ITI DUYOG TI SINGASING: Balitok ti inapit ti Palanca Awards (Tuloyna)

Nagsubli ti napalabas babaen ti “Voice Tape.” Napateg ngamin unay ti linaon daytoy tape ta adda dagiti pasamak iti napalabas a saan pay a napagsasaip. Nagbalinda a ngatangata. Saan a napagsisilpo dagiti pasamak idi gapu ta saan pay a naidatag ken ni Dante no ania ti linaon ti voice tape. Ti voice tape ti tulbek ti ridaw ti napalabas tapno agsaipda iti agdama.

Ti voice tape a naglaon ti palimed a da laeng Angkel Ato ken ni baketna a maysa nga OFW, (OCW idi 80s a panawen ti sarita), da nanang ken tatang ni Dante. Isuda laeng ti nagimet iti napalabas. Bitbit ni Dante a nataenganen kalpasan ti sangapulo ket walo  a tawen ti behikulo a mamagsaip ti napalabas ken agdama. Iti ababa a pannao, makaawaten ni Dante ken addaanen iti naan-anay a panunot ken nakem isu a maibuksil kenkuanan ti napateg a napalabas.

Ikagumaanan dagiti nagannak a ragpaten ti kinanam-ay ken kinasaliwanwan ti biag tapno matungpal ti tartarigagayanda a naraniag a masakbayan dagiti annak. Dayta ti kangrunaan nga akem ti nagannak. Saanda (nagannak) nga iginggina a sarukusoken ti rigat ken ila gapu iti ayatda a saan a maipada dagitoy nga annak iti nagpasaranda a kinarigat ti panagbiag. Kadagiti dadduma, agtinnag iti pannakaabuso ti kalinteganda a kas tao ken pannakaidadanes ti dayawda. Isu ngarud nga aramidenda amin a kabaelanda a mangtunton kadayta a naraniag a masakbayan. Uray sadino a paset ti lubong ti yanda ket ikari ken ipatarayda ti nabatoganda a langit tapno maragpatda ti ingpenda. Uray pay ngata isaldada ti ngurngurotangotda, aramidenda dayta iti gagemda a saan a mapadasan dagiti napapateg unay nga annakda ti rigat ti biag nga inda  nagpasaran. Dagiti annak ti kapapatgan amin a gameng dagiti nagannak. Isu nga ikagumaan dagiti nagannak ti naraniag a masakbayan dagitoy annakda.

Kastoy ti inakem a tarigagay da Angkel Ato ken ti asawana.

Ti panagtarigagayda nga agtrabaho iti ballasiw taaw ti naraniag a silaw iti masakbayan kadagiti nagar-arapaap itoy. Ta uray iti agdama a panawen, dayta pay laeng a silaw ti tarigagay ken/wenno nagagpangan ti adu a pamilia a simmaliwanwan ti panagbiagda.

Ngem saan amin a nagtrabaho iti ballasiw taaw ket naglak-am iti kinatalinaay ti nakem uray pay no addan nga ikutna dayta kinasaliwanwan. Kas iti asawa ni Angkel Ato.

Natibker a babai ti asawa ni Angkel Ato. Uray no tinupakan ti langit ti napasaranna a pannakaabuso ken pannakaidadanes ti dayawna, inalimonna lattan ti luana gapu kadagiti ay-ayatenna iti biag – dagiti annak ken ni ‘mahal’ nga asawa. Inibturanna ti limdo ken sainnek. Saanna a nagayatan ti napasamak. Papatayenda no lumaban. Impettengna lattan a ragpatenna ti tartarigagayanda a naraniag a masakbayan dagiti annakda babaen ti panagibturna.

Malagipko man ti kinuna ti nalatak a mannurat a ni Percy Bysshe Shelley: “Never fear the approaching darkness, the sun will shine on fairer day.” Maitutop dayta a kaipapanan ken ni baket ni Angkel Ato ta naikawes kenkuana ti kinatibker. Saanna a kinabuteng ti kinasipnget, ti awan dumana a kinasipnget, ta ammona nga aglawagto ti lubong inton sumingising manen ti init.

Naidumduma a babai.

Ngem saan a maawat ni Angkel Ato ti sagsagabaen ni ‘mahal-na.’ Natured ngem nalupoy. Natured ta maituredna ti makipinnatay, nakapatay, ngem nalupoy ti inna panagnakem.

Ni Angkel Ato ket addaan iti flat character.

Iti libro ni E. M. Forster nga “Aspects of the Novel’,  dinepinarna dagiti dua a kita ti character iti fiction. Maysa daytoy ti flat character, a kayatna a sawen, “two-dimensional in that they are relatively uncomplicated and do not change throughout the course of a work.”

Saan a nagbaliw ti katatao ni Angkel Ato. Natured. Nadang-as. Nadursok ti katataona. Ngem saanna a kabaelan ti tumakder a bukod iti sakana ken magna iti kinalinteg no maipasango iti kinadamsak. Nalupoy ti pakinakemna no dagiti ipatpategna iti biag ti agsagaba ken agtuok.

Iti dayta a katataona, isu met ti puon iti nakatayanna. Saan a nagna iti kinalinteg. Ginibusanna ti bukodna a biag. Maiduma ken ni baketna a nanggammat iti silaw ti biag ket inibturanna ti amin gapu kadagiti annakda ken gapu ken ni Angkel Ato a mahal-na.

(Adda tuloyna)