Epekto ti pannakawaswas ti VFA

ANIA ti epekto iti panagbiag dagiti Pilipino ken iti pannakabalanse ti puersa ken depensa iti West Philippine Sea ti panangibasuran ti gobierno ti Pilipinas ti Visiting Forces Agreement iti nagbaetanda ken ti United States of America?

Pimmayson ti pangta idi ni Presidente Rodrigo Duterte a pannakaibasura ti VFA no saan nga isubli ti US iti las-ud ti makabulan ti nakansela a travel visa ni Senador Ronald de la Rosa kalpasan a pinirmaan ni Presidente Donald Trump ti US Annual Budget a nakairamanan ti pannakaipawil a sumrek iti pagilianda dagiti opisial ti Pilipinas nga adda pannakainaigna iti pannakaidarum ken pannakaibalud ni Senador Leila de Lima gapu iti kaso ti illegal a droga idi isuna pay laeng ti Justice Secretary iti naglabas nga administrasion.

Impatuloden ni Foreign Affairs Secretary Teodoro Locsin Jr. ti VFA Notice of Termination iti US Embassy iti Pilipinas, ken inawaten ni Deputy Chief of Mission John Law, ket agepektonto kalpasan ti 180 nga aldaw kalpasan ti pannakaawat ti Notice, ket mawaswaston ti agdua dekada a katulagan. 

Insingasing ni Locsin nga iti las-ud ti innem a bulan agingga a mawaswas ti katulagan ket adda pay laeng naan-anay a panawen a marepaso ti VFA. Iyanninaw dayta ti tarigagay ni Locsin a mangsaluad ti katulagan. Iti hearing iti Senado itay nabiit, inaklon ni Locsin a saanda nakonsulta ken ni Defense Secretary Delfin Lorenzana iti pannakaibasura ti VFA.

Dinependeran ti Malacañang a nasayaat ti pannakawaswasen ti VFA naan-anay ti panagwaywayas ti pagilian ken saanen nga agdepender kadagiti ganggannaet iti pannakapabileg ti nailian a depensa. Ngem agamak dagiti dadduma a kameng ti Kongreso ken security officials iti dakes nga ibunga ti pannakawaswasen ti VFA ta awanton ti pagbasaran iti kaadda dagiti puersa ti US iti Pilipinas iti pannakaisayangkat dagiti joint military exercises, ket gundawayanto dayta ti China a sakupen ti West Philippine Sea.

Adu dagiti madanagan iti bunga ti umad-adayo a relasion ti Pilipinas ken US kabayatan a sumingsinged met ti pannakilangen ni Presidente Duterte iti China nga in-inuten a mangsaksakup iti teritorio ti Pilipinas ken umad-adun dagiti pautangda iti gobierno, ken investment-da kadagiti nagduduma a negosio.

Para kadagiti adu a defense and military officials, napateg iti seguridad ti Pilipinas ti VFA ta dayta ti pakaigapuan ti kaadda dagiti US forces iti pagilian kalpasan a napapanaw dagiti US military bases idi 1990. Agarup a 300 joint military exercises iti tinawen dagiti maisaysayangkat iti Pilipinas iti naglabas. Iti pannakaibasuran ti VFA, adu dagiti maalarma ken agamak agraman dagiti kaaliado ti Presidente ken dagiti security officials ta awanen ti pundasion ti kaadda dagiti US forces iti Pilipinas ket nawayan ti China a mangiwayat iti panggepda nga agturay a namimpinsan iti rehion. Kalpasan a napapanaw ti Subic Naval Base ken Clark Air Base iti Pilipinas idi 1990, in-inuten ti panangsakup ti China iti West Philippine Sea wenno South China ta awanen ti nangtubngar kadakuada a kabutengda.

No awanen ti VFA, saanen a makapagtignay ti US a mangtulong iti Pilipinas no adda mangraut wenno mangsakup a sabali a pagilian. No awanton a mamimpinsan dagiti US forces iti Pilipinas, ad-addanton a pabilegen ti China ti puersana iti West Philippine Sea. 

Iti pannakawaswas ti VFA, maapektaran pay ti counter terrorism operations ti gobierno kangrunaanna sadiay Mindanao nga ayan dagiti kaaduan a US forces ta mapapati nga adda sadiay dagiti foreign terrorists a tumultulong kadagiti kameng ti Abu Sayyaf Group, Bangsamoro Islamic Freedom Fighters ken dadduma pay a grupo.

Nakalkaldaang ta iti sango dagiti agrurutap a problema ti Pilipinas pakairamanan ti panangirupir ti karbengan a panagtagikua kadagiti teritorio iti West Philippine Sea a sinakupen ti China ket inkeddengen ni Presidente Duterte a pawaswas ti VFA gapu laeng ta saanna a kayat ti pannakibiang ti US kadagiti gannuatna iti kampania kontra illegal a droga a nakatayanen dagiti rinibu a tattao.

Makapaluksaw nga agparparang a ti panangkanselar ti US iti travel visa ni Senador de la Rosa ti nangsindi ti pannakawaswas ti VFA a kontra iti interes dagiti kaaduan a Pilipino. Agparparang nga uray ni Senador de la Rosa ket naapektaran iti panagbalinna a langdet iti pannakawaswasen ti VFA uray isuna ket kayatna ti nasinged a relasion ti Pilipinas ken US kas sigud a hepe ti Philippine National Police ken opisial ti Armed Forces of the Philippines idi saan pay a nawara ti Philippine Constabulary a namunganayan ti PNP.

Saan a malibak nga adu a retirado ken aktibo nga opisial ti AFP ken PNP dagiti pabor iti pannakapatalinaed ti nasinged a relasion ti Pilipinas ken US, ken ti pannakitaginayon ti VFA ta nakitada ti kinapateg ti tulong ti US iti natibker a depensa ken seguridad ti Pilipinas. Adu a retirado ken aktibo a heneral dagiti nagadal ken nagsanay kadagiti nagduduma a military academies ken training institutions. Adu kadakuada dagiti nagturpos sadiay US Military Academy wenno Westpointer dagiti nagbalinen a heneral ken nagtakem kas AFP Chief of Staff, Defense Secretary ken dadduma pay a nangato a posision iti gobierno a dagitoy ket paborda iti pannakapatalinaed ti VFA. Agamakda a possible a saanto laeng a VFA ti mawaswas ngem uray pay dagiti dadduma a katulagan kas ti Enhanced Defense Cooperation Agreement ken ti Mutual Defense Treaty. Patienda a kasapulan ti nasinged a pannakilangen ti Pilipinas iti US ta isu pay laeng ti kabilegan a pagilian iti sangalubongan.

Patien dagiti dadduma a kameng ti Kongreso a ti pannakawaswas ti VFA ket kasapulanna ti panangkanunong ti Senado ta isuda ti nangaprobar idi 2002 kabayatan ti kainget ti kampania kontra terorismo iti intero a lubong.

Ti pagtakderan dagiti senador a pabor iti VFA ti urayen dagiti Pilipino no kabaelanda nga irupir ti kapanunotanda para ti interes ti kaaduan a Pilipino, wenno agulimekda lattan iti pagayatan ti Presidente. ●