Good bye El Niño, Hello La Niña

Salaysay ni Eden A. Alviar

 

NAKASKASDAAW a misterio ni Apo Dios a mangiyanninaw ti mangliwengliweng nga ayatna iti lubong ti panagtinnag dagiti tudo kadagti naudi a lawas iti Mayo kalpasan ti nakaro ken napaut a tikag.

Dagiti napigsa ken napaut a tudo ket pammaneknek iti aglaplapusanan nga ayat ti Dios kadagiti tattao nga agtalek ken agkamang kenkuana iti panawen dagiti panagrigrigat ken pannakasuotda. Ipaduyakyak daytoy ti ayatna ket pinatganna ti panagkararag dagiti adu a Pilipino iti Oratio Imperata a pagdawat ti tudo kas kiniddaw dagiti Obispo a Katoliko kadagiti mamati.

Kalpasan dagiti sumagmamano nga aldaw a nagsasaruno a panagtudo ti napigsa ket nagluniten dagiti rengngat iti daga, bimmerden ti aglawlaw ken limmamiisen ti panawen. Dagitoy ket pammaneknek ti misterio ti nakaparsuaan ken ayat ti Dios a kalpasan ti napudot ken natikag a tiempo ket sumangbay ti tudo a namagkaem kadagiti sugat ti daga ken mangpalamiis ti panawen. Dagitoy ti pammaneknek a ni Apo Dios ket ipangag ken patganna dagiti agkamang kenkuana.

Nagballaag ti Philippine Atmospheric, Geophysical, and Astronomical Services Administration ti Department of Science and Technology idi pay laeng Agosto  2015 ti  panaglak-am ti pagilian iti El Niño Phenomenom nga agpatingga iti masungad a Hulio kas epekto ti Climate Change wenno Global Warming a pinataud ti pannakadadael ti O-Zone layer iti tangatang gapu ti pannakasabidong ti angin ken aglawlaw.

Nakaro ken napaut a tikag ti sinagrap dagiti adu a paset ti Pilipinas. Immuneg ken nagpukaw dagiti ubbog a pagtaudan iti danum. Natianan dagiti adu a waig ken karayan. Immababaw dagiti dam a pakaurnongan ti danum a mapan kadagiti siudad ken mangpasayak kadagiti kataltalonan. Nagkiddit ti danum kadagiti gripo kadagiti pagtaengan. Natianan dagiti irigasion ket nagango dagiti adu a mula a pagtaudan iti taraon.  Adda dagiti lugar iti Pilipinas a naglak-am iti nakaro a rigat nangruna sadiay Mindanao. Adda dagiti tattao a naglak-am iti bisin gapu ta nagango ken nadadael dagiti mulada a pagtaudan dagiti makan.

Gapu ti panagtaklin dagiti tattao iti Dios, ken iti ayat ken asi ti Apo, nangrugin dagiti napigsa a tudo ket manamnama ti irarabawen dagiti ubbog a pagtaudan ti biag. Saan koma a liplipatan dagiti tattao a ti danum ken nakaparsuaan ket sagut ken intalek ni Apo Dios a rumbeng a tagipatgen ken saluadan ta no dagitoy ket maawan, mapukaw metten ti biag.

Nagballaag manen ti PAGASA – DOST a kalpasan ti linak-am ti pagilian nga El Niño wenno nakaro a tikag ket pasangbayenen ti La Niña wenno nalabes a panagtudtudo. Kasingin ti La Niña ti idadateng dagiti kalamidad iti pagilian kas dagiti napaut a panagnepnep wenno adu a bagyo a mangpataud ti layus, panagreggaay dagiti bantay, panagaluyo kadagiti baybay ken dadduma pay a didigra a tinawen a paspasaren dagiti Pilipino.

Nagbalinen dagiti bagyo a paset ti panagbiag dagiti Pilipino. Nasurok latta a duapulo ti kadawyan a bilang dagiti bagyo dagiti tinawen a dumalapus iti pagilian. Mapaspasamak daytoy ta naisaad iti Pilipinas iti abay ti Pacific Ocean a pakain-inawan dagiti napigsa a bagyo.

Nakaskasdaaw ti kapigsa dagiti bagyo kadagiti naud-udi a tawen. Napalaus a didigra ti insangbay dagiti Bagyo nga Ondoy ken Pepeng iti Luzon; ti Bagyo Pablo sadiay Mindanao; ken ti Bagyo Yolanda iti Visayas. Rinibribu a biag dagiti naibuis a biag ken adu a billion a kuarta ti balor dagiti nadadael a sanikua kabayatan dagitoy a bagyo.

Naimalditen iti pakasaritaan ti pagilian a ti Bagyo Yolanda ti kapigsaan ken karanggasan a bagyo a nangbasnot iti Eastern Visayas idi Nobiembre 2013. Maibasar iti record ti National Disaster on Risk Reduction Management Council, nasurok a 5,000 dagiti natay ken napukpukaw a tattao gapu iti storm surge wenno aluyo manipud iti baybay. Dandani met naikisap a nadadael dagiti pasdek ken imprastraktura sadiay Leyte ken Samar a nagsentroan ti bagyo.

Nababalaw ti gobierno iti nakurang a pannakaballaag dagiti tattao iti parnuayen ni Bagyo Yolanda ta saamda a nakasagana tapno naliklikan koma dagiti adu a bilang dagiti natay a biktima. Nababalaw pay ti gobierno gapu ti kinaginad ti pannakaidanon dagiti tulong wenno ayuda kadagiti lugar a nakaro a dinidigra ni Bagyo Yolanda. Nagbalin pay dayta a nabara nga isyu maikontra kadagiti kandidato a sinuportaran ni Presidente Benigno Aquino III kabayatan ti kampania iti kalkalpas nga eleksion

Iti idadateng ti La Niña ita a tawen, masubok manen ti kinatibker dagiti Pilipino iti sango dagiti mabalin a sumangbay a didigra. Marukod manen ti kinatibker ti pammatida iti Dios iti sango dagiti sumangbay a pannubok. Nakasagana kadin dagiti umili a sumaranget kadagiti didigra a sumangbay iti panawen ti matutudo a tiempo? Nakasagana kadin ti gobierno wenno ti administrasion ni President-Elect Rodrigo Duterte a mangilisi kadagiti umili iti didigra, ken mangpalag-an ti epekto dagiti dumteng a kalamidad iti pagilian?#