EDCA, makadakes wenno pagsayaatan ti pagilian?

Salaysay ni Jose Edwin S. Sajonia
NALUGLOGEN a topiko ti maipapan iti Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA) iti nagbaetan ti Amerika ken ti Pilipinas. Nabukel ken napirmaan ti nasao a katulagan idi Abril 28, 2014 iti Manila babaen kada Defense Secretary Voltaire Gazmin, ken U.S. Ambassador to the Philippines Philip Goldberg a naitiempo iti panagbisita ni US President Barack Obama iti pagilian.

Daytoy ten-year accord a military agreement ti U.S. ken ti Pilipinas ket maaramid manen kalpasan ti panagrikep ti Subic Bay Naval Base idi 1992 gapu iti aksion ti Senado ken Ehekutibo ti pagiliantayo.

Ti EDCA ket papigsaenna ti pangseguridad a kasasaad ti Pilipinas babaen iti panagplastar dagiti dadduma a tropa ti Amerika nga aggian ken agoperar iti teritorio ti Pilipinas. Ngem saan a maipalubos nga aggian dagiti Kano ditoy a permanente no di ket “pansamantala” laeng. Kasta met a mainayon iti katulagan a saan a mabalin a pagidulinan ti US iti nuklear nga armas iti pagilian kabayatan ti kaaddada ditoy.

Iti panirigan dagiti agibabaut iti puonan ditoy, napintas daytoy a katulagan ngem adda dagiti agamak amangan no iti pannakipaggian daytoy a superpower iti pagilian, amangan no dagiti lumugar ti maipasubo no bumtak ti riribuk! Agasem ta saan a kumporme iti daytoy ti higante a dragon, ti pangiladladawan itan ti prensa iti pagilian a China? Kasla awan ti makabior iti imparuarna iti damo a press release a pakaseknan iti panagtagikuana kano iti West Philippine Sea Islands. Kunada itan a kukuada ti nalas-udan ti masasao a China Sea. Agparparang metten nga awan ti baybay iti Pilipinas malaksid la kadagiti Channel ken Strait. Daytoy Ulugan Bay wenno Oyster Bay a pagparparmuoman dagiti dadduma a tropa ti Amerika ken ti Pilipinas babaen iti iwaywayatda a Balikatan Exercises ket posible nga okuparento pay ti China no mapaluknengna ti kasupangetna.

Maibasar iti historia, nagpalpaliiw laeng ti US idi World War 1 ken 2. Ngem idi madalapusda ket nakiramanen iti gubat! Ket dayta siguro ti nangpatibker kaniana a mangpalawa iti impluensia ken kontrolna kadagiti nasnasion kadagitoy a panawen.
Kuna dagiti agpalpaliiw nga ad-adda a mapaboran ti interes ti US ken dagiti agpupuonan a maprotektaran ti interesda. Ngem kuna met dagiti dadduma nga opisial a pangalaan koma ti milagro no agidaneng ti China? Kapilitan nga agpaarayattayo iti makabael a takiag a mangikanawa no ingkaso a mangarit ti China iti dangadang. Kuna met iti kaaduan a grassroot level a no kasta a tinnangken ti mapasamak, talaga nga awan ti magudilantayo.

Kabayatan a maalarma dagiti umili, ania ti kukueen dagiti maseknan a mangkitkita iti seguridadtayo kas iti Foreign Affairs ken iti Depensa? Ipaloapda koma ti pagbambanagan ti ararawtayo (resolusion/apela?) iti United Nations wenno International Mediating Countries tapno sardengannatayo a probokaren dagiti sabali a pagilian.

Apay nga awan man la ti panangdillaw ti Nagkaykaysa a Nasion daytoy a pakaseknan dagiti babassit a pagilian? Mamgad kadi wenno agur-urnongda laeng iti pruebada a manganawa iti makaunget a Higante a China? Agpatingga kadi lattan a mabikbiktima ti pagilian a Pilipinas?

Apay a no nabaknang ti pagilian a kas iti Kuwait, Syria, Iraq, ken Saudi Arabia ti pakapasamakan ti gulo ket dagus a bumiang ti UN ken iti NATO? Apay a pakaseknan ni US President Barack Obama no adda mapasamak iti amin a nasion iti lubong? Iti laksid a kameng ti China iti UN, apay a paan-anawa metten ket maibilang a bullying ti pampamay-anna kadagiti kakaduana a pagilian iti Asia kas iti Vietnam, Taiwan, Malaysia ken dadduma pay? Agkurang met ngarud ti kabaelan ti Pilipinas ta makidiga koman a kas iti napasamak iti gubat idiay Falklands Island a nagballigian ti Britain idi panawen ni Prime Minister Margaret Thatcher. Ngem ayaunayen ta maarustayo met iti warfare ken combatants no idiligtayo iti dakkel a nasion ti China.

Nupay kasta, siguro adda met ared-ed ti asi dagiti Intsik. Saanda a nagbalin a dakkel a nasion no awan ti natibker a moral ken disiplinada. Siguro, dida la kayat ti agkurno ket tukodenda ti anus ken ibtur dagiti nasion a kainnagawda. Maysa a kaduogan a sibilisasion ti China ket siguro adda met puntosda nga agkalikagum ngem makikinnaawatanda koma met no asunto ti dulon ken masakupan kas naituding para iti pagilian ti Pilipinas.

Dida kadi la maasianen iti pagiliantayo a lumunglung-aw babaen iti itutulong ti padana a pagilian? Saan met siguro a mangidaneng ti China. No kasta ti panggepna, iramramanda koma metten a sakupen ti kakaisuna a nabatogantayo a langit.#