Herbal ken food supplements, sunrise industry ti Pilipinas

Ti Asean Free Trade Agreement (AFTA) ti nangipaay iti dakkel la unay a bentahe kadagiti herbal producers ken food supplement manufacturers iti pagilian tapno makigamuloda iti panaglakuan iti sanglubongan babaen kadagiti produkto ti pagilian. Iti panagkameng ti pagilian kadaytoy nga organisasion dagiti sumagmamano a pagilian iti Asia, dakkel ti naitulongna iti panaglukat ti ruangan ti kabarbaro a negosio, lalona unay kadagiti herbal products ken food supplements wenno natural wellness products. Saan laengen a dagiti pagilian iti Asia ti nastrekda a paglakuan, kas iti Singapore, Thailand, Indonesia ken dadduma pay, nairaman payen ti US ken Europe. Kadaytoy nasalun-at unay a gunay iti merkado, masirsirmata a dakkel ti potensial a dumakkel pay ken rumangpaya ti P700-million local herbal industry ken food supplements industry iti pagilian.

Ta ania ngamin aya ti AFTA?

Binukel dagiti nasion ti AFTA a mangsirmata iti nawaya unay a panaglakuan ken panaggiginnatang kadagiti local produce iti merkado. Maysa daytoy a trade bloc agreement a mangsupsuporta kadagiti local manufacturers ken producers ken mangidur-as iti panangatrakar-panangawis kadagiti direct foreign investors tapno ad-adda pay a rumukbos daytoy a negosio.

Idi damo, binukel laeng dagiti innem a nasion ti AFTA: ti Thailand, Singapore, Indonesia, Malaysia, Brunei ken ti Filipinas. Immuna a napirmaan ti kasuratan ti katulagan dagiti innem a nasion idi Enero 28, 1992 sadiay Singapore. Kalpasan ti tallo a tawen, timmipon ti Vietnam. Kalpasan ti dua a tawen, naguyugoy a tumipon ti Laos ken Myanmar. Idi 1999 met a timmipon ti Cambodia. Iti agdama, regular nga observer ti Papua New Guinea ken Timor Leste. Kadagiti kaudian a taripnong ti grupo, inobserbaranen ti ad-adu pay a nasion a pakaibilangan ti China, Japan, South Korea, India, Australia ken New Zealand.

Kayatna a sawen a limmawan ken agtultuloy a lumawa ti pagtagilakuan kadagiti local produce, nangruna kadagiti herbal products ken food supplements.

Tallo a lokal a produkto ti dakkel unay ti potensialda a dumakkel a nadaras iti agdama a sangalubongan a merkado: ti virgin coconut oil,  marunggay ken ti paria. Adun dagiti locally manufactured food supplements a naaramid manipud iti paria ken marunggay. Kadagiti dadduma nalaokan dagiti ramenda kadagiti napatauden a food supplement ken herbal products. Nadumaduma met dagiti napataud a produkto manipud iti niog.

Dakkel met ti potensialna a kas taudan ti essential oil ti baraniw a gagangay laeng a ruot iti away, ken ilalaok a pangpabanglo iti digo ti pinalkang ken sinalamagian a bisukol wenno leddeg; maus-usar pay a pangikkat iti lang-es  ti paltat wenno burikaw ken pagpabanglo iti lechon manok babaen ti pannakaiselsel daytoy iti tian a kas iti aramid ti Andok’s Lechon.

Tapno manamnama ti tartarigagayan a panagdur-as itoy a negosio, inangay ti Chamber of Herbal Industries of the Philippines Inc. (CHIPI) ti tallo nga aldaw a trade-show  wenno ti 4th Marpe Health Expo 2010 sadiay Mandaluyong City idi Oktubre 22-24 nga addaan iti tema a “Pinoy Herbals: The Natural Way to Health and Wellness”. Binayabay ti Trade Advertising Exhibitions and Convention International, Inc ti CHIPI.  Naideklara a kas traditional health month ti bulan ti Oktubre.

Naorganisa ti CHIPI  idi 2001 babaen kadagiti grupo dagiti 12 a kompania a nagpartuat ken nagar-aramid kadagiti herbal ken food supplements. Iti agdama, immabuten iti 70 a kompania dagiti kameng itoy ket dinominarandan ti 70 a porsiento ti local market. Umad-adu pay dagiti mangayat a tumapog itoy a negosio.

Gapu iti naraniag unay a siguada ken naganaygay a gunay iti internasional a merkado, ti pagilian ti manamnama a kangrunaan a manufacturer kadagiti herbal products ken food supplements iti masakbayan. Maipalagip nga iti napalabas a 100 a tawen, dakkel met ti tinugawan ti copra industry ti pagilian. Maysa laeng ti copra a raw material ken maawaganen iti sunset industry iti pagilian. Ngem babaen met laeng kadagiti local producers ken manufacturers, isudan a mismo ti agaramid kadagiti produkto manipud iti copra wenno niog, a pakaibilanganen ti virgin coconut oil. Sumagmamano metten dagiti food supplements manipud iti paria ken marunggay.

Babaen iti pinulbos a bulong ti marunggay a sag-P500 iti sangakilo iti agdama iti merkado, manamnama pay a rumukbos daytoy gapu iti kaadu ti mangayat a kas food supplement ken kangrunaan nga ingrediente kadagiti nabaknang a taraon.

No iti kallabes ket dagiti raw materials laeng ti intay iyeksport, datayon a mismo ita ti agaramid kadagiti herbal products ken food supplements. Dagitoyen iti intay ilako iti nainlubongan a merkado.  Nabaknang unay ti Pilipinas kadagiti raw materials ket daytoyen ita ti inawaganda iti “sunrise industry” wenno naraniag ken sumingsingising nga industria.#