Footer

Gomburza: biktima iti yaalsa iti Cavite idi 1872 (Maudi a paset) Ni Rosevelita Alejon

Pannakatay dagiti padi iti garrote

PEBRERO 16, 1872. Nairuar da Padre Mariano Gomez, Padre Jose Burgos, ken Padre Jacinto Zamora iti nakaibaludanda ket dimmatagda iti sanguanan ti  agturay a nadelegaran a mangibasa iti pannusada. Malaksid a matayda babaen ti garote, imbilin pay ni Gobernador Heneral Rafael Izquierdo a malabusan dagiti tallo a padi. Ngem saan nga immanamong ti arsobispo ti Manila iti pammilin ti gobernador heneral. Kinuna ketdi ti arsobispo a kitaenna pay dagiti ebidensia a naidatag iti korte ket sananto la ipalubos a malabusan dagiti tallo a padi no naan-anay a napaneknekan iti panagusig nga adda pannakainaigda iti yaalsa iti Cavite.

Ngem saan nga impakita ti gobernador heneral dagiti naidatag nga ebidensia.

Iti dayta a bigat, nagdadarison iti Bagumbayan dagiti tattao tapno imatanganda ti pannakabitay dagiti tallo a padi babaen ti garrote.

Adda simken nga amak dagiti agtuturay iti kaadu dagiti tattao isu nga adda dagiti nakasagana a soldado a madadaan a makirupak no adda man mangrubrob iti tallaong maikontra iti gobierno.

Adawentayo iti maysa a sinurat ti nasapasamak iti dayta a bigat.

Immuna iti parada dagiti nakedngan a matay a papadi ni Francisco Saldua, ti Pilipino a nagtestigo a karaman kadagiti soldado nga immalsa ken nangitudo kada Padre Burgos a nangidaulo iti yaalsa.

Simmaruno ken ni Saldua ni Padre Burgos a nupay agsangsangit, agkurno kadagiti mabigbigna a gagayyemna iti tallaong.

Simmaruno kenkuana ni Padre Zamora, mapapati a napukawen ti naan-anay a panunotna ken nakamulengleng lattan.

Maudi ni Padre Gomez, nakamulagat, ngem nangato ti timidna idinto a binendisionna dagiti tattao a malabsanna.

Bayat ti parada, naisem ni Saldua ta namnamaenna a maiyetnag kenkuana ti pardon kas sukat ti panagtestigona.

Ngem naukas ti isem ni Saldua idi maawagan ti naganna. Kasungani ti ninamnamana, isu ti kaunaan a natay babaen ti garrote.

Naawagan ti nagan ni Padre Gomez. Dagitoy ti imbalikasna sakbay a natay: “Patpatgek nga Ama, ammok unay a saan nga aggaraw ti bulong ti kayo no saan a pagayatan ti Namarsua; agsipud ta dinawatna kaniak a matayak iti daytoy a lugar, matungpal ti pagayatanna.”

Naawagan ti nagan ni Padre Zamora. Timmakder ket nabitay nga awan ni balikas nga inyebkasna.

Ni Padre Burgos ti kaudian a naawagan.

Idi makauli iti scaffold, nagparintumeng ti berdugo sana kinuna: “Padre, pakawanennak gapu ta patayenka. Diak koma kayat nga aramiden daytoy.”

Insungbat ni Padre Burgos: “Anak, pakawanenka, tungpalem ti pagrebbengam.”

Nagparintumeng ti tallaong ket nagkararagda. Idi makita dagiti Kastila dagiti nakaparintumeng a tattao, nagamakda nga adda dakes a mapasamak kadakuada ket nagtatarayda a napan nagpakni iti Intramuros.

Iti pannakatay dagiti tallo a padi, nagballigi dagiti Kastila a papadi a nangbusal iti tignay a sekularisasion ti klerhia iti pagilian. Ngem iti ipapatayda, nangrugi met ti isusubual ti nasionalismo kadagiti Pilipino.

Uray ni Jose Rizal,  inruknoyna ti librona nga El Filibusterismo da Padre Gomez, Burgos ken Zamora a makita itan a biktima  iti panangikalinteganda iti pannakaited iti patas a karbengan kadagiti Pilipino a papadi.#