In Medias Res (Maudi a paset)

Iti maysa a konbension dagiti mannurat a naangay iti Suso, Sta. Maria, inawagannak ti maysa a lecturer tapno ilawlawagko ti In Medias Res.

“Naisangsangayan a panangirugi ta isu met laeng ti teksto iti nangigibusanna,” kuna ti lektiurer. “Jimmy, ayanmo, umayka man ditoy ta ilawlawagmo,” inwaragawagna.

Inisemak lattan a, ta nakaim-imas, amaya, ti agkulisip iti red wine iti sarpaw a lauden-nga-amianan ti pagseminaran. Three liters ket ti awit ni apo publisher Buddy Espejo a pinagsasanguanmi a nagpapatangan ken nagiinniliwan kadagiti delegado a taga-Cagayan ken Nueva Vizcaya.

In Medias Res wenno Medias In Res a rugi.

In Medias Res. Napintas a bunga ti arte. Napintas a tekniko ti arte ti sinurat. Inar-aramat dagiti nalalatak a mannurat. Mabasbasa kadagiti nalalatak a sinurat. Ad-adu koma pay dagiti tumaud a kakastoy kadagiti masurat a sarita ken dadduma pay.

Hu, makaulawka met a tao! Ilawlawagmon no kasano a suraten ket magagaranakon! Kasano aya ti agsurat nga irugi iti paggibusan? Irugi a suraten ti paggibusan santo ti rugi, tengngana ken amin-amin? Imposible a maaramid, busorkon!

Wen, kadi, adtoyen, he-he! Idi July 12-13, 1997 a naangay ti Carlos Palanca Foundation Creative Writing Workshop iti St. Louis University, inulit manen ni apo Reynaldo A. Duque a lektiurer ti sangkabagana nga adda pagkanaigan ti rugi ken gibus ti sarita wenno ti gibus isu ti rugi. Awan ti nakatimek kadakami a dumdumngeg. Uray dagiti instructors ken professors kadagiti nadumaduma nga eskuelaan iti sekundaria, kolehio ken unibersidad iti Baguio City ket dida nakatimek.

Immukuok a burburtia dayta a banag iti panunotko. Saan a mapunas.

Iti maudi nga aldaw ti workshop, selebrasion, hapihapi iti Dainty’s Restaurant agingga iti tengnga ti rabii. Tallokami a nagkukuyog nga agawid, ni Manong Alejandro “Alex” Quitoriano a mannurat idi dekada 70 ken ni apo Reynaldo A. Duque nga idagasmi iti dagusna a hotel iti North Drive iti met laeng Engineer’s Hill a pagawidak. Indukitko manen  ken ni apo Rey Duque no kasano ti agsurat iti mangirugi iti tengngana wenno ti gibusna. Lalona no dayta gibusna ti pangirugian. Igibusmo nga umuna samonto irugi? Asus, dedeng, makaulaw!

Kinudkod ni apo Rey Duque ti tuktokna nga umis-isem, a kasna la kuna iti ipeperrengna: nagbebbeb, nagmunnel ken nagkuneng met kadagiti amin a kuneng  a mannurat dagitoyen!

Amaya, pakawanem!

Impalawag ni apo Duque: “Irugim latta a iti rugina no rugiam a suraten. Samonto editen. No malpaston ti panangeditmo, inton i-rewrite-mo isunto metten ti panangkopiam ti tengngana wenno ti gibusna a kas pangrugian ti saritam…”

Ha, kasta laeng ti aramiden?

Amaya, nakudkodko ti di met nagatel a tuktokko, naikkat ti ingelna ‘diay nainumko a sangapulo a serbesa ket namunawak pay iti nangngegko! Kasta met la gayam ti kalaka ti agsurat iti In Medias Res!

Anak ti mannurat! Nagadu a resertsko iti nagduduma a library, damag ken saludsod, ken bulod kadagiti libro kadagiti gagayyem ken am-ammo, gayam, kasta met la gayam ti kalakana dayta a tekniko, kasla agigup iti digo ti dinengdeng a saluyot ken bulong ti paria a nasagpawan iti palileng ken bunog!

Panglakagan! Panglakagan, panglakagan…!

Ket idi 1999 a panangsuratko iti sarita a “Tupa”, nairugin iti In Medias Res. Ditoy nga inaramatko ti nasursurok ken ni apo Reynaldo A. Duque. Agpayso ti kunana: no panunotem ti maysa a banag, narigat a talaga ngem no utobem dagiti panglakagan, nalaka laeng a maaramid. Kas iti In Medias Res.

No naaramidmi idi a saankami pay la nga agar-aramat iti kompiuter no di ket makinilia, apay ket itan a saan a masurat ket dandanin pasig  a kompiuter ti usaren nga agsurat? Ipindotmo laeng daydiay copy and paste, nalpasen, saan?

Ngem awan pay met la ti nagsurat iti paggibusan nga isu ti nangrugian ti sarita idinto a panawen ti kompiuter itan.

Nalabit, dida ammo ti panglakagan no kasano a suraten? Panglakagan…

Itan ta nailawlawagmin ti  panglakagan, sapay koma ta makabasakaminto met laeng iti sarita Iluko a kastoy.#