Epekto ti Cybercrime Law iti press freedom

ANIA ti agbalin nga epekto kadagiti kameng ti media ti panangiyetnag ti korte a nagbasol da Rappler Chief Executive Officer ken Executive Editor Maria Ressa, ken sigud a kaduana a researcher, ni Reynaldo Santos Jr. gapu iti kaso a libel wenno Cyber Crime?

Mabigbig ti Pilipinas kas pagilian ti demokrasia ken nawaya a media, ngem adda dagiti gagangay a journalists nga agamak iti pannakaituladda kada Ressa ken Santos no agbalinda a kritiko iti administrasion ken kadagiti maikanniwas ken dakes a mapaspasamak iti pagilian.

 Sinentensiaan ni Manila Regional Trial Court Branch 46 Judge Rainelda Estacio-Montesa da Ressa ken Santos a mabalud iti saan a nababbaba ngem innem a bulan ken maysa nga aldaw agingga iti innem a tawen. Napalubosanda met a nagpiansa kabayatan ti panagapilada iti desision ti korte.

Immandar pay ti korte nga agbayad da Ressa ken Santos iti moral and exemplary damages ken ni Wilfredo Keng, ti negosiante a nangidarum kadakuada iti cyber-libel.

Nagduduma ti reaksion dagiti journalists iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw iti pannakasentensia da Ressa ken Santos ta isuda dagiti umuna a prominente a kameng ti media a nakedngan a nagbasol iti cyber-libel. Adu a kameng ti media dagiti mamati a desision ti korte ket posible a mangpataud iti amak kadakuada a mangdillaw kadagiti dakes nga aramid dagiti prominente ken nabileg a tattao gapu ta mabalin a maidarum ken masentensiaanda met iti “libel” wenno pamarpardaya a kaaduan a kaso a pakairekreklamuan dagiti kameng ti media no adda dagiti isurat wenno ibutaktakda a saan a kayat dagiti maseknan a nabileg a a tattao.

Impasingked ni Ressa nga irupirna ti karbenganna kas journalist, ken kiniddawna kadagiti kameng ti media ti pannakikaysada kenkuana tapno saan a mapukaw dayta a kalintegan para iti “press freedom.” Impaganetgetna a ti press freedom ket isu ti pundasion ti tunggal kalintegan kas Filipino citizen.

Impeksa met ni Santos ti pannakadismaya ken lidayna iti desision ti korte kadakuada a kameng ti media.

Ti cyber-libel a nakakedngan da Ressa ken Santos ket maysa laeng kadagiti aktibo a walo a kaso a sangsanguenna ken ti Rappler online site manipud idi nagakem ni Presidente Rodrigo Duterte idi 2016. Mabigbig ni Ressa ken ti Rappler a nalatak a kritiko ti administrasion iti nadara a kampania kontra illegal a droga ken dadduma pay a gannuat ti gobierno. Sumangsango ti Rappler iti panaglabsing kadagiti pagannurotan ti panagtagikua wenno ownership iti kompania, ken saan a panagbayad iti umno a buis. Amin dagita nga alegasion ket pinaglibakanen ni Ressa ken ti management ti Rappler.

Ibilang ti National Union of Journalists of the Philippines ti decision ti korte kas nasipnget nga aldaw para iti nawaya a media iti Pilipinas ken kadagiti umili a Pilipino. Ibilang met ti Foreign Correspondents Association of the Philippines ti pannakasentensia kada Ressa ken Santos kas danog iti press freedom.

Mainaig iti desision ti korte, inlawlawag ni Presidential Spokesman Harry Roque a nasken a marespeto ti pangngeddeng ti husgado ken awan ti pannakainaig ni Presidente Duterte a mangikuspil iti press freedom iti pagilian.

Nagramut ti kaso a cyber-libel kontra kada Ressa ken Santos iti darum nga impila ni Keng kontra iti Rappler iti artikulo a naiparuar pay laeng idi 2012, sakbay ti pannakaipasa ti Cybercrime Law. Nagdarum ni Keng gapu iti pannakaibabainna iti pannakainaig ti naganna nga agpabpabulod iti lugan iti daydi Chief Justice Renato Corona a naikkat gapu iti impeachment.

Maibasar kadagiti pasamak iti kaso, adda dagiti mamati a saan koman a napilaan iti kaso da Ressa ken Santos gapu ta ti artikulo ket naipablaak pay laeng idi Mayo 2012, wenno uppat a bulan sakbay ti pannakaipasa ti Cybercrime Law idi Septiembre 2012.

Gapu iti naladaw a nakita a typographical error ken nakorihir idi Pebrero 2014. Mamatida a nagbiddut ti korte iti panangibilangna a “republication” ti “correction” a nasakupen iti 2012 Cybercrime Law.

Sagudayen ti Revised Penal Code a ti kaso a “libel” ket addaan laeng iti makatawen a prescribed period, isu a napukawen ni Keng ti karbenganna nga agdarum idi Pebrero 2015.

Ngem kinanunongan ti korte ti interpretasion ti Department of Justice a ti Cybercrime Law ket mangipaay iti dusa a “one degree” a nangatngato ngem ti kaibatoganna iti RPC, isu a nagbalinen a ti prescription period-na ket 12 a tawen.

Kalpasan ti pannakaiyetnag ti desision ti korte, adu nga abogado dagiti nangipaay ti opinion ken interpretasionda iti Cybercrime Law a posible a maidarum iti kaso ti sino man nga ag-republish kadagiti daanen nga artikulo iti digital form wenno iti internet uray no nabayagen a naaramidda sakbay pay a naipasa ti linteg.

No kanunonganto ti nangatngato a korte ti pangngeddeng kada Ressa ken Santos ket agbalinton a “jurisprudence” kadagiti masungad pay a kaso.

Iti agdama ket agserbi a ballaag kadagiti agi-republish wenno agi-post kadagiti artikulo wenno report iti internet wenno social media ta mabalinda latta ti makasuan. Pakdaar dayta kadagiti umili nangruna kadagiti journalists ti panagannadda iti panag-post-da kadagiti artikulo iti social media.

Saan a maliklikan ti panagatap dagiti kameng ti media a ti pannakasentensia da Ressa ken Santos ket wagas ti panangitukit iti amak ken buteng tapno agbalinda nga umel ken bulsek kadagiti mapaspasamak a kinadakes iti pagilian. Ngem saan koma a dayta ti mangupay kadagiti journalist a mangibaklay iti natan-ok nga akemda nga agbatay iti kinapudno ken kinalinteg uray no sino dagiti madalapusda. ●