EDITORIAL: Tarigagay dagiti Pilipino iti 2017

NAKAPPIA ken nadur-as a panagbiag dagiti amin a Pilipino uray sadino a lugar ti ayanda, iti Pilipinas wenno kadagiti nagduduma a pagilian iti sangalubongan.

Daytoy ti kadawyan a tarigagay dagiti amin a Pilipino iti panangrugi ti Baro a Tawen, kasingin ti kararagda a panagdur-as ti wagas ken kalidad ti panagbiagda idi 2016.  Nakappia ken nadur-as ti kasasaad dagiti dadduma a Pilipino, ngem baliktad ti situasion dagiti napanglaw, dagiti maipapaigid ken maitugtuggod wenno maidaddanes.

Napno iti kaipapanan ti 2016 kadagiti Pilipino ta itay napalabas a tawen a naisayangkat ti National and Local Elections a nakabutosan dagiti opisial ti gobierno para iti innem wenno tallo a tawen. Dagiti nangabak a kandidato ken naisaad iti akem ket isuda ti mangtimon iti turongen dagiti Pilipino ita a 2017 ken kadagiti masungad a tawen.

Iti panangrugi ti 2017, para kadagiti napili nga opisial ti gobierno nga agdadamo kadagiti pagsaadanda kas ken ni Presidente Rodrigo Duterte ket naggibus koman ti innem a bulan a probationary period no kadagiti nababbaba ken na-apointaran a pagsaadan koma dagiti posisionda. Nalpas koman ti innem a bulan a pannakapaliiw kadagiti kabaelanda. Ngem saan a mayaplikar ti probationary period kadagiti nabutosan nga opisial ti gobierno ta dagiti botante ti nangpili ken nangisaad kadakuada iti akem, ken isudanto met laeng ti makaikkat kadakuada no aggibuston dagiti terminoda babaen ti balota.

Idi panawen ti kampania sakbay ti eleksion idi Mayo 2016 ket agkakasam-it dagiti kari ken agkakaraniag a sirmata ti inrakurak dagiti kandidato tapno maallukoyda dagiti nangibotos kadakuada. Binutosan dagiti nasurok a 16 Million a botante ni Duterte gapu kadagiti nasam-it a karina a mangpasardeng ti krimen ken mangpadur-as ti biag dagiti Pilipino.

Kabayatan dagiti naisayangkat a debate dagiti amin a kandidato idi a para presidente, impanakkel ni Duterte ti panangparmekna ti illegal a droga ken dadduma pay a krimen iti las-ud ti tallo aginggana iti innem a bulan tapno marikna ti kappia dagiti Pilipino, ken ti panangpaksiatna ti kinapanglaw babaen ti pannakapataud ti adu a trabaho tapno awanton ti mapilitan a mapan agtrabaho sadiay ballasiw-taaw. Inkarina ti panangigibusnan ti sistema ti “contractualization” kadagiti agtatatrabaho ken mangmangged.

Nalpasen ti umuna nga innem a bulan a panagtakem dagiti nabutosan nga opisial. Nasuroken nga 6,000 dagiti napapatay nga adda pakainaiganna iti gerra kontra illegal a droga, ngem saan pay a nasolbar daytoy a problema. Kaaduan dagiti natay ket dagiti napanglaw pakairamanan dagiti inosente nga ubbing ken agtutubo.

Limmamiis metten ti pagtaktakderan ti administrasion iti pannakaigibus ti sistema ti “contractualization” iti Labor sector. Agtultuloy latta ti “contractualization” dagiti mangmangged ken ordinario nga empleado kadagiti pribado a kompania ken iti gobierno.  Adu kadagiti trabahador dagiti awanan iti tumutop a benepisio ken adu kadakuada dagiti agsusueldo iti nababbaba ngem ti Minimum Wage and Salary nga inyetnag ti gobierno.

Adu kadagiti mangmangged ti awanan ti “security of tenure” iti panagtrabahoda, awananda kadagiti tumutop a benepisio kas ti pannakaikappengda iti Philippine Health Insurance tapno adda koma pagsanggiranda no agsakitda ken dagiti kameng ti pamiliada. Adu dagiti saan a permanente nga agtatrabaho iti pribado a sector ti saan a naikappeng iti Social Security System, wenno dagiti agpapaay iti gobierno ti saan a miembro iti Government Service Insurance System tapno addanto met pagsadaganda no agretiroda ken saandanton a kabaelan ti agtrabaho.

Maipangpangruna ketdi a masagsagutan iti benepisio ken pribelehio dagiti pulis ken soldado ta isuda ti instrumento ti gobierno ti gerra kontra illegal a droga ken pannakatagiben ti urnos, kappia ken talna. Saan a mailibak nga adu kadakuada dagiti nairamramanen kadagiti kontrobersia ken krimen. Ngem uray no kasta, makonkonsintir dagiti dadduma nga adda dakes nga aramidna.

Limitado laeng dagiti napataud a baro a negosio a pagtrabahuan koma dagiti umili, ket inaldaw latta dagiti mapilitan a mapan mangged sadiay ballasiw-taaw gapu ti kinaawan ti trabaho wenno nababa a sueldo. Mapilitan latta dagiti Overseas Filipino Workers a mangpanaw kadagiti pamiliada tapno makigasanggasatda sadiay ballasiw-taaw tapno makateggedda iti pangbiag ken pangsuportada kadagiti ipatpategda iti biag.

Iti rugi ti Baro a Tawen, mangnamnama dagiti umili a matungpal dagiti naibbetan a kari dagiti nabutosan nga opisial ti gobierno tapno magun-odda ti nakappia ken nadur-as a 2017. Tarigagayan dagiti umili ti pannakaipakat ti umno a proseso ti linteg, ken pannakaigibus koman ti “contractualization” dagiti mangmangged ken pannakapataud koman dagiti adu a trabaho ken pagsapulan tapno awanen dagiti Pilipino a mapilitan a mapan agtabaho iti ganggannaet a pagilian uray panawanda dagiti pamiliada.#