EDITORIAL: Rabies Awareness Month daytoy a Bulan ti Marso

Makikaykaysakami iti pannakaideklara a Rabies Awareness Month kadaytoy bulan ti Marso kas panangipaganetget ken panangipakaammo iti publiko ti kinapateg ken kaipapanan daytoy a ballaag iti sanguanan ti kaadu pay laeng ti nagbalin a biktima ken natnatay gapu iti daytoy a sakit nga agtaud iti pannakakagat iti aso, pusa ken dadduma pay nga ayup.

Ti pagilian ti maikanem a kaaduan ti nabiktima itoy a sakit iti sibubukel a lubong a kangrunaan a biktima ket  dagiti ubbing. Innem a pulo a porsiento kadagiti nairekord a biktima ket ubbing nga agedad iti kinse agpababa ta isuda ngamin ti naayat a makigantil kadagiti taraken nga aso ken pusa ket no makaramutan wenno makagatda ket yaleng-alengda nga ipakaammo kadagiti dadakkelda wenno asino ditan a naasideg kadakuada. Maliklikan ken  maprebentaran  daytoy a  sakit babaen ti panangipaganetget kadagiti ubbing iti umno nga aramidenda a panangtrato kadagiti ayup ken ti nasisita nga aramidenda apaman a nakagatda, nakaramutan wenno dinilpatan ti walang nga ayup ti sugatda.

Nasisita la unay ti pannakaammo ti publiko iti daytoy a banag; nupay napeggad unay ti rabies,  maprebentaran met daytoy babaen ii tinawen  a panangpabakuna kadagiti taraken nga aso, pusa, rabbit, ken dadduma pay.

Naideklara ti Rabies Awareness Month  babaen ti Republic Act No. 9482 a napetsaan idi Mayo 25, 2007 tapno maprebentaran ken makontrol ti rabies babaen ti nasged a panangiyadal iti publiko no ania dagiti umno nga aramiden tapno maliklikan itoy, panangpabakuna kadagiti taraken, panangliklik iti makiangtot wenno pannakiay-ayam kadagiti ayup nga agbibiag a walang.

Ti rabies ket napeggad a sakit dagiti ayup maigapu iti nasagapda a virus, nga isu met daytoy ti posible a maiyakar iti sabali nga ayup wenno iti tao babaen ti pannakakagat wenno pannakakatay ti sugat.

Nasaysayaat a komunsulta a dagus iti doktor no nakagat iti aso, pusa, rabbit ken dadduma nga ayup, saanen nga urayen dagiti sintomas a tumaud ta amangan no naladawton.

Liklikan koma dagiti naipaugalin nga aramid, pammati ken panangsurot kadagiti saan nga umno a balakad. Dagiti laeng koma balakad dagiti medical professionals ti patien wenno suroten.

Babaen ti panagipakaammo, ken panangiyadal iti publiko iti kinapateg ti tinawen a  Rabies Awareness Month, mangnamnamakami a naan-anay a maragpatto ti pagilian ti rabies- free Philippines iti tawen 2020.#