Iti alog

IDI UN-UNANA a panawen, agnanaed iti maysa nga alog da Bisukol, Leddeg, Kusikos, ken Birabid. Naggapuda kadagiti nadumaduma a disso a nagbibiaganda. Ngem gapu iti rigat, nagtatalawda iti lugarda tapno agsapulda iti nasaysayaat a pagnaedan. Ket ditoy nalubo nga alog ti nagsasarakanda kalpasan a nalayus ti naggapuanda. Ditoy metten a nabukel ti panaggagayyemda.

“Aggiantayon ditoy iti tungpal-biag,” kinuna ni Bisukol. “Saantayo la ketdi nga agbisin ditoy.”

“Wen, mayatak iti dayta,” inyayon ni Kusikos nga itay pay nga inyiladna iti lubo iti bussogna. “Nanam-ay nga agpayso ditoy.”

“Uray siak!” indilatdilat ni Birabid. “Awan ti pagdanagak uray pay kasta nga agdildilatak iti rabaw ti danum! Awan tilapia ditoy a mangkittib kaniak!”

“Ad-adda pay a mayatak,” inyamil ni Leddeg. Kas ken ni Kusikos, permi a bussogna iti lued a kinnanda. “Nagmayat nga ilumlom ti bagi ditoy.”

“Naruay pay dagiti dagiti balangeg a pagikaptak kadagiti mayitlogkonto,” innayon ni Bisukol.

“Masikogka gayam a naggapu iti yanyo, gayyem?” inamad ni Birabid.

“Wen, gayyem,” intung-ed ni Bisukol.

“Agpadata,” kinua ni Birabid.

“Uray siak met,” kasla nakangngeg a tuleng ni Kusikos. Nagdilat ket nagpatapaw sa nagpababa met laeng.

“Agpapadatayo amin ngarud,” impaggaak ni Leddeg. “Ngannganik metten iruar dagiti annakko. Nagdagsendan a bagbagkatek.”

“Nasayaat ngarud ta ditoytayo payen nga agpaadu,” di mailadawan ti ragsak ni Bisukol. Limmung-aw sa kimmittib iti bulong ti balangeg a dimket iti danum.

“Nasayaat pay ditoy,” kinuna manen ni Leddeg, “ta segun iti nakitak iti tambak, napnapno daytoy kadagiti nagrupsa a ruot. Napia la a pangilumloman ti bagi no agabbat man bilang. Saanto a maungaw ti kaputotantayo.”

“Uray pay iti mismo a lubo ti pagkumegantayo,” insarurong ni Kusikos, “saantayo a mabattotan wenno madanon ti tikag. Aglalo ket tubuanto met iti ruot wenno napuskol a balangeg iti rabaw.”

“Paraiso ngarud daytoy nasapulantayo!” saan a mailadawan ti ragsak ni Birabid.

NAGANAK da Bisukol, Kusikos, Birabid ken Leddeg. Gapu itoy, manmanodan nga agsasarak. Ay-aywananda dagiti bukodda nga annak.

Nadaras ti panaglabas ti panawen. Dadakkelen dagiti annak dagiti aggagayyem. Mawayasen dagitoy ti agpasiar ken agsapul iti kanenda.

Naragsak da Leddeg, Bisukol, Kusikos ken Birabid ta makitada a naglulukmegan dagiti annakda.

Dayta la unay ti pagyamyamananda iti gasat a nasapulanda.

Iti maysa a malem, nagsasarak dagiti aggagayyem. Nakaragragsakda a nagpipinnadamag.

“Agribu itan ti kaputotak,” kinuna ni Bisukol. “Itoy masungad a panagiitlog, mabalin nga agdoblenton ti bilangmi.”

“Sumaggasutkami metten,” imbagi ni Leddeg. “Nalabit nga agdoblento metten ti bilangmi iti mabiit.”

“Dakami la ngaruden ti dakes,” inyapal ni Birabid. “Mapan pay la a sangagasut ti bilangmi. Saggabassit met ngamin ti panaganak…”

“Ad-adda pay kaniak,” naliday a timek ni Kusikos. “Iti naudi a panagbilangko, nasurokkami pay laeng a kuarenta.”

“Ala, kasta a talaga ti biag, gagayyem,” inyandingay ni Bisukol. “Aklonentayo ti nakaiparsuaantayo.”

“Hustoka, gayyem,” inkanunong ni Leddeg. Sinipsipna ti nasagangna a taraon. “Ti napateg, agbiagtayo a sitatalingenngen ditoy nakaidaknirantayo.”

“Ti laeng narigatna kadakami,” limmiday ti timek ni Bisukol, “saankon nga am-ammo dagiti kaputotak; didak metten am-ammo ti singkaduanna kadakuada.”

“Kasta?” imbullad ni Kusikos. “Kasano ngaruden?”

“No agsasabatkami, awan laeng. Didak pay ammo a pagunian. Wenno kasarita la koma.”

