ITI DUYOG TI SINGASING: 1st Honor Blanco Cabie Premio iti Literatura Ilokana, Salip Ti Sarita A Para Ubbing: Nabaludbod dagiti Apit (Tuloyna)

Natratar iti sarita no apay nga addaan iti dua a paniempo ti Kailokuan, ti katutudo ken ti kalgaw. Maiduma daytoy kadagiti sabsabali a lugar.

Iti bangir a punto, maibugasan iti sarita dagiti sumagmamano a tema a mangpasidap-panunot.

1. ti kinapateg dagiti annak ken ti masakbayan

2. ti ayat ken otoridad ti nagannak

3. panagayat iti nakaparsuaan

Ti kinapateg dagiti annak ken ti masakbayan. Dagiti annak ti masakbayan. “Isudanto ti sumublat no mauma nga agturay.” Kayatna a sawen, dumtengto met ti panawen a dagiti ubbing ti ‘maawagan’ iti nanakman wenno sumaruno nga agbatay ken mangisuot iti sapatos dagiti nagannak. Inton mataenganda, agbalindanto a nagannak. Isudanto met ti mangakem iti responsibilidad. Nasken ngarud nga isaganaan ti nasayaat a masakbayan dagiti annak. Ta narigaten a “dayta la nagpaspasiar, nagpimpinnalastog, nagay-ayam” ti ar-aramidenda. Nasken a suruan ida, idalan ida, tarabayen ida iti umno nga aramidenda para iti masakbayanda.

“Ngem ni Apo Lung-aw, pampanunotenna dagiti annakna. Ikkak man ketdi ida iti akemda ta dida tumanor nga awan ammona.” Dagiti nagannak, isagaanda iti naraniag a masakbayan dagiti annak.

Ti ayat ken otoridad ti nagannak. Maibugasan ditoy sarita ti ayat ti nagannak. Awan ti idumdumana kadagiti annakna. Maited nga agpapada ti maiparbeng a para iti tunggal maysa.

Panagayat ti nakaparsuaan. Naidumduma ti panagayat ti Namarsua iti Kailokuan ta inikkanna iti dua a paniempo a kas maikanatad iti panagbiag ken kasasaad dagiti agindeg.

No saan nga ayaten ti tao ti nakaparsuaan, mangipaay met iti panagbalbaliw ti paniempo. Ti laengen panangabuso kadagiti kayo, itedna ti layus no panagtutudo ken tikag ken pudot no kalgaw. Iti in-inut a pannakasabidong ti aglawlaw, nakarikna met da Apo Burarog ken Apo Kalgaw iti sagubanit. Ipaay dayta panagabuso iti nakaparsuaan ti sagubanit wenno didigra. Iti ababa a pannao, nasken nga ipaay ti panagayat iti nakaparsuaan tapno agtultuloy a masagrap ti imbag a naipaay.

Ti sarita ket base iti eksperiensa ken masagsagrap ni Ilokano iti nakaparsuaan.

Paliiw

Maysa a pagpintasan ti sarita ti naindaniwan nga urnos dagiti binatog. Makaay-ayo a denggen dagiti balikas no basaen. Addaan pay iti kasla rima wenno isu pay ketdin, tunggal ungto dagiti binatog wenno sentence. Napaliiwko met dayta iti sarsarita a napauluan iti “Tubal” ni Rufino Re. Boadilla, ti superhero ti Kailokuan idi panawen ti 1002 agingga 1942. No maibasa dagiti sarsarita a kastoy, makaay-ayo a denggen, lalo dagiti ubbing.

Dagiti sarsarita idi un-unana ket nagbugas iti nakaparsuaan. Iti panangbasak kadaytoy a sarita, immapay ti lagip, uppat a pulon a tawen ti napalabas. Mabasa iti teksbuk ti Grade four ti panagsalip da Apo Angin ken Apo Init no asino kadakuada ti makaikkat iti balabal ti tao a magmagna. Kas kada Apo Burarog ken Apo Kalgaw, nausar ti limitasion ti tunggal maysa ket isu dayta ti nausar iti sarita. Adda met limitasion da Apo Angin ken Apo Init. Addaanda iti kabukbukodan a kabaelan. Addaan tunggal maysa iti naisangsangayan a talugading. Immuna ni Apo Angin a nangipakita iti talugadingna. Pinuyotanna a pinuyotan ti balabal tapno maitayaben. Ngem saan met nga ipalubos ti tao a maitayab ti balabalna. Simmublat ni Apo Init ket uray la kimmarandikang ti daga iti pudotna. Naglinong ti lalaki, inikkatna ti balabalna sana pinagpunas iti ling-etna. Insalapayna ti balabal iti rungarong ti kayo sa nagpaid iti payabyabna. Nangabak ni Apo Init ta isu ti nakapaikkat iti balabal ti tao.

Talugading. Adda naisangsangayan a talugading tunggal maysa kadagiti agbibiag. Adda limitasionda. Napintas a sarita, pinagwerretna ti imahinasion.

Nabara a kablaaw iti author.#