Footer

EDITORIAL: Agsaruno a pannakapapatay dagiti mayor

KAANONTO a mapasardeng dagiti agsasaruno a pammapatay iti Pilipinas ta awanen ti pilpilien dagiti kriminal a gudasen ti biagna – kadawyan a tao, opisial ti gobierno, padi ken itan, dagiti mayor?

Iti nagsaruno nga aldaw, dua a mayor iti siudad ken ili iti Luzon dagiti napapatay babaen kadagiti saan pay a nabigbig a kriminal. Dagitoy a krimen ket ad-adda pay a nangpataud iti buteng kadagiti ordinario nga umili ken uray dagiti opisial iti gobierno nga agamak a saanen a natalged ti biagda.

Napapatay sadiay Cabanatuan City idi malem ti Hulio 2, 2018, ni Mayor Ferdinand Bote ti General Tinio, Nueva Ecija, babaen kadagiti saan pay a nabigbig a dua a kriminal a nakasakay iti motorsiklo kabayatan ti iruruar ti naglugananna nga SUV iti compound ti National Irrigation Administration. Nakarekobre dagiti polis iti 18 a kapsula ti caliber .45 a paltog iti nakapasamakan ti krimen.

Madaman ti imbestigasion ti Philippine National Police iti Region 3 iti pannakapapatay ni Bote, ken addan dagiti lead a sursurotenda, ken dagiti person of interest a mabalin a mangipaay ti lawag iti krimen. Impakaammo ni Central Luzon Police Director Chief Supt. Amador Corpus dagiti mabalin a gapu ti pammapatay – ti quarrying activities iti General Tinio, ti negosio ti pamilia ti Mayor, ken politika ta umasidegen ti 2019 National and Local Elections.

Naammuan nga umuna pay laeng a termino ni Bote kas mayor. Nagserbi a bise mayor iti tallo a termino sakbay ti panangabakna a mayor idi 2016. Nadur-as met ti construction business ti pamiliada sadiay Nueva Ecija ken adu dagiti proyekto nga ar-aramidenda.

Sakbay ti pannakaambus ni Bote, napapatay met sadiay sango ti Tanauan City Hall, Batangas idi bigat ti Hulio 2, 2018 ni Mayor Antonio Halili kabayatan ti pannakikaysana iti flag raising ceremony babaen ti saan pay a nabigbig a marksman a nangpaltog kenkuana iti adayo a distansia. Maibasar iti ballistic report, ti buli a naala iti bagi ni Halili, ket caliber 5.56mm a kadawyan a maar-aramat iti M16 Armalite Rifle.

Mabigbig ni Halili gapu iti kampaniana kontra krimen sadiay Tanauan City, ti panangiparadana iti publiko kadagiti matiliwan a panagipuslit iti illegal a droga, panagtakaw ken dadduma pay a nalaglag-an a krimen kas ti natiliwan a nagtakaw iti tinapa. Naglak-am ni Halili iti kritisismo iti walk of shame campaign-na manipud iti Commission on Human Rights ken dagiti dadduma pay a grupo a mangiruprupir ti karbengan dagiti tattao. Malaksid iti walk of shame campaign ni Halili, saanna a kinanunongan ti pannakapapatay dagiti adda pannakainaigna iti illegal a droga ken dagiti kriminal tapno maikkanda pay ti panawen nga agbalbaliw.

Iti laksid ti kampania ni Halili kontra illegal a droga, nairaman kadagiti mayor a nabayagen nga innaganan ni Duterte nga adda pannakainaigna iti illegal a droga. Uray kalpasan ti ipapatay ni Halili, impalagip ti Presidente ti immunan a ballaagna iti napapatay a Mayor.

Idi sibibiag pay laeng ni Halili, pinaglibakannan ti pammabasol kenkuana nga adda pannakainaigna iti illegal a droga. Impalgakna a politically motivated ti pannakairamanna iti narco list gapu ti panangabakna iti eleksion ti retirado a heneral a polis, ket natiliw ti asideg a kabagian ti nakabalubalna nga adda pannakainaigna iti illegal a droga. Kinaritna dagiti polis a no makaipakitada iti ebidensia nga adda pannakainaigna iti illegal a droga ket iparadada met isuna iti publiko kas ti paar-aramidna iti Tanauan City. Uray ti naulila a pamilia ni Halili, impettengda nga awan ti pannakainaig ti napapatay a Mayor iti illegal a droga.

Inrakurak ni Region 4A Police Office Director Edward Carranza a maysa kadagiti lead a sursuroten dagiti imbestigador ket ti mabalin a pannakainaig ni Halili iti illegal a droga, dagiti napasaktanna iti shame campaign ti napapatay a Mayor, ken anggulo ti politika.

Sakbay ti pannakapapatay ni Halili, ket tallon a mayor a nairaman iti narco list dagiti immun-una a napapatay, a naiserran dagiti kasoda.

Napapatay ni Ozamis City Reynaldo Parojinog idi Hulio 30, 2017, tallo a kameng ti pamiliana ken 12 a kaduana iti pagtaengan ti Mayor, kabayatan ti panangipakat iti search warrant dagiti operatiba ti Regional Criminal Investigation and Detection Group, Missamis Occidental Police Provincial Office ken Ozamiz City Police Stetion.

Natay met ni Albuera, Leyte Mayor Rolando Espinosa ken Raul Yap sadiay Baybay, Leyte Sub-Provincial Jail idi Nobiembre 4, 2017 kabayatan ti pannakaibaludda ken panangipakat iti search warrant dagiti operatiba ti CIDG iti uneg ti pagbaludan. Masuspetsa ni Espinosa ken ti anakna a ni Kerwin a drug lord iti Eastern Visayas.

Immuna a napapatay ni Saudi Ampatuan, Maguindanao Mayor Samsudin Dimaukom, ken dagiti siam a kakaduana iti convoy dagiti Luganda sadiay Makilala, North Cotabato idi Oktobre 28, 2017 kabayatan ti pannakirangetda kadagiti polis a nangsaed kadakuada iti checkpoint gapu iti mapapati a panangideliberda iti illegal a droga.

Iti agtultuloy a pannakapapatay dagiti mayor a nairaman iti narco list ti Presidente nga agarup 100 a lokal nga opisial ket nagpataud iti amak dagiti local chief executives. Kidkiddawen da Mayor Maria Fe Brondial, Presidente ti League of Municipalities of the Philippines ti pannakidialogoda ken ni Presidente Duterte maipanggep ti narco list. Dinawat met ni Mayor Edgardo Pamintuan, Presidente ti League of Cities of the Philippines iti Philippine Drug Enforcement Agency a sakbay ti pannakaiparuar ti listaan dagiti lokal nga opisial a mairaman iti narco list ket maaddaanda koma iti gundaway a mangdalus kadagiti naganda.

Nagkas-ang a panunoten ti saanen a pannakasursurot ti linteg iti pagilian gapu kadagiti agsasaruno a saan a masolsolbar a pammapatay. Nakaladladingit ti panagrairan ti kultura ti kinaranggas iti Pilipinas, ken ti kinaawanen ti panagraem iti biag a sagut ti Dios.

Nagsakit a panunoten a mapaspasamak dagitoy a pammapatay idi administrasion ni Presidente Duterte a nangikari idi kampania a paksiatenna ti illegal a droga ken dagiti krimen iti las-ud iti tallo agingga iti innem a bulan. Duan a tawen ti administrasionna, ngem apay nga agingga ita ket nagraira latta ti illegal a droga ken kumarkaro dagiti krimen?