Intayo agukay-ukay ken agwagwag idiay SM store

KAYATMO ti makasalimetmet wenno agkurang ti budget-mo wenno magustuanam dagiti imported nga aruaten ken alikamen?

Mapanka agukay-ukay ken agwagwag kadagiti lupot wenno aruaten ken nagduduma nga alikamen kadagiti nagrairan a paglakuan dagiti imported a produkto kadagiti Segunda Mano stores wenno puesto nga aglaklako kadagiti segunda mano.

Nagsaknapen iti nagduduma a lugar iti Pilipinas dagiti SM stores nga aglaklako kadagiti nagduduma a segunda mano a produkto kangrunaanna dagiti bado, pantalon, shortpants, underwears sapatos, bag, ken dadduma pay a kasapulan.

Nagtaud ti balikas nga ukay-ukay iti Tagalog a “hukay” wenno kalien wenno kutkoten. Pagsasao met nga Iluko ti “wagwag,” kayatna a sawen ket iwagwag. Maus-usar dagiti balikas nga “ukay-ukay” ken “wagwag” iti panaggatang kadagiti segunda mano a kawes ken aruaten ta idi saan pay a naglatak dagitoy a tagilako ket nasken a ti gumatang ket kalien wenno kutkotenna dagiti nakabuntuon a kawes sananto iwagwag tapno maikkat dagiti kimpet a tapok wenno rugit.

Immuna a naglatak dagiti pagtagilakuan kadagiti ukay-ukay wenno wagwag nga aruaten iti sentro iti Baguio City idi nasapa a paset ti Dekada 90. Ngem idi pay laeng Dekada 80 ket nalataken ti Zurbaran street iti Santa Cruz, Manila nga ayan dagiti puesto nga aglaklako kadagiti nagduduma nga aruaten nga addaan kadagiti nalatak nga imported brand. Nalatak metten idi ti Eloy’s clothing iti Manila nga aggatgatang ken aglaklako kadagiti used clothings.

Nagbalin a maysa nga atraksion iti Baguio City dagiti puesto ti aglaklako kadagiti segunda mano nga aruaten manipud pay idi Dekada 90 nangruna kadagiti lokal a turista a magustuananda dagiti nalaka ken branded nga aruaten.

Adda nakalalagip a padasko iti ukay-ukay. Idi Pebrero 1992, napankami ken dagiti kaopisinaak iti Camp Aguinaldo, ti General Headquarters ti Armed Forces of the Philippines, nangisayangkat iti property inventory iti satellite station ti opisinami sadiay Fort del Pilar, ti ayan ti Philippine Military Academy, dimmagas kami iti maysa a surplus store. Aglatlataken idin ti Baguio iti kaadu dagiti nalaka ken imported nga aruaten a mailaklako iti ukay-ukayan.

Nasdaawak idi iti kaadu dagiti nagadu nga imported ken branded a kawes ken aruaten a mailaklako iti nalaka a presio. Ad-addan a naklaatak idi nabigbigko ti maysa a kolumnista iti nalatak a lifestyle colum iti national broadsheet newspaper nga agbidbiding kadagiti second-hand branded ladies bag. Kasla diak mamati idi nabigbigko ti babai nga asawa ti nabaknang ken prominente a politiko.

Idi nadlaw ti babai a laslasinek ken napaisemak, nagkaway ken napaisem met kaniak. Daytan ti nangrugian ti panagsarsaritami kabayatan ti panangam-amirisna kadagiti shoulder bag a para babbai. Imbagana a genuine dagiti mailaklako a branded a segunda mano a bag ket no baroda, aggatadda iti ribu a doliar kas kadagiti mailaklako kadagiti nalatak a shopping malls sadiay United States ken Europa, kabayatan a mailaklakoda laeng iti nakurang a sangaribu a pisos iti ukay-ukayan. Imbagana a naisar-ongda iti Baguio City ket kayatna a padasen ti mapan iti ukay-ukay store ken paneknekan dagiti mailaklako nga aruaten para iti kolumna iti pagiwarnak. Gimmatang iti napilina a branded ladies bag. Ginatangko met ti napilik a lalat a shoulder bag nga inus-usarko iti adu a tawen.   

Nagrairan dagiti aglaklako kadagiti segunda mano nga aruaten. Kalaksidan kadagiti permanente a puesto, ket nagadu dagiti komersiante a mapmapan aglaklako kadagiti nagduduma a public market. Saan laengen a dagiti kadawyan a kawes ti mailaklako ngem dandanin amin a kasapulan pakairaman dagiti nagduduma a kasapulan iti pagtaengan.

Idi nabiit pay a naglatak ti ukay-ukay, adda dagiti alegasion a dagiti mailaklako nga imported a kawes ket nayon dagiti donasion a used-clothing manipud kadagiti ganggannaet a pagilian a tulongda kadagiti biktima ti nagduduma a didigra iti Pilipinas. Adda dagiti alegasion a napili dagiti nasayaat ken nangina a used-clothing ket isuda dagiti mailako kadagiti surplus stores, ket dagiti nadakdakes ken nalaklaka ti maited kadagiti biktima ti kalamidad.

Adda pay dagiti naireport a non-government organization nga agiserserrek iti Pilipinas kadagiti used-clothing nga awan ti bayadanda a taripa ta pagparangenda dagiti aruaten nga itulongda kadagiti napanglaw ken biktima ti kalamidad, ngem dagitoy ket ilakoda. Idi aglataken ti ukay-ukay, immadu dagiti komersiante nga agangkat kadagiti binulto a segunda mano nga aruaten a mailaklako kadagiti nagduduma a puesto.

Ti panagangkat kadagiti segunda mano nga aruaten manipud ballasiw-taaw ket mailabsing iti linteg a naputar pay idi 1966, ti Republic Act No. 4653 wenno “Act to safeguard the health of the Filipino people and maintain the dignity of the nation through the prohibition of the importation of used clothing and rags.”

Ngem kas kadagiti dadduma a linteg, saan met a maipatpatungpal ti Republic Act No. 4653.

Gapu iti agtultuloy a panangitandudo dagiti Pilipino iti panaggatang ken panagaramat kadagiti segunda mano a kawes, agbalballaag ti Department of Health iti posible a pannakaakar iti sakit ti kudil dagiti agusar ta saan a masinunuo ti naggappuan ken immuna a nagaramat kadagiti kawes. Ibalbalakad dagiti doktor ti panangkilnat wenno pangitabnaw a napaut iti agburburek a danum dagiti segunda mano a kawes sakbay nga usarenda.

Saan laeng a dagiti maikawes a segunda mano ti mailaklako a magustuanan a gatangen dagiti Pilipino a kayatna ti makasalimetmet ken kayatanda dagiti imported, ngem uray pay dagiti furnitures, industrial and office equipments, nagduduma a lugan ken heavy machineries. Kaaduanna dagitoy ti mailaklako kadagiti surplus stores kadagiti naprogreso a lugar iti Pilipinas.  Dayta ti gapu a kayariganna a nagbalinen ti Pilipinas a kasla junk shop kadagiti daan nga alikamen ken lugan. Ngem anusan dagiti Pilipino ta kas umili iti napanglaw a nasion ket kontentodan a gumatang kadagiti segunda mano a naggapu kadagiti nadur-as a pagilian. ●