EDITORIAL: National Smoking Ban

MATUNGDAYTON ti aramid dagiti nalaing nga agsigarilio iti Pilipinas no mapirmaanton ti Executive Order a mangipawil ti panagsigarilio iti publiko a lugar – iti uneg wenno ruar man ti pasdek wenno pasilidad.

Pinatalgedan ni Health Secretary Paulyn Jean Ubial ti pannakayimplementarton ti Executive Order para ti National Smoking Ban no mapirmaanton ni Presidente Rodrigo Duterte ti EO a mangipawil ti panagsigarilio kadagiti amin a publiko a lugar. Natulad ti EO iti nainget a maipakpakat nga Smoking Ban Ordinace sadiay Davao City a nayetnag idi mayor pay laeng ni Duterte iti dayta a siudad. Idardarirag pay ti DOH ti pannakaamendar dagiti probision iti Republic Act No. 9211 wenno Tobacco Regulation Law tapno maatur ken mapatibker dagiti nakapsut a pasetna.

Ikagkagumaan ti agdama nga administrasion ti pannakaipakat ti National Smoking Ban tapno masaluadan ti salun-at dagiti umili nangruna dagiti saan nga agsigsigarilio a makaala iti sakit a patauden ti tabako. Segun iti World Health Organization, napaneknekanen kadagiti medical ken sientipiko a panagsukisok ti peggad a maala dagiti makalang-ab iti asuk ti sigarilio (second-hand smokers) a pumada iti kinarisgo a magun-od dagiti agsigsigarilio.

Kalintegan ti maysa a tao ti agsigarilio ngem nasken a marespetar ken masaluadan ti karbengan dagiti saan nga agsigsigarilio a makalang-ab iti asuk ti tabako. Nasken ti nainget a pannakaipakat dagiti linteg a mangipawil ti panagsigarilio kadagiti publiko a lugar tapno dagiti makalang-ab iti asuk a saan nga agsigsigarilio ket saanda a makaala iti sakit.

Mairaman kadagiti nakaro a sakit a mabalin a maala iti panagsigarilio wenno pannakalang-ab ti asuk ti sigarilio ket kanser iti bara, bibig ken karabukob; sakit iti puso, atake, stroke, emphysema ken dadduma pay a sakit. Maibilang dagitoy a sakit a kangrunaan a gapu ti ipapatay dagiti tattao iti sangalubongan.

Iti laksid ti napainget a kampania ti gobierno dagiti nagduduma a pagilian iti lubong ket adu latta dagiti mayat nga agsigarilio, ken adu latta dagiti nakaala kadagiti sakit nga itden ti panagsigarilio. Gapu iti panagsigarilio, nasuroken a 100 million a tattao dagiti natay iti naglabas a Siglo. Nasursurok nga amang ngem iti kadagupan dagiti natay idi Umuna ken Maikadua a Gubat iti Lubong. Mapattapatta nga iti agdama a Siglo, dumanonton iti maysa a billion a tattao ti bilang dagiti matay gapu kadagiti sakit a patauden ti panagsigarilio no saan a malapdan ti kadawyan a panagbisio dagiti tattao. Mapapati a nasurok a 1.4 million iti intero a lubong dagiti tinawen a matmatay gapu iti kanser, ken 80 % kadakuada dagiti nagsigsigarilio.

Ditoy Pilipinas, naipaulogen ti Republic Act No. 9211 wenno Tobacco Regulation Act of 2003. Naipawilen ti pannakayanunsio dagiti sigarilio. Mayim-implementaren ti graphic health hazard warning wennoi pannakamarka dagiti pakete ti sigarilio kadagiti nakaro a sakit a patauden ti panagtabako. Adda pay dagiti lokal nga ordinansa para ti panagsigarilio. Ngem nakapsut ti pannakaipakat dagiti linteg tapno masaluadan ti salun-at dagiti tattao nangruna dagiti saan nga agsigsigarilio a nagbalin a biktima ti kinairresponsible dagiti mannigarilio. Ginasut a ribu latta dagiti tinawen a matay gapu kadagiti nagduduma a sakit nga itden ti panagsigarilio.

Nagduduma dagiti kampania ken gannuat a maikontra ti panagsigarilio karaman ti pannakaingato dagiti buis wenno Sin Tax. Ngem nakaro latta ti panag-lobby dagiti adda iti industria ti tabako tapno mabalanse dagiti gannuat ti gobierno ket saan a matay ti industria a pakabenepisiaran dagiti negosiante, mangmangged ken mannalon. Maysa a mabenbenepisiaran ket dagiti probinsia nga agmulmula ti tabako a birhinia nangruna ti Ilocos Sur a kadakkelan iti bingay iti Excise Tax a maala sagudayen ti Republic Act No. 7171.

Dakkel a buis ti magungun-od ti gobierno iti industria ti tabako. Nawadwad met a pondo ti gasgastosen ti gobierno kadagiti ospital ken serbisio ti salun-at para kadagiti napanglaw a nagsakit gapu iti panagsigarilio. Ania ti napatpateg ti pondo a mapastrek ti gobierno wenno ti nasayaat a salun-at dagiti tattao? (Eden A. Alviar)