ITI DUYOG TI SINGASING: Dagiti Ilokano Epic a Koleksion ni Florentino H. Hornedo, Ph.D.

 

Nadamag met daytoy agnagan iti Annusan Lumawig
Nga umili ditoy beskaan.
Idi bumaba surotennan ti karayan,
Ta isu ti ammona nga dalan,
Ta taga-dapnisan ni Bangan.

Idi mapan nga ibagana manen ti riknana,
Medyo mayat didiay balasang manen
Gapu ta kasla silsilawan met ti init
Ti kitkitaenna piman nga baro
A, ta naggapu met iti beskaan ni Annusan Lumawig.

 Idi ibagana ti riknana,
Kunan kano daytoy balasang,
“Adda metten nangibaga
Iti riknana kaniak, ket narigat sa.”
 
Ket idi kano nga kastan,
Iti inalamid ni Annusan,
“Kunak kenka, O adding nga balasang
Nga managan iti Bangan,
Adingko an-anusam daytoy numo iti biang
Ta aramidek ti pamuspusan
Uray ania’t mapasamakmo a balasang,
Paungarenkanto iti kamaudianan.”
Kuna kano ni Annusan Lumawig.

Nangaramid iti dua a kalinyas;
Insul-opnan idiay agong ti balasang.
Ket tattan natayen idiay ayan ti tawa
Nga nagtantan-awan ti balasang.

Gapu piman ta di makauray
Toy baro a managan Annusan
Intangadnan tay kalinyasnan
Intulok met tay balasang,
Ta pagayatan piman tay kapanunotan.

Ket idi kano nga kastan
Napaidda idiay tawada piman,
Nagawid metten ni Annusan,
Nagsubli idiay beskaan.

Idi malagip kano met ni Delnagen ti bumisita
“Mapanak man ta innak sukalan.”
Nagtebba manen iti saba.
“Ta inna sesetan no ania ti kayat na.”

Ngem idi mapan ket, ne!
Madamdamagna nga natay ni Bangan;
Ket nagsangsangit nga napan,
Inan-anusanna latta ti napan—
Napanna dinung-dung-awan.

“Adingko nga balasang,
Aya unayen ti napasamakmo gayam,”
Kinunkunan kan piman;
Ket idi kano nga kastan,
Nagtugawen idiay palaangan,
Nagsangsangit kanon lattan,
Pulos a di payen mangan.

Ket idi manen a kastan,
Nadamag manen daytoy Annusan
Nga ammona nga nasul-oy tay angesna piman,
“Ta mapanak man nga mapan
Ta ibilinko tay maikastan,
Tapno maalamid tay pamuspusan,”
Kuna kan ni, ay, Annusan;
Ket nagbaba idtoy karayan. 

 Idi kano dumanon dayta
Nga Annusan idiay dapnisan,
Adda kano manen nga lallaawanda
Dayta nga balasang nga sangsangitan.

 Ket nakitana ni Delnagen nga agtugtugaw
Idiay palaangan nga agsangsangit.
Pulos a di pay mangan
Nakakutkuttongen iti bisinnan
Ta saan ngarud nga mangan.

 Iti kunan kano met ni Annusan
Nga inliwaliwa met iti dayta nga balasang,
“Ay adingko nga balasang,
Aya unayen daytoy nga inkastam
Ta madamdamagko daytoy inka kabalasang
Ket inka met gayam inkastan.

 “Ngem ulay pay no kastan,
Gagayyemko wenno kakabsatnan
Ibagak man daytoy nga istorian
Ta intay koma aramiden dayta inna pagsayaatan,”
Kunkuna kano ni Annusan.

Imbagana nga, “Agaramidkay iti lungon
Ta saantayo nga ikali ditoy daga
No di ket itapuaktay’ ditoy danum
Ta saan nga idtoy daga ti pakaikuaanna
No di ket ditoy danum ti pangipatawan tayo
Balbaleng no addanto panagungalna
Maisalakan iti biagna,” kunana kano .

Ni met Delnagen dengdenggenna
Didiay nga istorya ngem
Dina met ipagpagarup ti remedyo ni Annusan.

Ken idi kan nga kasta
Tinungpal kano dagiti tattao
Didiay nga  imbagana
Nga maaramid idiay natay nga balasang
Nga pagribalan ti dua nga lallaki.

Apaman nga nalpas ti lungon inlas-uddan
Ket impandan idiay sabangan
Nga isu’t inda nangitapuakan
Ket ammon ti tao nga inyanuddan, a.

Ay gapu ta mannakabalin kano piman
Ni sumaglalaki nga Annusan,
Annusan Lumawig ditoy beskaan,
Innalana kano daytay kalinyasnan
Nga inna nangsultopan
Idi agawid dagiti tattrao gayam.

 Inlangoynan daytay lungon nga impaigid.
Pinuyotannan daytay agongnan.
Nagungalen daytay balasang.

 “Intanen, agpasurongtan;
Surotenta daytoy karayan
Ta agawidtan idiay beska-an,
Ta datan daytay agtumpong
Nga agkagasat kan gayam
Ta imbagak met daytay riknak
Ket mayatka met idtay tulagan,”
Kuna kan ni sumaglalaki nga Annusan,
Annusan nga lawlawigan.
         (Adda tuloyna)