Healthy living, kasayaatan a panglapped ti panagsaknap ti HIV AIDS – GSGH Director

VIGAN CITY – NASKEN ti healthy living wenno panagbiag a nadalus tapno malisian ti pannakaakar iti Human Immune-defficiency Virus (HIV) a gapu ti makapatay ken saan a maagasan a sakit nga Acquired Immune Defficiency Syndrome (AIDS).

Dayta ti balakad ni Dr. Trina Tabboga Talaga, Director ti Gabriela Silang General Hospital / Ilocos Sur Provincial Hospital, kabayatan ti pannakiuman dagiti kameng ti Ilocos Sur Integrated Press iti panagalimpatok ti selebrasion ti World’s AIDS Day ita a Disiembre 2018.

Inaklon ni Dr. Talaga ti panagadun dagiti matakuatan a positibo iti HIV a Pilipino nga adda average a 31 iti inaldaw dagiti madukduktalan a positibo iti HIV iti nagduduma a paset iti Pilipinas a mangipaneknek ti kaaddan ti epidemia a nasken a malappedan tapno saan nga umadu ken agsaknap ti pannakaakar ti HIV.

Inanamongan ni Dr. Talaga nga umad-adu met ti bilang dagiti positibo iti HIV iti Ilocos Sur no maidilig iti report idi 2017 nga adda nasurok nga 80 a naduktalan a positibo. Impakaammona a manglukatton iti Enero 2019 kas naan-anay a treatment hub ti GSGH. Imbalakadna kadagiti addaan iti risk factor a mabalinda ti libre agpa-HIV test iti GSGH ken dadduma pay nga ospital ti gobierno. Impasingkedna ti naan-anay a pannakailimed ti kinatao dagiti pasiente nga agpa-HIV test, ken dagiti maduktalan a positibo.

Mainaig iti baro a serbisio ti Provincial Hospital, impakaammo ni Dr. Talaga nga iti first quarter ti 2019 ket manamnama ti pannakalukatton iti GSGH iti Malasakit Center nga opisina ti Philippine Charity Sweepstakes Office tapno dagiti agnaed iti First District iti Ilocos Sur ket saanen a kasapulan a mapanda sadiay PCSO Office sadiay Candon City tapno dumawatda iti tulong para iti pannakaaywan ti salun-at dagiti napanglaw a pasiente.

Iti met immun-una a pannakiuman dagiti kameng ti ISIP ken ni Dr. Carmeliza Singson, Provincial Health Officer, inaklonna nga umad-adu dagiti bilang ti positibo iti HIV iti Ilocos Sur nangruna iti Vigan City. Patienna a dayta ket epekto ti panagbaba ti moralidad, panagdur-as ti ekonomia nangruna iti turismo, ken ti narabawen a panagkita iti sexual relationships iti agdama a panawen.

Inrakurakna nga iti panagadu dagiti HIV testing centers iti Ilocos Sur, ket umad-adu met dagiti mataktakuatan a positibo iti virus ta iti naglabas ket sa laengen matakuatan dagiti positibo iti HIV no dagiti naakaran ket obligadoda a mapan agpa-HIV test no kasapulanda iti medical clearance para iti trabaho wenno mapanda iti sabali a pagilian. Impalagipna a kadawyan a mayakar ti HIV babaen ti seksual a pannakinaig, panagaramat kadagi naimpektaran a dagum ti injection ken pag-tattoe, ken hereditary wenno panagsikog ti ina a positibo iti HIV.

Iti met naangay nga HIV – AIDS Summit iti Vigan City Convention Center idi Disiembre 4, 2018, inrakurak ni Dr. Loida Afroilan Ranchez nga adda 27 a kaso dagiti natakuatan a positibo iti HIV iti Vigan City. Idi laeng tengnga ti 2018, impalgak ni Mayor Juan Carlo Medina nga adda 24 a positibo ti HIV iti siudad.

Iti pannakiuman ti Timek Ti Amianan kadagiti sumagmamano nga stakeholders kaaduanna dagiti agpapaay iti Department of Health ken maysa a positibo iti HIV, naamuan a kaaduan kadagiti naakaran iti HIV ket naala ti pannakinaig dagiti lallaki iti padada a lalaki. Nagkaykaysa dagiti nakauman nga stakeholders a napaay ti programa ti gobierno nga agibunong iti kondum tapno malapdan ti panagwaras ti HIV.

Nagkaykaysada iti kapanunotanda a ti kangrunaan a gapu ti panagadu dagiti positibo iti HIV ket ti panangtraton dagiti adu nga agtutubo ken agkabannuag a ti seks ket maysa a pagliwliwaan, saan ketdi a sagrado nga aramid dagiti agassawa. Impalgakda a dakkel ti epekto ti moderno a telecommunication nangruna iti social media iti panagadu dagiti positibo iti HIV ta dagitoy ket padarasenna dagiti narabaw a relasion nga agtinnag iti nadursok a sexual relationship.

Impalgakda pay ti panagraira ti female/male prostitution a magun-od ti serbisioda babaen laeng ti panagaramat ti cellphone ken social media; ken panagraira dagiti bugaw ken guide, ken dagiti establisimiento a parupa ti prostitusion. Indariragda a napateg ti akem ti gobierno ken pribado a sektor nangruna ti Simbaan tapno agtinnulongda iti pannakalapped ti HIV – AIDS iti Ilocos Sur.Β  (Eden Alviar)