ITI DUYOG TI SINGASING: Dagiti nauneg-a-narabaw a balikas (Tuloyna)

No maminsan saantayo nga ipagpagarupĀ  a buklen met ti Iluko dagiti namaris a balikas. Adu dagiti namaris a balikas. Adu met ti grupo dagiti namaris a balikas.

Dagitoy man sumagmamano ti intay taldiapan nga amirisen babaen kadaytoy a sinurat. Adda maris dagiti dadduma a balikas wenno nausar dagiti maris a paset dagiti balikas wenno nausar dagiti kolor a kas paset ti binatog (sentence). Pinamarisda la ngaruden ti lengguahe, pinabaknangda. Namarisda, saan laeng a gapu ta ipakdaarda ti kolor wenno maris no di gapu ta addaanda iti kabukbukodan a garit.

No dadduma, agserbi pay dagitoy a kas figure of speech wenno paset ti figure of speech. Daytoy ti mangiparangarang a nabaknang unay ti bukodtayo a pagsasao. Isu a rumbeng nga ipateg ken pabaknangentayo pay tapno saan nga agpukaw iti rabaw ti dila dagiti sumarsaruno a henerasion. Makipaset kadaytoy a dangadang ti lengguahe ā€“ ti Iluko.

Pinadas ngarud daytoy a sinurat a piduten dagiti sumagmamano a namaris a balikas ken imudingan ti namaris a kaipapananda iti pagsasaotayo wenno iti lengguahetayo nga Ilokano ā€“ ti Iluko. Ta no dadduma, agparang dagitoy a saantayo a ninamnama ngem addada a kas pangpamaris ti kayattayo nga ibaga. Adda dagitoy a kolor ngem saan a maris ti kinaasinoda ti kayatda nga ibaga ta addaanda iti sabali a kaipapanan. Dagitoy a kaipapanan ti rason no apay a nasurat daytoy a sinurat. Imutektekantayo man ken amirisen ida.

Ti puraw. Ti nangisit. Ti nalabaga. Ti langtuen wenno berde. Ti dorado (golden) ken dadduma pay a maris. No dadduma, naaramat dagitoy ngem saan a ti katukadna a maris ti kayatda nga ibaga no di ket iti sabali a pakaitarusanna. Intay ngarud taldiapan dagitoy.

TI PURAW.

1. Puraw a rabii. Iti English, white night. Iti kaanoman, dinto agbalin a puraw ti rabii. Awan ti maris a puraw a rabii. Saan ngarud a puraw ti kayatna a sawen no di sabali ti kaipapananna: saan a nakaturog gapu iti awitna a dagensen wenno nauneg a pampanunotenna. AddaĀ  rason no apay a di nakaturog. Pimmuraw daydiay nangisit wenno kidem a rabii agsipud ta saan a nakaturog. Isu a puraw a rabii.

2. Puraw a kinaulbod. Iti English, white lie. Wen,Ā  daytoy tay white lie a kunkunada. No maminsan agsaotayo koma iti pudno ngem gapu ta saantayo a kayat ti mangpasakit iti rikna wenno agbalin a kontrabida, sawen lattan ti puraw a kinaulbod, total awan met ngata ti dakesna ta pangayontayo met laeng itiĀ  saludsod, proponer wenno deklarasion. Nalaklaka ngamin ti mangayon ngem ti mangbalusingsing iti deklarasion. Nalaklaka ti agbalin a bida ngem ti kontrabida no maminsan. Uray nalaokan iti pananglamiong no ar-arigen ti panangayon,Ā  sawen met a makapabang-ar iti rikna ti sabali. Total, saan met ngata a basol, ket no basol man, saan a dakkel.Ā  Uray madi ta riknam a mangayon, umisemka laeng iti panangibagam, nasolbaren ta parikut. Isem laeng ti katukadna.Ā  Bassit laeng a banag dayta.

Kas pagarigan koma ta saludsodenna kenka no napintas met laeng ti bosesnaĀ  idinto a kasla nadadael a plaka wenno agbanarbar a DVD ti bosesna. Makaituptupakka pay ketdin iti palanggana nga iggemmo bareng no makariing. Ngem mabainka a mangaramid. Agpakataoka ken agparbengka met. Tapno saanka a makasair iti rikna wenno makaitedka met iti ragsak iti sabali kadayta a kanito, nasken a baliksem ti puraw a kinaulbod. Saanmo nga ibaga a kasla pinarpar a bolo ti timekna no di ket iyisemmo lattan ti balikas a ā€˜napintasā€™ uray no saan. Nasken laeng nga aluadam dayta napait-nasam-it nga isemmo tapno di makadlaw. Aglalo no bossmo, sangailim wenno asinoman a daydayawem dayta nga agdamdamag, isu nga ibalikasmo dayta puraw a kinaulbod. Awan met ngata ti dakesna no ayonam, saan? White lie ā€“ puraw a kinaulbod. Wen, mamatiak kenka, kunam, uray dikanto met la mamati? Agsasaoka iti puraw a kinaulbod! He-he-he!#