Footer

Di masinuo a paset ti biag: Parts unknown

Ti sigagangat kandela ket mangited ti lawag iti kasipngetan, ngem no maiddep daytoy mangipaay met iti kidem a kasipngetan.

Hmn, natural laeng dayta, mabalin a kunaem, a maiddep ti kandela no napigsa ti angin wenno mayabyaban wenno mapuyotan. Isu ngarud nga ikaluya iti pannakaiddep daytoy babaen iti panangakkub iti dakulap iti parte a pagtaudan ti yabayab wenno pug-aw ti angin; no napigsa ti angin, dua a dakulap wenno darasen nga irikep ti tawa wenno abbongan ti aniaman ken sadinoman a posible a taudan ti makadisturbo a yabayab wenno aplaw. Gagangay dayta, possible a kunam.

Ngem kasanon no ti kandela ket maiddep nga awanan angin, dimo pinuyotan wenno niyabyaban? Saan a depektibo ti pabelo ta atiddog, napuskol ken saan a nalubed. Ania ngarud ti makunam daya a banag? Saan kadi, nga umasibay iti panunotmo ket nalabit a maysa dayta a pangngarig?

No iyarig iti biag dayta a binatog, saan kadi, a maibilang a dipay nga ammo a paset dayta? Parts unknown. Ti biag ket maysa a misterio, saan a mailawlawag, a kas koma iti kalawag ti nakamulagat nga agmatuon. Ngem ti ibunga dayta a pannakaiddep ti lawag ti kandela, mangipaay met iti pannakakellat wenno pannakabigla iti di ninamnama a pasamak. Dayta a banag ti di mailawlawag no apay a napasamak, a kas iti kellat a sinippayot ti sawi ti kaibuang a piek ket natda ti akintaraken nga agmalmalanga, a posible pay a maibuang ti saning-i ken panangilala. Naliday ti agpasina.

Itoy a sinurat, agsaoak iti pangngarig, a kas kadagiti maagsawtayo a sarsarita idi ugma. Gagangay ngamin nga agsao dagiti nataengan iti pangngarig wenno parabula no irugida dagiti sarsarita. Isu nga agsaotayo met iti pangngarig, iyarigtayo dayta a banag wenno pagteng tapno maliklikan iti nadagsen ken makarimon iti pannakaawat.

Mabalin pay a kunaen, a figure of speech euphemism. This is the use of pleasant substitute for an unpleasant idea or term. Sandi daytoy iti saan a napintas nga idea wenno termino, dagiti nadagsen nga ilawlawag wenno ipakaammo ket kasapulan ti pangngarig a mangidaton ti mensahe. Saan a nailaksid ni Ilokano itoy a banag. Daytoy ti mangipaneknek a nakalawlawa ti creative mind ni Ilokano, wenno ti panagpampanunotna kadagiti napipintas a bambanag, ta ultimo a nadagsen nga awaten a termino wenno balikas ket pagbalinenna a makaay-ayo iti mata ken lapayag, ti nadagsen a baklayen ket mapalag-anan.

Kas iti nadakamattayo a pangngarig ti kandela, saan met a mailawlawag dagiti pagteng a nakakellaatan wenno di ninamnama a banag a kellaat lattan a simmangbay. Awan ti maaramidan iti pannakakellaat no di agmalanga, wenno agmurareg no isu, ken dadduma pay nga aksion ken reaksion. Kalpasan a sumimbeng ti rikna ken panunot, ditanto metten a tumpuar dagiti kapanunotan, reaksion, simpatya no isu ken dadduma pay.

Kas iti ipapatay ti maysa kadagiti paboritotayo a personalidad iti telebision, ni Anthony Michael Bourdain, American celebrity chef, author, travel documentarian, television personality, “Parts Unknown” – award winning series ti programana iti CNN ken ti maysa pay a programana nga intay met buybuyaen a “No Reservations” iti YouTube. Ti rason, kinettelna ti bukodna a biag. Ti kinalatakna ket inabbonganna ti nakana a sagsagabaenna.

