EDITORIAL: Nadagsen a problema ti turay ti agkurkurang a bagas

Nupay di annugoten ti agdama nga administrasion, sanguen ti pagilian ti krisis iti bagas no saan a mangipakat kadagiti addang tapno saan nga agbalin daytoy a dakkel nga isyo a posible a mangiduron kadagiti tattao iti sosial a di pannakaidna nga agtungpal iti saan a natalingenngen a politika.

Eksplosibo nga isyo ti bagas ket saan koma a yaleng-aleng ti gobierno ti kinadagsen daytoy a problema.

Itay lawasna, napaliiw ti nagdaras a panagpangato ti presio ti bagas kadagiti tiendaan publiko gapu kadagiti nagduduma a rason. Maysa ditoy ti global warming, ti panagkurkurang ti suplay a bagas iti world market gapu iti umad-adu a tattao a makasapul iti daytoy a taraon, ken iti bumasbassit a produksion a gubbuay ti pannakaaramat dagiti kataltalonan para iti pannakaipasdek dagiti pabrika, pabalay ken panagbirok iti alternatibo a fuel gapu iti sumuysuyop a presio ti lana iti sangalubongan.

Ti pannakipinnirma ti turay iti Vietnam a gumatang iti 1.5 tonelada a bagas ti pammaneknek nga agkurkurang ti bagas iti pagilian. Ngem ti adatna, impasiguden ti Vietnam a gesdanda ti ilakoda a bagas ta saganaanda met ti kasapulan dagiti umilida iti sanguanan ti manamnama a krisis ti bagas iti sangalubongan. Uray ti Thailand, ti kangrunaan nga aglaklako iti bagas iti sangalubongan, inwaragawagnan ti panangkontrolna ti lakona a bagas tapno adda umdas a taraon dagiti umilina.

Saan a solusion iti problema ti singasing ni Agriculture Secretary Arthur Yap  kadagiti restaurant ken panganan nga ibasbassitda ti idasarda nga innapuy kadagiti kustomerda agsipud (kano) ta adu ti masobsobra nga agtungpal laeng a madadael. Band-aid solution laeng daytoy. Saan a maaklon dagiti ordinario a tattao a magedgedan ti ipaunegna nga innapuy.

Kasta met a naladaw ti dagadag ni Sen. Loren Legarda a panangiwayat ti gobierno iti sapasap a programa iti panagmula iti pagay iti sumaruno a 24 agingga iti 36 a bulan.

Napintas daytoy a singasing ngem saan a kasta kadaras a matungpal daytoy a gannuat ta kasapulanna ti dakkel a pundo tapno maipasdek dagiti irigasion a pamataudan dagiti padanum. Mabalin a saan nga annugoten ti turay ngem adu dagiti kataltalonan a nakaduyayang gapu iti kakisang ti pasayak a kangrunaan a kasapulan tapno umad-adu ti produksion ti bagas iti pagilian.

No apay a kastoy nga agdepdepende latta ti gobierno iti angkatenna a bagas idinto a maibilang a kalaingan dagiti Filipino iti panagpaadu iti produksion ti pagay. Ditoy pagilian ti immay nagsakduan dagiti tekniko dagiti kaarrubatayo a pagilian  kadagiti kabaruanan a teknolohia iti panagtalon Ita, agilaklakoda iti bagas a produksionda. Iti sabali a bangir, agang-angkat pay la ti pagilian iti bagas agsipud ta agkurkurang ti maapitna a para kadagiti umilina.

Maymaysa ti sungbat iti dayta: saan a makapnek dagiti programa nga iwaywayat dagiti dadaulo ti agrikultura iti pagilian.#