EDITORIAL: Iti sanguanan ti bagyo ken layus, umdas nga apit ti irik ken mais ti ikkan prioridad

Iti pannakaisurat daytoy, adda manen sumungsungad a bagyo a posible a mangdungpar iti Amianan a Luzon ken mangisangbay iti napigsa a tudo ken angin. Sakbayna, impakdaar ti Pag-asa a tallo wenno uppat pay a napigsa a bagyo ti mangdalapus iti pagilian iti maudi a tallo a bulan daytoy a tawen. No mapasamak dayta, kumaro latta ti agdama a kinarigat ti panagbiag dagiti umili.

Ngem iti idadateng dagiti bagyo a kas iti Ondoy a nangidateng iti dakkel a layus iti Metro Manila ken dagiti kaparangetna a probinsia agingga iti Pangasinan ken Pepeng a nangibati iti nakana a layus ken nadadael a sanikua iti Amianan a Luzon ti manglukat koma iti mata dagiti agtuturaytayo iti agmamata a kinapudno a dagitoy a mapaspasarantayo ita a kalamidad ket parnuay ti panagbaliw ti klima.

Saantayon a dakamaten ditoy no ania ti makagapu no apay a narungrungsot ita dagiti bagyo a mangdalapus saan laeng iti pagiliantayo no di pay kadagiti dadduma a paset ti lubong a mangidatdateng kadagiti layus ken sobra a kapuskol ti tudo.

Ngem maysa a dakkel a maapektaran iti panagbaliw ti klima ti sektor ti agrikultura. Iti isasangbay laengen itay nabiit ti Bagyo Ondoy ken Pepeng, kadakkelan a pukaw ti sinagrap iti benneg ti agrikultura.

Iti pannakadadael dagiti kanatengan, pinagayan, minaisan ken dadduma pay a high value crops ti pagilian, agpeggad iti seguridad ti taraon ken kinasupisiente dagitoy a produkto a kasapulan dagiti umili.

Limtuad iti maysa a panagadal nga insayangkat ti Bureau of Soils and Water Management ti Departamento ti Agrikultura nga aganay a 90% kadagiti pukaw ken pannakaperdi ti produksion ti bagas iti pagilian kasta met a dandani 98% ti mais ket maigapu kadagiti layus, bagyo ken tikag.

No agkisang uray dagitoy laengen dua a taraontayo, saantayon a mailadawan ti maparnuay a nadagem a senario iti masakbayan.

Ngem saan koma a dagiti layus, bagyo ken tikag ti itudo ti lapped tapno agbalin a self-sufficient ti pagilian kadagitoy a taraon. Iti baet dagitoy, kasapulan nga agtignay dagiti agtuturaytayo tapno saan a kumaro ti problema iti produksion dagitoy a taraon iti pagiliantayo. Kasapulan a mangirusat iti nasaksaknap a programa a mangtulong kadagiti mannalontayo tapno umadu ti apitda iti baet dagiti kalamidad ken ti bumasbassit a pagmulaanna maigapu iti industrialisasion, proyekto a pabalay, pannakaipasdek dagiti golf courses ken dadduma pay para iti panagdur-as. Kasapulan ni mannalon ti umdas a bukel, ganagan, post harvest facilities, pannakaipasdek dagiti irigasion a pamataudan iti padanum, nasaknap a pannakasaluad kadagiti kabakiran a pagtaudan dagiti ubbog ken dadduma pay a kasapulanna iti talon.

Saan koma nga agdepdepende laeng ti gobierno iti angkatenna a bagas ken mais. Saan a daytoy ti solusion iti problema ti kinakisang ti produksion dagitoy a taraon.

Kasapulan a supisiente ti maapit ni mannalon kadagitoy a produkto tapno saantayo nga agproblema iti taraon.#