo a banagen ken/wenno dagiti laeng mangbagtin iti rikna, imbes a mangibaba wenno mangibaba iti dayaw ken dignidad.

Nupay nagpalawag iti naisawangna ken nagkiddaw iti pammakawan ken pannakaawat ni Ms. Ryan babaen iti Twitter page, saanen a maibabawi iti kinaadda ti napasugkianna, nga adda rikna nga inna nasukit.

Kastoy man ti palawagna: “It was UNLIKELY lines from a cosmetic commercial. *UN-LIKELY*. You’d be very unlikely to hear that. Because it would never happen.”

Nupay saan a mapasamak dayta, saan a maitutop ti comparison ti tao ken ti ayup, lalo itan a nakalukaten ti muging iti asinoman maipapan kadagiti isyo a nasken nga idalan iti panagaripapa ken panaggudeng sakbay nga ibuang ti kayat nga isawang.

“If you’d watched the whole show instead of reacting to a still shot out of context, you might feel that I was criticizing the EXPLOITATION of children. The joke is never, ever ON children. Watch the show.”

“I’m genuinely sorry to upset you but the joke wasn’t ON Filipino children or any children.”

Itay laeng nabiit, nababalaw met ni autor Dan Brown gapu iti sinuratna a libro a maipapan iti Manila a kas gates of hell. Ala, nalaglag-an la daytoy ta iti mabiit, agmawmaw met laeng no awan ti kinapudnona; ngem no rikna ti nasugatan, aglalo no dagiti ubbing, sabali daytan a saritaan.

Ket kunami laengen a sapay ta maliklikanton a maaramid ti sabali pay a biddut iti masanguanan ken ti panagpanunot nga umuna iti ibbatan a balikas ta didanto ket makapayatpayat kadagiti inosente a parsua.

Ania ngata ti mapasamak no iti sabali a puli ti nangibagaan ni Ms. Ryan kadayta nga angaw?#