EDITORIAL: Asino ti ibutosmo, kailian?

Iti maysa a forum a dinar-ayan dagiti Manila-based a ganggannaet a correspondent, imbatad ti maysa nga ambassador a maat-atiw ti Filipinas iti lumba ti ekonomia iti Asia agsipud kadagiti konstitusional a lapped iti foreign investment ken sapasap a panagkunniber, nangruna kadagiti ahensia ti gobierno.

Iti maysa a Filipino a mangipatpateg unay iti pagilianna, nasaem dagita a balikas manipud iti nangato nga opisial manipud iti sabali a pagilian. Nasasaem pay ti sugat nga impalay ti makaipas a balikasna ngem iti iwekwek ti katademan a punial.

Kontraen la ketdi daytoy dagiti agtuturaytayo. Kunada la ketdi a babaen ti agdama nga administrasion, simmayaat ti ekonomia ti pagilian. Kasta met a babaen ti daang matuwid, sumagmamanon a dadakkel nga ikan a naisawsaw kadagiti anomalia ken korapsion ti nakasaklang iti korte.

Ngem iti biangmi, awan ti ania a kabarbaro iti impeksa ti ambassador mainaig iti agraraira a korapsion ken anomalia iti pagilian. Uray dagiti ordinario nga umili, ammodan ti kauneg ti namsaakan ti panagkunniber iti koridor ti turay.

Ti makunami: iti baet ti panangipangpangkusaw ti agdama nga administrasion iti daang matuwid, saan a malibak a sapasap ti korapsion ken panagkunniber kadagiti nadumaduma nga ahensia ti gobierno. Kapaliiwan ketdi a kimmaro ti panagkunniber a nakaisawsawan dagiti dadakkel nga opisial ken agtuturay a katinnakunaynay ken katinnulong koma ti agdama a liderato a mangtun-oy iti nalinteg a dalan.

Saantayon a dakamaten pay no ania dagitoy nga ahensia. Mamatitayo nga agalingasaw latta ti asimbuyok dagiti korapsion ken panagkunniber ngem nupay marurusok dagiti dagiti sumagmamano nga agtuturay, pamrayanda lattan nga apputen ti agongda ket siuulimekda nga ibaklay ti pannakadurmenda tapno saanda a mapasakitan ti dakulap a mangpakpakan kadakuada.

Wenno ammoda man, agtaltalinaedda a bulsek agsipud ta nagbalindan a paset iti sistema ket saandan a makaakkal iti nakailumlomanda. Kayariganda ti bao a simmeksek iti kaban ti turay a bimsog iti kinabaknang ti pagilian nga isu met ti di pakaalut-otan dagiti umili iti kinakurapay a makagapu iti naginad a panagdur-as ti pagilian, no maikumpara kadagiti kaparangetna a pagilian.
Ngem iti biangmi, adda latta namnama a sumaysayaat pay ti klase ti panagbiag dagiti umili babaen ti pannakaibutos iti dadaulo a mangiggem iti rienda ti turay – daytay napudno iti tarigagayna nga agserbi iti tattao; daytay saan a naisawsaw ti ramayna iti panagkunniber ken korapsion; daytay agpapili a ti pagimbagan dagiti marigrigat ti prioridadna a saluadan ken tamingen, saan ketdi a ti bukod nga interes ti inpluensial a pamiliana; daytay ammona nga ipateg ken kupikopan dagiti kalintegan dagiti babassitan ken maipapaigid, ken daytay ammona a tungpalen ti karina nga agserbi kadagiti tattao.
Kupkupikopan kadi dagitoy a saguday dagiti agtarigagay a mangidaulo kadatayo, kailian?