“Narigat met la ngarud ti napardas unay a panagadu ti kaamaan,” intungtung-ed ni Birabid.

“No awan sarday ti panagadumi,” insennaay ni Bisukol, “kasla makitkitakon ti mabalin a pagbanagan daytoy nga alog…”

“Ania ti kayatmo a sawen, gayyem?” nagserioso ni Leddeg.

“Saanko pay a mabalin nga ibaga daytoy, gayyem,” saan latta a naakas ti ulep iti rupa ni Bisukol. “Ngem sapay la koma ta saanto a mapasamak ti pagam-amkak.”

MAYSA a malem, nagsasarak manen dagiti aggagayyem. Kangitingitan ti kalgaw dayta. Isu nga iti lattan tukot a nagkakarayam dagitoy.

“Awan ti nadlawanyo ditoy alog, gagayyem?” sinaludsod a dagus ni Bisukol.

“Awan met, gayyem,” insungbat ni Kusikos. “Adu latta ti taraon. Kasla di maibusan!”

“Addan tao a nakasurot ditoy alog,” ni met laeng Bisukol ti nangsungbat iti saludsodna.

“Maan-ano koma?” aleng-aleng a kinuna ni Leddeg. “Nasayaat met tapno makitanatayo ket maayatan.”

“Mayatak kadayta,” inkanunong ni Bisukol. “Nasayaat la unay no alaennatayo ket sidanatayo tapno makatulongtayo iti panagbiagda.”

“Ken makatulong met kadatayo,” innayon ni Birabid. “Iti pannakakissay ti bilangtayo, saantayo a pagparikutan ti yiilet ti pagnaedantayo. Ken ti pannakaibus a daras dagiti taraontayo!”

“Hustoka, gayyem!” kasla napagustuan ni Bisukol. “Dayta ngarud ti pagam-amkak idi. No agtultuloy ti panagadutayo, di bumurong nga agparikuttayto iti taraon. Ken pagnaedan. Ngem iti kaadda ti tao a nakasalapon ditoy yantayo, saan a karkardayo nga umayto mangala ti pagbiagna kadatayo.”

Kasta ngarud ti napasamak kadagiti simmaruno nga aldaw. Naragsakan ti tao a nakakita iti alog a yan dagiti aggagayyem. Minalem nga agala iti ipasidana iti pamiliana. Pagsisinnublatenna da Bisukol, Leddeg ken Birabid. Saanna a kayat ni Kusikos ta bassit unay ken nakasulsulit a sukiben wenno sultopen.

Agingga a napanunot ti tao nga ilako dagiti dadduma a maalana.

Ken agingga a nagdidinnamagan iti sibubukel a purok ken barangay ti kaadda ti alog a nabaknang kadagiti mapagnumaran a nabiag. Maysamaysa, saan a nagpaudi napan nagala dagitoy.

Ditan a nagdanag dagiti aggagayyem. Adda payen dagiti nagipan kadagiti tarakenda nga itik iti alog. Masagudda uray dagiti kusikos a nagbabassitan.

“Sobran ti kinadaras ti pannakaibustayo,” inreklamo ni Bisukol. “No kastoy laeng, diak la ammon ti mapasamaktayo!”

“Wen, ngarud,” madanagan la unay ni Birabid. “Arig addaak laengen kadagiti kapuskolan dagiti ruot nga aglemlemmeng. Saanen a kas idi a nawayaak nga aglangoylangoy kadagiti nawaya a paset ti alog.”

“Uray siak met,” kinuna ni Leddeg. “Apagbiitak laeng nga agsapul iti taraon. Madamdama, ikutkotkon ti bagik tapno saandak a nalaka a maala.”

“Ania ngata ti aramidentayo?” sinaludsod ni Kusikos.

Napaulimekda nga uppat. Awan ti mapanunotda.

“Agingga a di mapnek iti bassit ti tao,” insennaay ni Bisukol, “ken saanna nga ammo nga ipateg ti pagnumnumaranna, saan nga adayo a mapasamak ti pagam-amkantayo.”

AGPAYSO, iti apagbiit, naungaw ti kaputotan da Leddeg, Bisukol, Birabid ken Kusikos. Nagbalin a nakapimpiman ti alog.

Narikna ti tao ti pannakaikawa. Aglalo ta naranggas ti simmukat ken ni Bisukol, ti kunkunada a Bisukol-Taiwan.

Uray kasano ita ti panangpugipog ti tao iti nasao a bisukol, awan ti maar-aramidanda. Perwisio latta dagitoy kadagiti talonda.

Ket no kasta a makalagipda, iti man sango ti panganan wenno kadagiti pagtutungtongan, malaglagipda da Bisukol, Leddeg, Birabid ken Kusikos— dagiti shells a nagbalin a taraonda iti kallabes a di pulos a perwisio kadakuada.

Nga itan, iti laengen lagip ti pagbibiaganda. #