EDITORIAL: Pannakaingato ti Pension dagiti Retirado a Miembro ti SSS

NASKEN ti pannakaingato ti pension dagiti retirado a miembro ti Social Security System ta adu kadakuada dagiti bassit laeng a kantidad ti aw-awatenda iti binulan, ken saanda wenno narigatda a mayanay kadagiti kasapulanda iti inaldaw nangruna dagiti taraon ken agasda. Ngem rumbeng kadi a maingato ti kontribusion dagiti aktibo a miembro tapno adda pamataudan a pondo ti SSS iti pannakaingato ti pension dagiti retirado a kameng? Awan kadin iti sabali a pamataudan ti pondo a mainayon iti pension dagiti retirado a miembro?

Dagitoy ti timmaud a kapanunotan kalpasan nga inaprobaran ni Presidente Rodrigo Duterte ti linteg a pannakaingato iti sanagaribu a pisos ti pension dagiti retirado a miembro ti Social Security System mangrugi ita nga Enero 2017. Ti nayon a sangaribu a pisos a pension ket maitedto pay laeng mangrugi inton 2022 a panaggibus ti termino ti Presidente.

Idi pay sakbay ti May 2016 Elections a naipasa dayta a linteg, ngem saan a pinirmaan ni sigud a Presidente Benigno Aquino III gapu ti balakad dagiti economic managers iti administrasionna a dakes ti epekto ti SSS pension hike ta awan ti naan-anay a pagtaudan ti pondo ket mabalin a malugi daytoy kalpasan dagiti adu a tawen, ket kakaasinto dagiti kaaduan a miembro ta awanton ti maawatda a benepisio.

Nagbalin nga election issue ti saan a panangaprobar ni Aquino iti SSS pension hike, ket maysa daytoy kadagiti gapu ti saan a panangitandudo dagiti adu a botante iti kandidato idi ti administrasionna a ni Liberal Party Presidential Candidate Mar Roxas. Idi panawen ti kampania, inkari met ni Duterte nga aprobaranna ti linteg no isu ti mangabak. Kalpasan a nakapagtugawen iti posision ni Duterte, nagpangadua no aprobaranna ti linteg gapu met laeng ti balakad dagiti economic managers iti administrasionna a dakes ti epektona iti SSS no maingato ti pension dagiti retirado a miembro. Ngem inkasir dagiti nangesponsor iti linteg ken grupo dagiti senior citizens a nasken a tungpalenna ti karina idi tiempo ti kampania. Impettengda a saan a malugi ti SSS uray maingato ti pension dagiti retirado a miembro ta naadal a nasayaat dagiti amin nga epektona kabayatan dagiti naisayangkat a konsultasion sakbay ti pannakaaramid ti linteg.

Nagangayanna, inaprobaran ni Duterte ti linteg a saan a nalawag no sino wenno sadino ti pagtaudan ti pondo para iti pannakaingato ti pension dagiti retirado a miembro. Gapu ta nagbalinen a linteg ti SSS pension hike, awan ti maaramidan ti management no saanda nga ipatungpal dayta, ket kadarasan a pagtaudan ti mausar a pondo ket pannakaingato ti kontribusion manipud 11% agingga iti 12.5% iti binulan a sueldoda.

Agkitakit dagiti dadduma a sector iti ingangato iti SSS contributions nangruna dagiti management sector ken sumagmamano a grupo dagiti mangmangged ta nayon dayta a paggastosanda. Isingsingasing dagiti ekonomista nga imbes a maingato ti SSS contribution dagiti miembro a pagtaudan ti nayon a pension, ket mapasayaat laeng koman ti collection rate ta 38% laeng ti makolkolekta. Mairekrekomenda pay ti pannakapabassit dagiti saan a nasisita a paggastosan ti SSS kas kadagiti nangato a sueldo ken insentibo dagiti opisial ken personnel. Naibalakad pay ti pannaka-invest dagiti pondo a nagtaud kadagiti kontribusion dagiti miembro kadagiti natalged a pamastrekan tapno ad-adu a ganansia dagiti mapastrekda.

Nababa ti koleksion ti SSS ta kontentoda lattan iti bilang ken bayad dagiti miembro kabayatan dagiti nagadu nga establisimiento ken klase ti negosio a dagiti trabahadorda ket saan a naikappeng wenno awananda iti social security benefit. Maap-apalan met dagiti nangato nga opisial ti SSS gapu kadagiti adu ken nangato a sueldo ken benepisioda kabayatan a kakaasi dagiti aktibo ken retirado a miembro.

Iti wagas ti pannakamanehar ti pondo ti SSS ket dagiti aktibo a miembro ti kangrunaan nga agdas-al iti nangato a sueldo ken benepisio dagiti opisial, ken pannakanayon ti pension dagiti retirado a miembro. Saan ngata koma a mabalin a maamendaran ti SSS charter tapno ti nayon a pension dagiti retirado a miembro ket agtaud iti pondo ti nasional a gobierno?

No maikkan ti gobierno ti dole-out wenno social pension dagiti napanglaw a senior citizens, ken cash assistance dagiti benepisario ti Pantawid Pamilyang Pilipino Program, apay koma a saan mabalin a maipaayan met ti nayon a tulong dagiti nataenganen a retirado a miembro ti SSS nga idi agkabannuag ken kapigsada a panagtrabahoda iti pribado a sector ket nakatulongda met iti pannakapatibker ti ekonomia ken pagilian? (Eden A. Alviar)