Garakgak ken garikgik ti imbati daydi National Artist for Literature Alejandro R. Roces (Tuloyna)

 

Adtoy man ti binukeltayo a pakabuklan ti agnanayon ken dinto maumag a sarita daydi Alejandro R. Roces.

‘Adda naidumduma ken naisangsangayan a manok ni Manongna a Kiko. Ngem saanda a matarusan no ania daytoy – no upa wenno kawitan. Kunana, upa, ta upa lattan iti langa ken dutdot ti manok awanan surok ken kurangna. Ni Kiko, kawitan kunana ta agtaraok met, di kawitan, saan?  Lalo a nadegdegan ti pammati ni Kiko idi nadatnganda iti maysa nga aldaw a makipalpallot daytoy.

Ngem di napunas nga adda latta ti pannakariribuk dagiti agkabsat – no upa wenno kawitan ti manok. Talaga a dida maidasig.

Inyumanda ngarud dayta a parikutda kadagiti dadakkelda. Kuna ni nanangda nga impinal iti saritaan, maysa a binabae ti manok. Binabae.

Ngem kinontra met ni tatangda a saan a binabae ti manok no di ket binalake! Ket nagpinnapilit pay dagiti dadakkelda, agingga a nagsangit ti inada ta saanna a naipapilit ti rasonna, aysus met! Ket inay-ayo met ti amada ti inada, ania ngarud, kasta laeng a, dagiti agassawa a gagangay nga adda dagiti saanda a pagkatunosan iti kapanunotan. Ngem saan latta a nasolbar ti parikutda nga agkabsat no di nakarkaro pay nga immuneg iti saanda a pannakaawat.

Inkunsultada ken ni Teniente Tasio, ta isu ti kalakayan iti barangayda. Ngem napaay laeng dagiti agkabsat, di maibaga daytoy a lakay no upa wenno kawitan ti manok. Manen, inkunsultada ken ni Mr. Eduardo Cruz a graduado iti poultry and husbandry iti UP Los Baños. Ngem naklaat pay dagiti agkabsat ken nadismayada iti pangngeddeng ti beterinario a partienda a, ti manok ta kitaenda no upa wenno kawitan – no adda lategna, di kawitan! He-he-he!

Ngem dida met kayat a maparti ti manok. Napanunotda nga isalog iti pintakasi wenno pallotan. Inyatarda. Nakapili ni Kiko iti kalaban ti manokna. Ngem saanna a kayat a ta nakalalaing a manok ti napili ni Kiko – maysa a puro a teksas. Agdindinnamag nga adun ti pinatay daytoy a teksas. Ngem kinayat latta nga inlaban ni Kiko ti manokna.

Nataddianda. Naibulosda. Ngem imbes a sumeppeg ti teksas, nagkuraykay ketdi tapno armenna ti manok ni Kiko! Ginundawayan met ti manok ni Kiko, ket iti maminsan laeng a siplagna, nawakwakanen ti barukong ti teksas – naungkelen!

Nabusor met dagiti kinapinnustada. Nagtartaray a nagawid dagiti agkabsat, ken nangibaga a napaneknekandan a kawitan ti manok ni Kiko. Ngem naklaatda ta nagpigerger ti manok, sa met la nagpayagpag ken nagtaraok kalpasan a nakaitlog!’

Dayta ti sarita.

Ti la mapampanunot nga isurat met ti author, ngem immanay daytan a paggellekan iti panaglabas ti panawen; saan a maumag ken marsaak a sarita uray kaanoman. Manipud dayta iti ‘My Brother’s Peculiar Chicken’ a sinurat ni Alejandro R. Roces. Ti maysa a kapipintasan a pinutar iti Philippine literature.

Dayta a sarita ti namaglatak ken ni Alejandro R. Roces, saan laeng nga iti bukod a pagilian no di pay iti sangalubongan. Naglatak dagiti sinuratna, nga isu iti nakapilianna a National Artist for Literature idi 2003.

Ti pay maysa a sarita daydi Alejandro R. Roces a nalatak ket ti ‘We Filipinos Are Mild Drinkers’ nga uray la datao, naglibbi iti nakakarkaro ken nagpanunot iti nakaun-uneg no ania ti kaipapanan daytoy,  psychological wenno saan. Pakasaritaan ti maysa a sarangusong nga Amerikano nga agsapsapul iti makabartek nga inumen a kas iti whisky wenno vodka. Ngem inrason ni Pinoy nga awan ti whiskyda wenno vodka, ta saan a sarangusong ni Pinoy. Adda met ket arakda, no kayat ti Kano a simsiman. Simmurot ni Kano ket inimasna ti arak ni Pinoy, ket di payen nakaawid gapu iti bartekna. Dagiti Filipinon ti nangiyawid iti nabartek iti kampo dagiti Amerikano.

(Adda tuloyna)