EDITORIAL: Kailian, kabaelantayo a dalusan ti angin nga angsentayo!

Itay nabiit, indagadag manen ni Senador Loren Legarda ti panangiwayat ti gobierno iti napingpinget nga addang tapno maikkan iti naan-anay a pannakataming dagiti pagtaudan iti polusion ti angin kadagiti naprogreso a siudad iti pagilian.

Adda rason ni Senador Legarda, pangulo iti Senate Committee on Environment and Natural Resources, a seknan iti saan a natalinaay a karirikna agsipud ta ti inwayat ti World Health Organization nga Ambient Air Pollution Study para iti 2014, kas naibatay iti 2010 Clean Air Initiative Study, limtuad a ti kalidad ti angin iti Baguio City, Manila ken Cebu City ti karugitan iti pagilian.

Kas maibatay iti panagadal ti WHO, kangatuan ti Baguio City iti presensia ti particulate matter 2.5 (PM 2.5) babaen ti 49 micrograms kada metro kubiko idinto a nairekord iti Manila ken Cebu ti PM 2.5 concentration ti 22 micrograms kada metro kubiko, ad-adayo nga amang ngem iti pagbatayan ti WHO a 10 micrograms kada metro kubiko ti PM 2.5.

Iti sabali a pannakailawlawag, nakaro ti kinarugit ti ang-angsen nga angin kadagitoy a siudad.

Dakamatenmi pay ditoy a timmaud ti narugit nga angin kadagiti siudad nangruna kadagiti agdudupudop a lugar ken distrito ti negosio a pakaibelbel-an dagiti asuk manipud kadagiti industria ken luglugan a de motor.

No nakaro ti kinarugit ti angin, pataudenna dagiti nadumaduma a sakit iti respiratorio.

Kasapulan ngarud ti pannakaipakat dagiti addang tapno malapdan ti kumarkaro a panagrugit ti angin kadagiti siudad ditoy pagilian.

Maysa daytoy ti proposal ni Senador Legarda a pannakipartner ti Department of Environment and Natural Resources kadagiti telecommunication companies tapno maiwaragawag dagiti impormasion manipud kadagiti para monitorda nga estasion a mangrukod iti level ti polusion ti angin.

Iti panagkaduada iti DENR tumulong dagiti telecommunication companies nga agipakaammo kadagiti impormasion mainaig iti kalidad ti angin kada siudad tapno saan laeng a ti lokal a gobierno no di pay dagiti umili ti makamonitor iti level ti polusion ti angin iti komunidadda ken sumuportada kadagiti programa tapno sumayaat ti kalidad ti angin.

Malaksid iti dayta, mapabileg koma dagiti initiatibo para iti pannakasalaknib ti aglawlaw, a pakaibilangan ti panagtaraken kadagiti kayo, pannakamentener dagiti parke iti kabakiran, pannakaprotehir dagiti ubbog, panagaramat iti nadalus ken alternatibo a fuel, pannagna ken panagbisikleta kas modo ti transportasion.

Ken kangrunaan, naan-anay ken sipupudno a mayimplementar ti Clean Air Act, innayon ni Legarda.

Iti umuna a panagkita, simple laeng dagiti wagas tapno mapasayaat ti kalidad ti angin nga angsentayo. Ngem saan a kasta ti kalakana nga ipakat. Kasapulan ti panagtitinnulong ti amin, dagiti nadumaduma a sektor, tapno agballigi daytoy a gannuat.

Ditoy pagilian a saan a manangitaltalek dagiti umili, nangruna iti implikasion ti narugit nga angin iti salun-at, kayariganna ti agsang-at iti narangkis a bantay ti panagballigi ti gannuat mainaig iti pannakapasayaat ti angin nga angsen.

Ngem makunami: kabaelantayo a pasayaaten ti kalidad ti angsentayo nga angin babaen ti panagtitimpuyog, panagtitipkeltayo a mangiwayat kadagiti naagapad iti ngato a singasing.

Kakailian, kaya natin ito!#