ITI DUYOG TI SINGASING: Dagiti oda manipud iti Pilipinas

Idi napan a Setiembre, napanunot ni Chilean Ambassador to the Philippines Dr. Roberto Mayorga ti pannakaangay ti salip ti daniw kadagiti agbasbasa iti tertiary level wenno iti kolehio. Nakisinnarak ngarud ti ambassador kadagiti opisial ti Unibersidad ti Pilipinas babaen ken ni Wendell Capili, UP Assistant Vice President for Public Affairs ket binalabalada dagiti annuroten ti salip. Pinauluanda ti pasalip iti “Chile: Odes from the Philippines.”

Maysa a napateg nga addang daytoy tapno ad-adda pay mapairut ti sinninged dagiti dua a pagilian.

Ti pasalip ti daniw ket agserbi a paset ti pannakaselebrar ti bicentenary of independence ti Republic of Chile ken ti naballigian a rescue operation kadagiti 33 a minero a napupok iti San Jose, Chile.  Sigagagar a pinaliiw ken inobserbar  ti sibubukel a lubong ti rescue operation. Nagrukbab amin iti naannayas a rescue operation ken ti moderno a teknolohia a naipakat iti pannakaisalakan dagiti napupok a minero.

Kinuna ni Capili a nasaysayaat met laeng no maipanggep kadagiti minero ken ti rescue operation ti pagtarayan dagiti daniw a maisubmitar. Maitutop la unay daytoy agsipud iti tema ken klase ti pasalip. Salip ti daniw nga oda.

Ta ania ngamin aya ti makunkuna nga oda wenno ode?

A lyric poem, typically addressed to a particular subject, with lines of varying lengths and complex rhythms. A poem meant to be sung. Odes are long poems which are serious in nature and written to a set structure.

Iti ababa a pannao, maysa a panangidayaw, panagraem, panangitandudo, ken panangibayog ti tema wenno pakabuklan ti daniw.

Iti bukodko nga eksperiensa kadagiti poetry reading nga innak nakipartisiparan, adda no kua mangipresentar ti oda. Kas ken ni Francis Macansantos, saanna a basaen ti daniwna no di ket ikantana. Ta kas iti definition ti oda, kunana, a poem meant to be sung. Ta dandaniw met dagiti kankanta, saan kadi? Ti laeng nagdumaanda ket nalaokanen kadagiti nota wenno notes dagiti kanta.

Kadagiti agpangpanggep a makisalip, maysa a dakkel nga oportunidad daytoy aglalo no mangabak ti insalip. Ta malaksid a panakkelen dagiti premio, no di kadakkelan iti premio a pasalip ti daniw kadagiti agad-adal iti kolehio,  US$1000 ti 1st prize; agpada a sag-US$500 ti 2nd ken 3rd prize; ken dua nga honorable mention winners nga umawatda iti sag-US$100. Umawat dagiti lima a napagasatan iti round trip tickets a mapan iti Cebu wenno iti Boracay a sagut ti Air Philippines ken La Isla Magazine. Maipablaak pay dagiti mangabak iti tallo a lengguahe, English, Spanish ken iti Filipino. Maipablaak dagitoy iti antolohia dagiti dandaniw a mai-launch sadiay Chile ken iti pagilian. Dakkel ngarud nga oportunidad daytoy kadagiti mannaniw nga agtutubo.

Ken saan la a dayta, maiyabay no kuan dagiti putar ni Pinoy iti putar ni Chilean. Ta iti Chile ti nagtaudan a pagilian ti maysa kadagiti kalalaingan a mannaniw iti lubong, ni Pablo Neruda, a nagpaay a subject kadagiti immun-unan a sinurat kadaytoy a kolum.

Ni Pablo Neruda ti 1971 Nobel Prize for Literature. Kas kuna ni Gabriel Garcia Marquez, “the greatest poet of the 20th century in any language.” Ni Marquez a taga-Columbia ti immawat met iti Nobel Prize for Literature idi 1982 ken nangipauso ti sinurat a magical wenno magic realism.

Mabigbig ni Pablo Neruda iti benneg ti literatura iti sangalubongan. Ngem nome de plume wenno pen name laeng ni Neftalí Ricardo Reyes Basoalto ti Pablo Neruda. Ta kasta ngamin dagiti dadduma a mannurat a kaykayatda ti agaramat iti pen name ngem iti pudno a naganda.

Napintas dagiti synaesthesia dagiti dandaniw ni Neruda. Nasayaat la unay no daytoy met ti ikkan ti dakkel a preperensia iti asinoman a makisalip. Mausar met ti synaesthesia. Adu dagiti mannaniw, ngem manmano dagiti agdandaniw iti ikub ti synaesthesia.

Aggibus ti pasalip inton Nobiembre 30 daytoy a tawen.

Pudno unay a makainspirar daytoy a pakontes. Karamanak kadagiti agpaliiw ken agobserbar iti resulta daytoy a pasalip.#