EDITORIAL: Makainspirar a Panagsagana

Naidumduma nga eksena ti isasangbay ni Frankenstorm Sandy a dimmalapus iti east coast ti US ken dagiti sumagmamano a pagilian iti Caribbean. Ngem makaawis imatang ti panagsakbay ken panagsagana nga inaramid ti US sakbay a dimteng ti napigsa a bagyo. Makuna a pagwadan ti preparasion nga inaramidda tapno maliklikan ti nasaknap a pannakaipatli ti adu a biag;Ā  rumbeng laeng a tuladen, aramiden a kas modelo iti panagsakbay ken panangliklik iti nasaknap a kalamidad.

Lalo toy pagilian a naynay a dalapusen dagiti napipigsa a bagyo. Saan a bumaba iti sangapulo ket lima a bagyo ti dumalan ditoy iti makatawen. Segun iti paliiw dagiti eksperto iti PAGASA, saan nga adayo ti bileg ti inawaganda a frankenstorm kadagiti bagyo a sumangsangbay-dumaldalan iti pagilian. Addaan laeng daytoy iti kapaspas nga 85 miles per hour.

No dadduma, umabut pay iti nasurok a 150-200 kms per hour ti pigsa ti angin ti bagyo a sumangbay ditoy pagilian. Ken no dadduma, ad-adu pay a volume ti danum ti itinnagna iti maysa laeng nga oras ngem kadagiti itinnagna iti makabulan wenno nasursurok pay kadagiti gagangay nga aldaw ti katutudo, kas iti naglabas a bagyo a da Pedring, Undoy ken dadduma pay a nangipaay iti adu a pannakadadael dagiti sanikua ken pannakaibuis ti adu a biag. Nalawa laeng ti sinakup ni Sandy ta inabutna ti 1,000 mile radius a nangdalapusanna ti 17 nga estado iti USA.

Rumbeng laeng a tuladen ti inaramid ti US a preparasion ta sakbay a dimteng ti bagyo ket napasamaken ti nasaknap nga information and dissemination nangruna la unay ti evacuation kadagiti adda iti nababa a lugar. Awan ti nakitaan a panagkedked. Amin ket situtudio a nagtungpal. Amin ket nagdisnudo a nagturong kadagiti designado a shelter a sigurado a mapangnamnamaan iti seguridad ken taraon.

Ti panagsaganada ket nangrugi iti accurate forecastingā€”kapaspas ken turongen ti bagyo, ti mapattapatta nga itinnagna a danum, ti saan nga agbiddut nga oras ti isasangbayna ken dadduma pay tapno masakbayan a nasayaat ti senario. Daytoy koma nga accuracy ti matulad ti pagilian ta di naynay lattan a makellaat ni umili iti idadateng ti didigra; a pakaipasngayan dagitiĀ  tinnudo ken pinnabasol, a gundawayan met dagiti mahilig nga umepal ken sumakay iti ngumayngayebngeb nga isyo.

Sakbay a dimteng ti bagyo, nagikabildan kadagiti sand bag a lapped no di man mangikabassit iti taray ti danum ken dagiti plywoods ken tablon a depensa kadagiti pasdek negosio, subway stations ken underpass ken dadduma pay a nababa a lugar.

Ti kooperasion tunggal agindeg ket nangipaay iti naidumduma nga ehemplo. Nupay agpateg iti agarup a $50-B dagiti nadadael a sanikua, imprastruktura ken negosio, naliklikanda met ti nasaknap a desgrasia kadagiti umili. NoĀ  maaramidda dayta ti US, apay ketdin a saan a maaramid ti pagilian? Wen, kabaelantayo met nga aramiden ti kasdiay a preparasion ken kooperasion a mangsaluad iti nasaknap a kalamidad.#