Pannakaisubli ti dusa a patay

PUMASA ngata iti Kongreso ti gakat a pannakaisubli ti capital punishment wenno dusa a patay iti Pilipinas para kadagiti nakaam-ames a krimen ken plunder tapno malapdan ti pannakapasamak dagiti nadagsen a krimen ken nakaro a kurapsion iti pagilian?

Nagsasarunon ti pannakaipila dagiti nagduduma a bersion ti pannakaisubli ti dusa a patay kalpasan nga indarirag ni Presidente Rodrigo Duterte iti maikauppat nga State of the Nation Address-na kabayatan ti panaglukat ti maika-18 a Kongreso.

Indarirag ti Presidente ti pannakaisubli ti dusa a patay kadagiti nadagsen ken nakaam-ames a krimen nga adda pannakainaigna iti illegal a droga, ken ti plunder wenno nakaro a panagtakaw iti pondo ti gobierno.

Impaganetget ti Presidente ken dagiti kaaliadona iti Kongreso a nasken ti pannakaisubli ti dusa a patay tapno malappedan ti pannakapasamak dagiti nakaam-ames a krimen nangruna ti panagraira ti illegal a droga.

Naariangga dagiti kongresista ken senador iti suportada iti pannakaisubli ti dusa a patay kadagiti nakaam-ames a krimen kas ti pammapatay, panagrames, panaglako iti adu a bulto ti droga ken dadduma pay nga umasping a krimen. Ngem mapagdududuaan no dagiti kameng ti Kongreso ket kanunonganda a mairaman ti plunder iti dusa a patay.

Saan a mailibak nga adu kadagiti agdama a nangato nga opisial ken sigud a kameng ti Kongreso ken dagiti pamiliada dagiti naidarum ti plunder ken kurapsion, ngem nalisianda ti ngipen ti linteg gapu iti turay ken impluensiada.

Addan dagiti gakat a naipila iti Kamara de Representante para ti pannakaisubli ti dusa a patay, ngem dagiti kaso laeng a nairaman ket dagiti nakaam-ames a krimen, ken saan a nairaman ti plunder.

Impasingkeden ni Senate Presidente Vicente “Titto” Sotto III a 14 a senador ti kumanunong iti pannakaisubli ti dusa a patay. Impatalged met ti Senate Minority Leader Franklin Drilon ken dagiti kaduada a senador iti Liberal Party a kontraenda ti pannakaipasa ti linteg a mangisubli ti death penalty.

Sadiay House of Representatives, natalek ni Speaker Alan Cayetano a suportado ti supermajority ti pannakaisubli ti death penalty. Natibker met ti oposision ti Makabayan bloc ken dagiti pro-life advocates a kongresista a lapdanda ti pannakaipasa ti linteg. Impasingked ni Buhay partylist Representatives Lito Atienza a mabingay dagiti kongresista iti panagbotosda iti gakat a mangisubli ti dusa a patay.

Natibker met ti takder ti Commission on Human Rights ken Simbaan Katolika iti panangsupringda iti pannakaisubli ti capital punishment iti Pilipinas. Iti apila ti Catholic Bishops’ Conference of the Philippines, kiniddaw dagiti obispo kadagiti kameng ti Kongreso a raemenda ti kinasagrado ti biag ket saanda koma a tungpalen ti singasing ni Presidente Duterte a mangisubli ti dusa a patay tapno pagustuanda ti Presidente ta ti capital punishment ket maikontra iti Bilin ti Dios ken dagiti napanglaw ti kangrunaan nga aglak-am.

Patien dagiti lider ti Simbaan Katolika ken dagiti human rights advocates a saanen a kasapulan ti death penalty iti Pilipinas tapno malapdan ti krimen ken tapno butbutngen laeng dagiti agaramid ta natakuatanen kadagiti panagadal kadagiti adu a pagilian a saan nga epektibo daytoy a panglapped kadagiti krimen. Indariragda a kasapulan laeng ti pannakapatibker ti sistema ti pannakaipaay ti hustisia iti pagilian tapno maipakat dagiti linteg.

No man pay adu nga umili nangruna dagiti pamilia dagiti biktima ti nakaam-ames a krimen ti kumanunong iti pannakaisubli ti dusa a patay, adu met dagiti komontra ta kayatda a sakbay ti pannakaisubli ti capital punishment ken madalusan pay a nasayaat dagiti law enforcement agencies, prosecution ken judiciary kadagiti rinuker a kameng tapno mapatalgedan a patas ti pannakaipakat ti linteg kadagiti babaknang wenno napanglaw, naturay ken awanan-gaway.

Saan a mailibak nga iti agdama ket adu latta dagiti rinuker a kameng ti Philippine National Police ken dadduma pay nga ahensia a mabalin a ballikogenda ti linteg tapno makasuan wenno maabsuelto ti maysa a suspek wenno akusado. Agtultuloy dagiti akusasion ti panagimula ti ebidensia ken extortion dagiti rinuker a polis iti laksid ti nainget a mandar ti internal cleansing. Mapaspasamak dagitoy a dakes nga aramid dagiti dadduma a polis iti laksid nga impangaton ni Presidente Duterte dagiti sueldo ken benepisioda. Saan kadi nga adda dagiti innaganan ti Presidente a narco-generals iti naglabas, ngem anian ti kasasaad dagitoy a heneral?

Adda met latta dagiti natiltiliw ken naik-ikkat a piskal ken hues gapu iti panagawat ti pasuksok tapno maibasura dagiti kaso a naipila kontra kadagiti suspek wenno akusado iti krimen.

Iti agdama a kasasaad ti justice system iti Pilipinas ket dagiti kangrunaan nga aglak-amto iti dusa a patay ket dagiti napanglaw ken awanan-gaway ta dagiti babaknang ken naturay ket kabaelanda a lisian dagiti basolda gapu iti rinuker a sistema ti pannakaipakat ti hustisia.

Adu nga umili dagiti agdudua no makalusot iti Kongreso ti dusa a patay no mairaman ti kaso a plunder nga iti agdama ket kaibatoganna ti agkupit iti nasurok a P50 Million a pondo ti gobierno.

Kabayatan ti panangiraman ni Presidente Duterte ti kaso a plunder a madusa iti death penalty iti SONA-na, adu dagiti napaisem ken napawingiwing ta nairaman kadagiti nagbuya iti SONA iti uneg ti Batasang Pambansa ket da sigud a Presidente Joseph Estrada, Presidente Gloria Macapagal Arroyo ken Senador Ramon “Bong” Revilla Jr. Agpapada dagiti tallo a naidarum gapu iti kaso a plunder.

Nasentensiaan ni Estrada iti tungpal-biag a pannakabalud, ngem pinardonan wen inikkan ni Arroyo ti Executive Clemency. Agpada met a naidarum iti plunder da Arroyo ken Revilla, ngem inabsueltoda ti Sandiganbayan. Kabayatan a nagadu dagiti nakabalud a napanglaw a nagtakaw laeng ti bassit iti balorna.

No dagiti kameng ti Senado ket mangidatagda iti gakat a dagiti nakaam-ames laeng a krimen ti mairaman iti dusa a patay, ket saan a mairaman ti kaso a plunder, ket ipaneknek dayta a saanen a patas ti pannakaipakat ti hustisia iti Pilipinas ket saan ngarud a rumbeng a maisubli ti capital punishment iti pagilian.