EDITORIAL: State of National Emergency

KALPASAN Iti napasamak a panagbomba sadiay Davao City a nakatayan dagiti 14 ken nakasugatan dagiti 68 a tattao, improklamaren ni Presidente Rodrigo Duterte iti intero a Pilipinas nga “Under the State of National Emergency on Account of Lawless Violence.”

Pinasingkedan ni Executive Secretary Salvador Medialdea a ti pannakaideklarar ti sapasap a pagilian nga Under the State of National Emergency gapu ti panagbomba iti night market sadiay Roxas Avenue, Davao City idi rabii ti Septiembre 2, 2016 ket saan a masuspender dagiti civil rights dagiti umili ken saan nga agtinnag iti Martial Law.  Sagudayen ti 1987 Constitution, iti panawen ti Lawless Violence, ti Presidente kas Commander-In-Chief ket mandarenna dagiti pulis ken soldado tapno pagtalinaedenda ti urnos, kappia ken talna ti pagilian. Iti dayta a kasasaad ti pagilian, dagiti pulis ken military ket nainget a mangisayangkat kadagiti checkpoint, panagpatrulia ken panagbantay kadagiti pasilidad.

Mabalinda pay ti mangipatungpal ti panagaresto nga awan ti warrant of arrest no ti maarestar ket nakaaramid wenno madama nga agar-aramid iti panaglabsing ti linteg iti imatang ti arresting officer; no ti panaglabsing ti linteg ket kaar-aramid ken ti arresting officer ket addaan iti personal a pannakaammo iti tao a nagaramid ti panaglabsing; no ti  maarestar ket naglibas iti pagbaludan; ken no ti maarestar ket boluntario a nangi-waive ti kalinteganna mainaig iti warrantless arrest.

Saan met a masuspender dagiti Constitutional rights dagiti umili. Iti panagsitar ken panagkapkap, malimitaran laeng iti nalag-an a panagarikap iti akinruar nga aruaten iti panagbirok iti armas ken mainaig a banag. No babai ti makapkapan ket nasken a babai a pulis wenno soldado met laeng ti mangkapkap kenkuana.

Kadagiti checkpoint, ti panaginspeksion dagiti pulis ken militar ket agpatingga laeng ti panangkiddaw iti motorista nga ilukatna ti tawa ti lugan, ket agpatingga laeng iti mata ti panangkitana iti uneg ti lugan, ken kiddawenna ti identification and registration papers ti nagmaneho ken ti lugan.

Nasken pay a dagiti ag-checkpoint ket nakaunipormeda, ken adda nalawag a karatula ti checkpoint ken official vehicle. Maipawil ti panagpalukat iti trunk ken panangparuar kadagiti motorista malaksid no ipalubos dagiti naglugan wenno adda intelligence report wenno reklamo.

Ti kaudian a terror attack sadiay Davao City ket maika-walon a panagbomba manipud idi 1981.    Idi 2003 a panawen ni Gloria Macapagal Arroyo, indeklaranan ti Davao City nga “Under the State of National Emergency” gapu kadagiti nagsaruno a panagbomba iti siudad. Ngem nagpatingga laeng iti Davao City dayta a deklarasion, saan nnga intero a Pilipinas

Iti investigation report ti Philippine National Police, ti bomba a bimtak sadiay Davao City night market ket maysa nga Improvised Explosive Device a naaramid iti napagragup a dua a bala ti mortar. Naipalaon ti bomba iti backpack nga imbati ti suspek a nagpamasahe iti masahista iti kalsada. Nangiparuaren ti PNP iti cartographic sketch ti suspek. Nangiyetnag metten ti Davao City government iti P3 million reward para ti pannakatiliw ti suspek.

Inaklonen ti Abu Sayyaf Group nga isuda ti nagpabettak ti  bomba sadiay Davao City kas balesda iti operasion dagiti military sadiay Jolo, Sulu. Napainget ti operasion dagiti military kalpasan ti pannakapapatay dagiti 15 a kameng ti Army kabayatan ti panangan-anupda kadagiti bandido nga addaan ti hostage a 16 a ganggannaet ken lima a Pilipino. Saan pay a kinompirmar ti PNP ken Armed Forces of the Philippines ti panangaklon ti ASG iti panagbomba ta amangan no pagparparangen laeng dagiti bandido nga isuda ti akinnakem ti terorismo tapno ad-adda pay nga aglatakda.

Bimtak ti bomba sadiay Davao City siam nga aldaw sakbay ti panangilagip sangalubongan ti maika-15 nga anibersario ti September 11, 2001 terror attack sadiay Estados Unidos a nakatayan dagiti agarup tallo ribu a tattao pakairamanan dagiti duapulo a Pilipino.

Kas kadagiti amin a terorismo a napaspasamak iti sangalubongan, nasken a kondenaren ti panagbomba sadiay Davao City. Rumbeng met nga agbalin a naridam ken agtignay dagiti tattao kontra ti terorismo ta amin ket mabalin a mabiktima dagiti terorista. Nasken ti pannakaideklarar ti pagilian nga Under the State of National Emergency ngem masapul met a masaluadan ti kalintegan dagiti umili iti pannakaabusar dayta a proklamasion. (Eden Alviar)