EDITORIAL: Di Agsusurot a Baddek Politikal

Ti saan a panangipaay iti importansia iti napalabas a katulagan-kappia ti mitsa ti immapuy a riribuk sadiay Mindanao. Adda katulagan-kappia a nagpinnirmaan ti MNLF ken ti gobierno idi panawen ni nag-Presidente Fidel Ramos idi 1996 ket saan a rumbeng nga awanen daytoy ta kaipapananna ti panangisubli, pannakayabyab manen ti armed struggle para iti panagwaywayas a nangrugi pay la idi 1971. Dayta a katulagan ti nangpaidisso kadagiti armas ti MNLF, kasukat ti pannakaestablisar ti Autonomous Region in Muslim Mindanao, mabasa dayta iti 1987 Constitution. Nupay saan a nagballigi nga autonomia, naamiris koma dagiti rason no apay a saan a nagun-od ti makapnek a resulta.

Iti pannakitulag ti gobierno iti MILF, sabali a faction iti armed struggle, ti nangisangbay iti rikna ti pannakabaybay-a gapu iti saan a pannakairaman ti MNLF, a basta lattan naibbatanda iti kangitingitan. Ti MILF ket breakaway group ti MNLF idi 1981.

Koma, sakbay a simrek ti gobierno iti sabali a saritaan, saanna a baybay-an ti immuna ken kombinsirennna met ti sabali manen a breakaway group, ti  BIFF, a makipartisipar iti saritaan, ta iti kaanoman awanto latta, dinto maiggeman ti kappia ken talna agingga iti adda armed struggle.

Ti saan nga agsusurot a baddek politikal ket nangibunga iti riribuk. No ania daydiay sinerrek ti napalabas nga administrasion,  saan a ikankano ti agdama. Saan pay a nagbaliw daytoy nabayagen a mapaspasamak a praktis ken kababalin. Iti ababa a pannao, binnukod agraman kabukbukodanda nga agenda. Saan a maymaysa ti turongen ti linak ken kappia, no saan nga ituloy daydiay sinerrek ti immuna  ken saan a bigbigen ti agdama.

Agibunganto latta iti nakiro ken nariribuk  a panagbiag daytoy a wagas a panangiyaddang iti gimong.

No usigen a nalaing, nagduduma dagiti addang.   Saan a naidalan iti komprehensibo a panirigan. Gapu itoy, saan met a nagsusurot dagiti programa, saan a magun-od ti naan-anay a kappia.

Sakbay koma a serken ti pannakitulag iti sabali manen a faction, saan koma a baybay-an dagiti sabali a grupo nga agkatangkatang iti tangatang wenno riknada ti nabaybay-an. Daytoy ti mitsa ti riribuk.

No saan nga agbaliw ti baddek-politikal, iti kaanoman saanto met a magun-od ti naan-anay a kappia, addanto latta a sumiklab ti riribuk, addanto latta tumpuar nga arungaing.  (JMA Jr.)