Ne, apayen? Ania ti napasamak? Aniat’ makagapu? Ket no makaabukay pay ti isem ken raniag dagiti matana? Makapaengkanto ti isemna no itedna ti komentario ken panirigan kadagiti husgaanna dagiti resipi?

Di masinuo no ania ken apay a napasamak ti saan a rumbeng. Saan a masinuo, parts unknown, a kas iti serialized a programana. Saan a mailawlawag, no apay, a ti adda iti ikub ti naraniag a lubong, makarikna met iti debilitating anxiety wenno nalabes a pannakaaburido wenno depression. Iti panagapitna iti pammadayaw ken pammigbig, adda sagsagabaenna a di masinuo, parts unknown. Awan iti makaammo dayta a panagsagabana. Awan ti makaammo ti bakbaklayenn a sainnek ket nadagsen la unay. Nakaluban dayta a panagsagaba iti raniag ti lubongna, ngem idi dinan kinabaelan nga imbaklay ti sagsagabaenna a dagensen, kinettelnan ti biagna. Makapakellaat met a damag, makapasennaay ken makapasainnek.

Saan laeng a ni Bourdain, no di ket aduda dagiti nalalatak, a nangkettel ti biagna tapno magibusan iti sagsagabaenna a tuok wenno pannakaburido.

Apay a mapasamak dayta a banag? Saan a masinuo. Ngem ti agdadata a kinapudno, maysa daytoy a serioso a sakit ti panunot a nasken nga ikkan iti atension. Saan koma a barengbarengen. Uray idi nagkauna a panawen, addan daytoy.

Makarikna ti tao nga agsagsagaba iti nalabes a depression. Ngem ti kadaksan ti amin, isu iti saan a pannakaammo a ti maysa a tao ket agsagsagaba kadayta a sakit ta dina met ibagbaga iti asinoman, wenno di met ngarud agpakunsulta iti doktor. Binukodanna ti baklayna a dagensen.

Iti rigatna, kasano ngarud iti panangipaay kenkuana ti atension ken pannakipagrikna, ti umasibay ken paaklolo no dina met ibaga nga agsagsagaba gayam iti umukuok a tuok ken pannakaaburido? Iti likudan dagiti garakgak ken isemna ket baklayna dinto maumag a dagensen? Pagammuan, simmippayoten ti kali, sumarunon ti aligagaw ken saning-i.

Mangliwengliweng a talaga ti biag, maysa a misterio, ta adda dagiti saan a masinuo a paset, ‘parts unknown’ ken di mabalin iti mangireserba, ‘no reservations’ ta saan ngarud a masinuo dayta a paset. Ania koma ti ireserbam? No reservations because parts unknown!

Naglaingka metten a nangpanunot kadagiti titulo dagiti programam, idol. Wenno dagitoy ti pinilim kas paripirip ti rikriknaem a dagensen?

Agsublitayo iti pangngarig wenno iti parabula. Parabula wenno parable ket ‘a simple story used to illustrate a moral or spiritual lesson, as told by Jesus in the Gospels.’ Kas maysa a Kristiano, mamatitayo a maliklikan ti di maibaklay a dagensen babaen iti napintek a pammati, ta kas kuna ni Jesus, “Siak ti Dalan, ti Pudno ken ti Biag. Awan iti makapan Kenkuana a di umay kaniak…” No naipasagepsep kenka ti kaipapanan itoy bersikulo, adda nakagangat a kandela a silaw iti kasipngetan. Mapalag-ananka iti dagensenmo iti biag.

Kadagiti saan a Kristiano, in fairness, at least, kasapulan a maaddaan iti natibker a pammati a mangbayabay iti panagdaliasat iti lubong. Ti mulinaw a pammati ti mangiturong iti umno a dana ti biag. Dayta ti kasapulan,

No dumteng ti nadagsen a pannakaaburido, kasapulan ti silawmo tapno dika maiyaw-awan iti kasipngetan; uray no kandela, lawag ken tarabay met iti kidem a kasipngetan. #