ITI DUYOG TI SINGASING: Dagiti Ilokano Epic a Koleksion ni Florentino H. Hornedo, Ph.D. (Tuloyna)

Intay ngarud taldiapan ti sabali pay nga epic.

TI DAGDAGIMUYO

TI BALABALA:

Mannalon ni Dagdagimuyo. Mais kada karabasa dagiti mulana. Agnanaed iti purokda ngem adda pakarsona iti kalapoganna a pagturogan ken paginanaanna no kasdiay a mabannog iti panagubrana kadagiti mulana. Iti asideg kadayta a kalapoganna, nagadu dagiti sunggo nga agtakaw kadagiti bunga dagiti mulana. Kasta unay ti pamsakan dagiti sunggo kadagiti mulana no makalikud ni Dagdagimuyo.

Iti maysa nga aldaw nga agid-idda ken agin-inana ni Dagdagimuyo iti pakarsona, rimmaut manen dagiti sunggo. Idi makita dagiti sunggo a nakailad ni Dagdagimuyo a saan nga aggunggunay, nagpipinnapilitda no natayen wenno sibibiag daytoy. Tapno awan ti adu a riri, nasken a mapaneknekanda no natayen ni Dagdagimuyo wenno saan. Natinong dagiti sunggo a mangipabeggangda iti landok sada itudok iti purriit ni Dagdagimuyo. Kuna dagiti sunggo: no aggunay, sibibiag; no saan, natayen.

Ngem dengdenggen ni Dagdagimuyo ti pagdedebatean dagiti sunggo. Inkeddeng ni Dagdagimuyo a saan nga agkuti uray no tudoktudoken dagiti sunggo ti purriitna iti bumegbeggang a landok tapno mamati dagitoy a natayen.

Idi saan a nagkuti ni Dagdagimuyo, impato dagiti sunggo a natayen. Pinagpiestaandan dagiti mula ni Dagdagimuyo a mais ken karabasa. Ngem nasikap ken sigurista dagiti sunggo. Adda nagbati a maysa a sunggo a nagbantay ken Dagdagimuyo amangan kano no agungar.

Idi makapanaw dagiti sunggo, timmakder a dagus ni Dagdagimuyo, kinemmegna ti sunggo a nagbati ken para bantay. Pinagpudnona daytoy no sadino ti pagiduldulinan dagiti sunggo kadagiti kinabaknangda. Nagpudno ti sunggo. Makapungtot metten ni Dagdagimuyo, pinatayna ti sunggo kalpasan a naalana ti kinabaknang dagiti sunggo.

Idi nadiskubre dagiti sunggo ti natay a kaduada, nagtutulag dagitoy nga ibalesda ti kapulida. Rinaut dagiti sunggo ni Dagdagimuyo iti mismo a purok.

Ngem saan a nagpadlaw ni Dagdagimuyo iti rurod ken gurana  kadagiti rimmaut a sunggo. Inyawisna ketdi  nga umuli dagiti sunggo iti balayna tapno agiinumda  iti arak. Sunggo la ti sunggo. Kinayatda met ti arak. Ali, binartek ni Dagdagimuyo dagiti sunggo agingga a dida payen makabangon ket inturogda lattan ti bartekda iti balay ni Dagdagimuyo.

Daytoy met ti inur-uray ni Dagdagimuyo a gundaway. Pinuoranna ti balayna. Pinalawlawanna iti apuy ti balay. Nakset dagiti bartek a sunggo!

Ngem adda maysa a nakalasat a nagkulimbitin iti nangato a di naabut ti apuy. Umap-apuyen ti pungtot ni Dagdagimuyo. Pinanggepna a patayen ti kakaisuna a sunggo a di pay nakset. Ngem naasian ni Dagdagimuyo idi nakitana a masikog gayam ti sunggo. Binay-anna ti sunggo nga aglibas.

Ket kuna ti epiko iti udina a dayta kano ti rason ken gapuna no apay nga adda pay laeng dagiti sunggo ta immadu manen ti puli daydiay masikog.

         (Adda tuloyna)