ITI DUYOG TI SINGASING: Close Analysis Kadagiti Sarita (Tuloyna)

Saan a nagmaymaysa ni Hamada a naglatak iti English fiction iti Cordillera. Adtoy met ni Amador Daguio manipud iti Lubuagan, Kalinga. Saan laeng nga iti English fiction a naglatak ni Daguio no di pay iti daniw-English.

 

Nupay naiyanak ni Daguio sadiay Laoag, Ilocos Norte, iti Kalinga a dimmakkel ken nagiskuela sakbay a nagpa-Manila, Visaya ken dadduma pay.  Kinapudnona, uray siak a  mismo, idi laeng 2000 a nasagangko ti pagdidinnamagan a sarita ni Daguio a “The Wedding Dance.”

Ad-adda nga am-ammok ni Daguio a kas mannaniw. Ababa ken simple dagiti binatog ti daniw ni Daguio ngem namsek kadagiti balikas. Isu nga idi naammuak nga adda nalatak a saritana a maad-adal a kas reperensia iti akademia, saanak a nagpangngadua a nangbasa dayta a saritana.

Nangted pay kaniak Iti regget ti pannakaiyabayko kenkuana. Sabali ti mariknam no maiyabay ti sinuratmo iti sinurat ti daydayawem ken pagraemam a mannurat .

“First, let us sow the seed of literary  excellence by reading pieces not only from classical authors like Tolstoy and Shakespeare, but more importantly, those masterpieces created by our very own Filipino writers like Amador Daguio and Jimmy Agpalo, Jr.

“Amador Daguio’s ‘The Wedding Dance’ is a story that speaks on how perplexed it is for a Cordilleran to earn and live with woman’s love in a sophisticated marriage. Jimmy Agpalo’s award-winning poem “Ba-diw” does not only tell us of the pitiful conditions of the Balili River but it also reawakens and reminds us of our obligation to restore it’s life through massive clean-up  campaign.

“Fellow Filipinos, these works show us how words vividly recreate the unbroken thread of the past, describe to us matter-of-factly, experiences of today, how literary devices such as symbolism and allegory immortalize an artist’s experiences and how form and content are unified to produce a masterpiece…

Naadaw daytoy, kailian, iti impangabak ti Baguio Colleges Foundation (University of the Cordilleras ita) Oratorical Group iti salip iti amin a kolehio ken unibersidad iti Northern Luzon a naangay idi 2000 sadiay Dagupan City.

Pinagadalan ti BCF (UC itan) ti nadakamat a daniwko iti kaunaan a poetry reading session nga inatendarak. Maysa kadaydiay ti indaniwko.

Iti sarita ni Daguio, maitugotan latta ti binatog ti maysa a nalaing a mannaniw. Ababa ken namsek dagiti balikas. Direkta a nadakamat ti punto por punto. Daytoy ti makunkuna a short story. Nupay naliday ti karirikna (mood) ti sarita, ken maibugasan ti pannakailupitlupit ti kalintegan ti asawa a babai, ken dagiti babbai as a whole, inabbukayna ti pannakipagrikna wenno rikna ti makabasa. Adda daydiay simpatia iti bida a babai, ni Lumnay, a saan a maikkat a dagus iti muging. Maipigket dayta a simpatia.

Marikna met ti rikriknaen ti bida a lalaki a sanaang. Ngem, saan a para kenkuana ti inaramidna  no di “para iti tribu.”

Tapno nalaklaka a maawatan ti sarita, nasken nga ammuen  pay nga umuna ti kultura dagiti agbibiag iti sarita babaen ken ni former vice governor ti Benguet ken noted Ibaloi historian, Wasing Sacla.

Kunana: "A couple who wish to divorce due to infertility of either one of the partners is allowed by law. A husband who divorces a wife without any valid reason will have to leave all properties to the children and the wife, this is another law."

Mabasa daytoy salaysayna maipapan iti customary laws ti Benguet sadiay website ti National Commission for the Culture and the Arts website.

Allowed by law, kuna ni Sacla. Saan a government law no di customary law ti law a kayatna a sawen ditoy.  A mabalin nga isina ni asawa ti asawana no dida  maaddaan iti anak iti las-ud ti pito a tawen. Napateg ti anak.

Nupay nasakit ti nakem ti asawa a lalaki, ni Awiyao, nga isina ti asawana ta ay-ayatenna  unay, nasken nga aramidenna gapu iti tribu. Ken gapu ta kayatna met ti maaddaan iti anak.

Adda daydiay rikna ni Lumnay nga ilaban ti kalinteganna ngem awanan iti bileg a mangsalungasing kadagiti linteg a nabayagen a sursuroten ti puli.

Ket ania ngarud ti inaramid ni Lumnay? Daytoy ti nagpintasan ti sarita. Maysa nga open ending. Inaramat ni Daguio ti metapora. Nagangayanna,  addaan tunggal makabasa iti bukodna  nga interpretasion no ania ti napasamak ken ni Lumnay.  Saan nga imbaga ni Daguio  no di  indeskribirna laeng ti napasamak babaen ti metapora, babaen ti panangiladawanna iti aglawlaw.

Itoy a punto, adda iti agbasa no ania ti pannakaawatna iti nagbanagan ni Lumnay. Adda dagiti agkuna a nagpakamatay daytoy. Adda  met dagiti agkuna a nagbibiag nga agmaymaysa agingga a natay. Ania man kadakuada, balido amin ta isu ngarud ti pannakaawat nga  immapon kenka a nagbasa.#