EDITORIAL – Panagkaykaysa wenno Panagsisina ti Parnuayen ti Pannakaipumpon ni Marcos sadiay LNMB?

PANAGKAYKAYSA wenno ad-adda a panagsisina ti parnuayen ti kellaat ken nailimed a pannakaitabon ti bangkay daydi sigud a Presidente Ferdinand Marcos sadiay Libingan Ng Mga Bayani?

Makapagkaykaysa ngata dagiti Pilipino a nagsisina iti kapampanunotan ken pagtaktakderan mainaig iti kapautan a nangidaulo ti Pilipinas wenno naukritan laeng dagiti agim-imbagen a sugat dagiti nagbalin a biktima iti panagabusar iti kalinteganda idi panawen ti Martial Law ken diktadura?

Nakellaat dagiti umili iti pannakaitabon ni Marcos sadiay LNMB idi tengnga ti aldaw idi Nobiembre 18, 2016. Manipud Batac City, Ilocos Norte, naitayab iti helicopter ti Philippine Air Force a naideretson sadiay nakaipumponanna a dinar-ayan laeng dagiti pamiliana ken dagiti nasinged kadagiti Marcos. Naipaay iti sigud a Presidente ti tumutop a respeto ti pannakaitabon para iti dati a Pangulo ti Pilipinas. Naikkan isuna iti full-military honors kas sigud a soldado ken Commander-In-Chief ti Armed Forces of the Philippines.

Naladaw a naammuan ti media ken dagiti grupo a komonkontra ti pannakaitabon ni Marcos iti Libingan ng mga Bayani, ket naparitanda a makaasideg ken makastrek iti nakaipumponan ti sigud a Presidente. Kalpasan ti pumpon, naisayangkat dagiti protesta kadagiti nadumaduma a lugar iti Metro Manila ken dadduma pay a siudad ken probinsia iti Pilipinas.

Krinitikar dagiti kapamilia ken biktima ti human rights violation idi panawen ti Martial Law ken panagturay ni Marcos iti kellaat a pannakaitabonna uray no kinanunonganen ti Korte Suprema babaen ti 9 – 5 a pangngeddeng dagiti mahistrado ti desision ni Presidente Rodrigo Duterte a nangipalubos ti pannakaitabonna kas sigud a Presidente ken soldado, saan a gapu kas bannuar. Panggep dagiti komonkontra ti pannakaitabon ni Marcos iti LNMB ti mangipila iti Korte Suprema iti Motion for Reconsideration iti dayta nga aldaw ti pumpon. Itan, panggepda ti mangipila ti petision para ti exhumation wenno pannakakali ti bangkay ni Marcos tapno mapaneknekan no pudno a bagi ti tao ti naitabon.

Naragsakan dagiti kameng ti Pamilia Marcos ken dagiti loyalista a pasurotda iti pannakaipumponen ti bangkay ti sigud a Presidente a nabayag a naikabil iti airconditioned-crypt sadiay Batac manipud idi nayawid ti bangkayna iti Pilipinas idi Septiembre 7, 1993 kabayatan ti panagturay ni Presidente Fidel V. Ramos a nangipalubos ti pannakaiyawid ti bangkayna iti kondision a maitabon sadiay Ilocos Norte. Pimmusay ni Marcos kabayatan ti panagpaingna sadiay Hawaii, USA idi Septiembre 28, 1989, uppat a tawen kalpasan ti pannakapadisina iti turay idi Pebrero 25, 1986

Impalgak ni Presidente Rodrigo Duterte a saanna nga ammo ti aldaw ti pumpon ni Marcos a nairana isuna a nagbiahe sadiay Lima, Peru a nagatender iti Asia Pacific Economic Cooperation Summit. Ngem pinasingkedanna ti desisionna a nangipalubos iti pannakaitabon ni Marcos iti LNMB kas inkarina idi kampania tapno matuldekanen dayta a susik ket makapagkaykaysan dagiti Pilipino para iti pagimbagan ti pagilian.

Mairaman kadagiti nangkondenar iti nailimed a pumpon iti LNMB ket ni sigud a Presidente Fidel V. Ramos a kapidua ni Marcos, ken instrumento ti pannakayetnag ti Martial Law idi 1972 ken ti pannakapatakias ni Marcos idi 1986 babaen ti EDSA People Power Revolution. Kinondenarna ti napasamak a pannakalabsing ti katulaganda a nagpinnirmaan da sigud a First Lady Imelda Marcos, sigud a Congressman Roquito Ablan ken sigud nga Interior and Local Government Secretary Rafael Alunan III a pannakaitabon ni Marcos sadiay Ilocos Norte. Impalgakna a napagtulaganda idi a maitabon ni Marcos iti abay ti nakaipumponan ni Doña Josefa nga inana. Binabalawna ti panagkumplot ti Pamilia Marcos ken dagiti military ken police iti naplano a pannakaitabon ni Marcos.

Idi Nobiembre 25, 2016, nangisayangkat kadagiti protesta dagiti komontra iti pannakaitabon ni Marcos iti LNMB sadiay Metro Manila. Napaingetanen ti seguridad iti arubayan ken uneg ti nakaitabonan ti sigud a Presidente. Uray dagiti pamilia dagiti naipumpon iti kamposanto ket nasken nga agdalanda iti nainget a seguridad ken makuyogda a mapan kadagiti sarungkaranda a tanem, ken mapawilanda a makaasideg iti nakaitabonan ni Marcos. Mapagam-amkan ti pannakapasamak dagiti vandalism ken protesta iti LNMB. Nasurok a 200 a pulis dagiti naibaon a mangtagiben iti urnos ken talna, malaksid pay dagiti soldado nga agbambantay tapno masaluadan ti kinakappia ken kinaulimek ti sagrado a kamposanto dagiti mabigbig a bannuar.

Agtultuloy ti pangta ti riribuk iti LNMB a maibilang a sagrado a lugar kalpasan ti pannakaitabon ni Marcos. Agtultuloy met ti rikna ken pammati dagiti Pamilia Marcos ken loyalista a pudno a bannuar ken nasayaat a pangulo ti pimmusay a Presidente. Para kadagiti kontra iti pannakaipumpon ni Marcos iti LNMB, nangruna kadagiti biktima ti pannakalabsing ti human rights idi panawen Martial Law, ibilangda a diktador ken nagabusar ken nagpabaknang kabayatan iti kaaddana iti turay. (Eden A. Alviar)