EDITORIAL: Naruros a Panagrukbos

Naruros ti panagrukbos ti ekonomia ti pagilian gapu iti nagsasaruno a sinagrap a didigra ken nadagem a paspasamak, daytoy ti paliiw dagiti economic analysts. Loss of output, kunada man. Dakkel ti epektona daytoy ta kaipapananna ti nair-irut nga aangsan ta kumsen dagiti bulsa, umpes dagiti sigsiglotan ken kasapulan ti panangsirut pay iti barikes tapno masuba ti agos.

Nalabit a saan nga ikaskaso dagiti gagangay nga umili daytoy a banag lalo dagiti nakadepender iti underground economy ngem saan a malisian ti sapasap nga epektona, amin amin maapektaran, nalawa man ti aangsanna ken saan, ket agkasapulan iti atension.

Iti kallabes, nagsasaruno a pammadayaw, panangitag-ay iti kasasaad a nagun-od ti pagilian gapu ta saanen nga isu ti dungrit ken masaksakit a kuting no di ket timmaud a tigre iti Asia. Kunada pay a naibilang ti pagilian a kadarasan nga agrukbos iti intero nga Asia. Makita nga ebidensia ti pigura ti ekonomia, 7.6 a porsiento. Ngem gapu iti saan a ninamnama nga impaay dagiti nagsasaruno a didigra ken nadagem a paspasamak, kumriit ti bussog.

Daytoy ita ti mangiduron, mangdagdag kadagiti economic planners a bennatenda pay ti kabaelanda a manglapped iti lalo pay a pannakaruros. Ta no papataypatay ti tignayda, no nabuyogan ti tignayda iti kabukbukodan a panggep (a kas kadagiti napalpalabas) a kas iti nalimed ken kurimed a panagkammet, namnamaen a sagabaen manen ti ampaw ken kalawakaw a duyog.

Iti pananganalisar dagiti analysts, kangrunaan a naapaketaran ti agrikultura ken real state. Immadayo daydiay namnamaen nga independensia iti taraon ta itay laeng nabiit, naiwaragawagen babaen ken ni Sekretario ti Agrikultura Alcala iti panagangkat manen iti bagas iti sabali a pagilian. Kaipapanna dayta ti pannakakissay ti sigsiglotan, umirut ti aangsan.

Ti madagdagus a rekonstruksion ken rehabilitasion ket nadaras a pannakabawi. Makatulong iti pananglapped iti pannakaippes ti basisaw babaen kadagiti remittances dagiti OFW, ti nasarsaranta pay a panagtayyek ti kuarta iti merkado, ti panangipakita iti kinapinget a bumangon iti nakaidugmaman, ti agtultuloy a pananggeppas ti puseg ti kurapsion ken kinamanagimbubukod.

Nasken ti panagridamtayo. Nasken a makipasettayo. Nasken ti pannakibiangtayo. Aramidentayo met ti akemtayo para iti madagdagus nga ibabangon manen ti pagiliantayo manipud iti nakaidalebanna gapu kadagiti nagsasaruno a didigra a sinagrapna. (JMA, Jr.)