EDITORIAL: Taginayonentayo ti tawidtayo nga arte

Iti panagkunami, ad-adu koma pay dagiti tumaud a disipulo ken nalaing iti arte ditoy pagilian ta addan ti naipaay a a bulan ti arte ita a Pebrero a naisangrat a pannakataming, pannakatagiben ken panangpadur-as kadagiti nadumaduma nga arte, kas iti arkitektura, sinema, sala, literatura, musika, teatro ken ti visual arts.

Makabulan a selebrasion tapno maipaay ti naan-anay nga atension, tulong ken suporta tapno saan a mabaybay-an-malipatan ti kabukbukodan a kinabaknang ti arte ken kultura. No kultura kunatayo, agsasaotayo maipapan kadagiti kostumbre, praktis, lengguahe, dialekto, tagipatgen ken panirigan; panangipannakkel ti asinoman ti kabukbukodan ti amin a puli ken etnisidad.

Nupay makunan nga adayon ti nagnaan ti nasurok dua a dekada a pannakaang-angayna a nangrugi pay idi 1991 babaen ti Presidential Proclamation 683 a mangidekdeklara ti bulan ti Pebrero a National Arts Month (NAM), ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA) ti kangrunaan nga ahensia a mangsalaknib iti arte ken kultura, ken mangipaganetget iti pannakaselebrarna iti sibubukel a nasion.

Nasken laeng a padur-asen babaen ti panangiparang iti sibubukel a lubong kadagiti gapuanan iti arte ken kultura tapno maitaguyod ti kinaasino ni Pilipino, ti identidad ti puli ni Kayumanggi. Ta nadagem ti banagen ti puli no mapukawna ti kabukbukodanna nga arte ken kultura,  kaibatoganna a mapukawna metten ti kinaasinona—ti kinabaknangna a rumbeng la unay a saluadan ken annadan.

Ta no mapukaw ti kinaasino ti maysa a puli, mapasamak ti nadagem unay a panagkalkallautang nga awan ti masnop a turongen, awan ti makuna a bukod a nagan wenno kas makisapsapit laeng iti aramid ken gapuanan ti sabali a puli. Saan a maiparbeng daytoy, saan a daytoy ti kaitutopan ta ubbaw ken awanan kaipapanan ti kastoy nga identidad no awanan iti kabukbukodan.

Nalabon ken nabaknang ti arte ken kultura a tinawidtayo kadagiti immunan a kaputotantayo. Saan ngarud a maitutop a baybay-antayo a mapukaw wenno kas iti mapalpaliiw iti agdama a nalaokanen kadagiti baniaga a gapuanan ta kaipapanan dayta ti in-inut a panangidisso no di man agturong iti panangibbet ti kinaasino ket arakupen ti gapuanan ti sabali a puli. Adda kabukbukodantayo nga arte ken kultura a nasken nga itaguyod ken padur-asaen. Saan a maitutop ti saan a panangited iti kaipapanan ti kabukbukodan a kinabaknang.

Iti ad-adalem a konteksto, itoy a makabulan a bulan ti arte ket panangipaay iti respeto iti kabukbukodan, ti kinaasino, kannawidan, gupit