Footer

EDITORIAL: Ti rational ti Nailian a Lengguahe

Nangrugi a makabulan ti Agosto ti selebrasion ti Wikang Pambansa idi panawen ni Presidente Fidel V. Ramos babaen ti Proklamasion Bilang 1041 a pinirmaanna idi Enero 15, 1997. Daytoy a proklamasion ti masursurot agingga iti agdama.

Idi panawen ni Presidente Sergio Osmeña ti kaunaan a selebrasion babaen ti Proklamasion Bilang 35 a napetsaan iti Marso 26, 1946 a nangideklara iti Marso 27 agingga iti Abril 2 a panangselebrar ti Linggo ng Wika. Ngem idi panawen ni Presidente Ramon Magsaysay, naselebraran ti Linggo ng Wika iti Mayo 13 agingga iti19 babaen ti Proklamasion Bilang 186 a napetsaan iti Setiembre 23, 1955. Naisubli man met laengen iti bulan ti Agosto ti selebrasion, kas pakalaglagipan ken ni nag-Presidente Manuel L. Quezon a maaw-awagan iti Ama ng Wikang Pambansa ken tapno maaddaan iti naan-anay a pannakipartisipar dagiti amin a pupil ken estudiante.

Kalpasan ti EDSA Revolution idi 1986, impaulog ni Presidente Corazon C. Aquino idi Agosto 12, 1988 ti Proklamasion Bilang 19 a maselebraran ti Linggo ng Wika tunggal Agosto 13 agingga 19 kada tawen.

Adda papel iti tinawen a selebrasion dagiti eskuelaan, dagiti opisina ti gobierno, dagiti mangtimtimon ken mangimaton ti gobierno, iti lokal man wenno nasional, iti pribado sektor tapno maipaganetget ti panagayat iti Wikang Pambansa wenno ti Filipino.

Napateg ngamin unay a maaddaantayo ti maysa a komon a lengguahe, daydiay maawatan ken makapagsao ti kaaduan, no di man amin nga umili, daydiay mangitakder iti panagkaykaysa ken mangipaganetget ti kinapateg ti Wikang Pambansa a pagkikinnaawatan dagiti amin nga etniko ken puli iti pagilian aniaman ti lengguahe wenno dialekto ti nariinganda.

Addaan tunggal rehion iti kabukbukodan a lengguahe ken dialekto. Ngarud, kasapulan a nangputar  ti Komisyon ng Wikang Filipino iti komon a lengguahe a pagsasabatan dagiti umili tapno magun-od ti panagkikinnaawatan ken panagkaykaysada. Dita a naipasngay ti Filipino, ti lengguahe dagiti amin a Pilipino. Ti lengguahe a maawatan ken makapagsao ti amin, ken kangrunaanna, mamagkaysa iti amin.

No awan ti komon a lengguahe ti maysa a pagilian, mapasamak ti panagbibinnukod ken pannakawarawara. Tumaud ti saan a panagkikinnaawatan ket saanto a magun-od ti dur-as iti sangkapagilian ta awan ti panagkaykaysa.

Kuna dagiti kritiko a namunganay wenno naadaw ti Filipino iti bernakular a Tagalog wenno isu met la nga isu. Ngem awan duadua a maawatan ken makapagsao iti Filipino ti kaaduan no di man amin a Pilipino, iti sadino man a disso ti pagilian. Ti Filipino—ti lingua franca—ti lengguahe nga usaren tapno agkikinnaawatan amin nga addaan iti kabukbukodan a dila (mother tounge). Daytoy ti lohikal a rason ti kaadda ti Filipino – ti Wikang Pambansa.#