Footer

EDITORIAL: Dagiti Ilokanang Hilaw

Kas maysa a tampok ti parambak a Kannawidan Ylocos, naisayangkat ti pasalip a pakapilian iti Saniata ti Ilocos Sur.

Iti paulo laengen ti nasao a pasalip, mapili ditoy dagiti kapipintasan a babbalasang a taga-Ilocos Sur wenno patneng nga Ilokana a natibo wenno naiyanak iti daytoy a probinsia.

Napintas ti panggep ti nasao a pasalip: mangpili iti taga-Ilocos Sur a mangibagi iti probinsia iti nailian a pasalip wenno kadagiti parambak wenno pasken a pakaawisan dagiti agtuturay  para iti pannakaitandudo iti kultura ken kannawidan ni Ilokano.

Ngem iti presentasion dagiti kandidata iti provincial capitol sakbay ti panaglukat ti Kannawidan Festival, sumagmamano a kameng ti media ti nadismaya ta naduktalanda a kaadduanna kadagiti kandidata ti saan a makasao iti lengguahe ni Ilokano ken kaadduanna iti naiyanak iti Metro Manila ken saan a pay a nakaadak iti ili wenno barangay a kunada a nagtaudan ti ramutda.

Agasem, maysa pay a kandidata ti nagkuna a Vigan City ti puonna ngem idi madamag no sadino a barangay, saanna metten a maibaga. Wenno ti maysa a kandidata a nagkuna a siudad ti maysa nga ili a nagtaudanna.

Iti ababa a pannao, idinto a makuna nga adda parsiak a dara ni Ilokana kadakuada, ganggannaet dagitoy a kandidata iti nagtaudanda a lugar.  Saanda a makuna a patneng nga Ilokana no di kasla tay innapuy a nakusel gapu ta kurang ti naikabil a danum tapno malinay a nasayaat ken nasayaat a pangilabayan iti napudot a digo ti sabong ti karabasa a nasagpawan iti tinuno a dalag wenno burikao. Kadagitoy a kandidata, mabalin a ganggannaet kadakuada no ania ti raman ti dinengdeng a naalseman iti salamagi wenno pias wenno ti napettakan iti kamatis a bisukol, duriken, bennek, rusangis ken dadduma pay a lames ti karayan wenno baybay.

Inrason ti koordinador ti pasalip nga adda 25% a darada nga Ilokana dagiti nakisalip nupay naiyanak ken dimmakkelda iti Kamanilaan. Kasta met, nga imbagana a kaadduanna nga Ilokana ket agtayag laeng iti 5’4” ket saanda a maragpat ti minimum a requirement a kinatayag dagiti makisalip kadagiti nailian a pakontes iti kinapintas.

Ala, mabalin a pudno dagita a kapaliiwanna nupay makuna a narigat nga awaten lattan ti kinapudnoda.

Ti ket napasamak, ad-adda nga iti Kamanilaan ti nagbirokanda kadagiti kandidata idinto a saan a nainget ti panagsapulda iti sibubukel a probinsia. No laeng koma, nakikoordinarda kadagiti lokal nga agtuturay iti 32 nga ili ken dua a siudad iti probinsia, sigurado a makapataudda iti uray dua laeng a kandidata tunggal ili ken siudad ket umdasdan nga agsasalip a para Saniata ti Ilocos Sur.

Kas iti ninamnama, Manila-based nga Ilokana “kuno” ti nangabak a Saniata ti Ilocos Sur. Kuno kunami, ta saan la ngaruden  a makasao iti Iluko, dina pay maawatan ti pagsasaotayo. Kasano a maibaga nga Ilokana ti Saniata ti Ilocos Sur?

Rebbengna laeng a maysa a puro nga Ilokana ti mapili a Saniata ti Ilocos Sur. Agduma ti maysa a Manilenia iti maysa nga Ilokana. Agduma ti maysa nga ‘imported’ iti maysa a ‘native’, saan laeng nga iti panagraman no di pay iti nakaiyanakan a kaugalian ken kultura.#