Footer

EDITORIAL: Kinabuklis ti appan dagiti manangallilaw

ITAY NAPAN A TAWEN, immadu dagiti biktima iti panangallilaw iti internet. Segun iti tinawen nga Internet Crime Report manipud iti United States Federal Bureau of Investigation, simmuyop iti 275,000 dagiti pulong a dimmanon iti Internet Crime Complaint Center (IC3) ti FBI, limmagto iti 33 porsiento no maikumpara iti bilang dagiti biktima idi 2007 a nakapukawan ti agdagup iti $265 million a napespes iti bulsa dagiti biktima.

Apay a ngimmato ti bilang dagiti biktima iti panangallilaw iti internet? Segun kadagiti eksperto iti seguridad ti kompiuter, naperpekton dagiti cybercriminals ti teknikda, kas iti panagaramidda kadagiti programa a mangatake a sipapardas kadagiti rinibribu a websites ken mangtakaw kadagiti sensitibo nga impormasion ken mang-inpektar kadagiti dadduma a kompiuter.

Nadumaduma dagiti wagas nga inaramat dagiti scammers kadagiti biktimada, kas iti panangaramatda iti e-mail tapno makaallilawda. Kas iti panaglakuan iti internet nga awan met dagiti maideliber a tagilako. Wenno iti scam a naggapu kuno iti FBI a dumawdawat iti tulong para iti pinansial nga inbestigasion. Iti umuna a panagkita, awan ti pakadaksan ti immawat iti mensahe no di makatulong pay iti gobierno ti Estados Unidos. Ngem dakkel a mangikulbo iti mensahe ti idadawat ti FBI iti impormasion mainaig iti bank account ti puntiria ti scammer a biktimaen ken iti ballaag a no saan nga agtungpal ti napatulodan, madusa dagitoy. Saan a kasta ti FBI a mamutbuteng ken saanda nga agdawat iti impormasion mainaig dagiti bank accounts.

Maysa kadagiti kaadduan ita a panangallilaw iti internet ti pakaammo a nangabak ti napatulodan iti loteria nga agdagup iti $1 milion wenno nasursurok pay iti baet nga awan met ti ginatangna a tiket. Isuna laeng ta sakbay a maalam ti premiom, masapul nga ipatulodmo dagiti impormasion iti biagmo, kas iti pagtaengam, trabahom, pamiliam ken ti numero ti bangkom ken “bassit a kantidad” tapno maproseso ti inabakmo. No sinikbabmo ti awisda, ditoyen ti pangrugian ti kalbariom agingga iti maungkosan amin nga urnongmo iti bangko ken dagiti iduldulinmo a para iti masakbayan ti pamiliam.

Sabali laeng dagiti e-mail nga adda dimo am-ammo a baknang a tao a nabalud iti Nigeria ket kasapulanna ti tulongmo tapno makaruar iti pagbaludan ket mairuarna ti kuartana. Siempre, adda nakasagana a maysa a milion a doliar a gunggonam no tumulongka kenkuana. Dagus la ketdi a patulodam iti kuarta. Agpanayonto pay kenka, ket ikkam latta agsipud ta dakkel ti namnamaem a supapakmo. Ngem naladawton inton makariingka ta nailumlomkan iti utang ngem awan met gayam ti ur-urayem a milion a kuartam.

Iti biangmi, simmuyop ti bilang dagiti biktima ti panangallilaw iti internet gapu met laeng iti kinabuklis dagiti biktima. Sikbabenda uray ti sibubukel a banniit gapu laeng iti ayatda a makakuarta iti kadarasan ken uray pagduaduaan a wagas.#