Epekto ti implementasion ti Rice Tariffication Act

Stock photo. Rice.

NASAYAAT ngata wenno dakes ti ibunga ti implementasion ti Republic Act No. 11203 wenno “An Act liberalizing the importation, exportation, and trading of rice, lifting for the purpose the quantitative import restriction on rice,” (Rice Tariffication Act) a nagbalinen a naan-anay a linteg kalpasan a pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte?

Lukayan ti Rice Tariffication Act ti panagangkat iti bagas manipud ballasiw-taaw babaen ti pannakaipaay iti tumutop a taripa tapno lumaka ti presiona kadagiti pagtagilakuan.

Bagas ti kangrunaan a taraon dagiti kaaduan a Pilipino nangruna dagiti ordinario ken napanglaw nga umili. Naragsaken dagiti marigrigat no adda kanenda a bagas iti mamitlo a daras iti inaldaw. Kontentodan no adda umanay nga innapuy nga ipanganda iti bassit a sida. Iti panagkurang iti nalaka a bagas ket nadagsen a problema kadagiti kadawyan a Pilipino ta marigatan wenno saanda a mayanay ti bassit a masapulanda para ti taraonda.

Dumakdakkel ti kunsomo a bagas dagiti Pilipino ta dumanonen iti agarup 105 Million a papulasion ti pagilian. Bumasbassit met ti lokal a produksion iti pagay gapu ta umil-ileten dagiti pagtalonan gapu iti agtultuloy a land conversion. Dagiti sigud a katalalonan ket nagbalindan a commercial/industrial lands. Bumasbassit metten dagiti aginteres nga agtalon gapu ti kadagsen ken kinarigat daytoy a pagsapulan, ken kinakurang ti suporta ti gobierno iti pannakaparegta ti industria ti agrikultura.

Maysa kadagiti rason ti panagkurang ti supply ti nalaka a bagas ket gapu ti “rice cartel” nga aramid dagiti managimbubukod a trader wenno komersiante. Aglaplapusanan dagiti produkto nga irik dagiti mannalon a gatangen dagiti traders tunggal tiempo ti panagaapit, ken dagitoy ket maidulinda kadagiti dadakkel a bodega, sadanto in-inut a mapabayo ken mailako tapno mamantiner ti nangato a presio ti bagas.

Nagraira ti rice smuggling iti naglabas. Innaganan ken binallaagan pay ni Presidente Duterte ti maysa a rice trader a ti kompaniana ti kangrunaan nga agis-ismagel iti bagas, ngem agingga ita ket naka-pending pay laeng dagiti kaso a nakaidarumanna.

Ti panagkurang ti nalaka a bagas ti maysa a kangrunaan a gapu ti ingangato ti inflation rate idi 2018 a dimmanon iti 6.4%. Linak-am dagiti Pilipino ti kinakurang ti bagas a kabaelan a gatangen dagiti kadawyan nga umili nangruna dagiti napanglaw. Adu a paset ti Pilipinas ti naglak-am iti krisis ti nalaka a bagas, ta adu a lugar ti dimmanon iti nasurok a P70 kada kilo ti komersial a bagas. Nagkirang ti supply ti nalaklaka a bagas nga ilaklako ti National Food Authority (NFA) gapu ti mismanagement. Imbes a pagangkatda iti bagas dagiti nayalokar a pondo a paggatangda ket pinagbayadda kadagiti utang ti ahensia.

Ti nagkurangan ti NFA a panaglako iti nalaka a bagas kabayatan ti kangina dagiti commercial rice ti nangiduron kadagiti economic managers ti administrasion nga inrekomendada ken ni Presidente Duterte ti pannakapalukay ti importasion ti bagas a sigud nga akem laeng ti NFA.

No maipakatton ti Rice Tarification Act ita a Marso 5 kalpasan ti publication period ken pannakaaramid ti Implementing Rules and Regulations ti linteg, nawayanton dagiti pribado a kompania ken negosiante nga agangkat iti bagas manipud ballasiw-taaw. Makessayan metten ti akem ti NFA nga agpatingga laengen ti panagangkat ken panangmantinerda iti buffer stocks ken reserba a supply para no tiempo ti didigra ken kalamidad. 

No maipakaten ti Rice Tariffication Act, manamnama nga umadu ti supply iti bagas ken lumaka ti presiona a pabor kadagiti consumers.

Ngem agamak dagiti lokal a mannalon a dakes ti epektona iti industria ta lugien ken upayenna dagiti agtaltalon gapu ta nalaklakanton ti imported a bagas, kaykayatton dagiti komersiante ti agangkat manipud ballasiw-taaw ngem ti gumatang kadagiti lokal a produkto.  Posible met a kumaro ti rice smuggling iti pagilian.

Mangnamnama ti gobierno a makakolekta iti P7 – 11 billion a taripa iti umuna a tawen nga implementasion ti baro a linteg. Dagiti bagas nga aggapu kadagiti pagilian iti Southeast Asia ket agbayadda iti 35% a taripa ti import duty rate kas tulagan ti Pilipinas para ti rice importation, iti ASEAN Trade in Goods Agreement. Kaaduan kadagiti rice importation ti Pilipinas ket aggapu iti Thailand ken Vietnam a pada ti Pilipinas a kameng ti ASEAN.

Agbayad met iti 40% a taripa para iti minimum access volume (MAV) ti 350,000 a tonelada dagiti aggapu kadagiti pagilian iti ruar ti ASEAN. Agbayad met iti 180% a taripa no nasursurok ngem iti MAV dagiti aggapu kadagiti pagilian iti ruar ti ASEAN.

Iti implementasion ti Rice Tariffication Act a mangikkat iti import quota wenno quantitative restrictions ti bagas, ti presio ket manamnama a maipababa iti P2 – 7 kada kilo a mangipababa met iti inflation rate iti 0.6%.

Sagudayen ti Rice Tariffication Act ti pannakapaadda ti Rice Competitiveness Enhancement Fund a mapan kadagiti programa a mangnayon ti masapulan dagiti Pilipino a mannalon. Dayta a pondo ket aggatad iti P10 billion annually iti masungad nga innem a tawen. Panggep ti pondo a patauden dagiti nagduduma a tulong para kadagiti mannalon nga agmulmula iti pagay kas ti pannakapadur-as dagiti bin-i nga irik, farm equipments and machineries, ken skills enhancement. Mayalokar ken maigasto ti pondo kadagiti lugar nga agmulmula iti pagay.

Napintas man ti panggep ti Rice Tariffication Act. Ngem aginggana a saan a makita ti ibungana iti naan-anay a panawen, saan pay a masinunuo no pagsayaatan wenno dakes ti parnuayenna nga epekto iti biag dagiti Pilipino. Ngem no pudno a lumakanto ti presio ti bagas, maragsakanto dagiti tattao.

No addanto man dakes nga epekto ti linteg kadagiti lokal a mannalon, nasken nga agbalinda met a produktibo kas kadagiti mannalon kadagiti pagilian nga aglaklakon iti bagas. Sayang dagiti nalawa a kataltalonan ken kaadu dagiti Pilipino no saan a makapataud ti pagilian iti umanay a taraon para kadagiti umili.