ITI DUYOG TI SINGASING: Intay agkulisip iti basi ken daniw (Tuloyna)

Nagputartayo met iti nasutil ken nagantil a daniw idi nasukit ti eessemantayo a mangiruar iti alikuteg a kapanunotan – ta kas iti immuna a naibagatayo idin iti daytoy a kolum, ti maysa nga interpretasion ti daniw ket accumulated thoughts and emotions ti maysa a tao. Rummuar dagita a naurnong a kapanunotan ken rikna. Ipablaakna man wenno saan, saanen a napateg no di ket nairuarnan dayta nagantil ken nasutil a linaon ti panunotna.

‘Adtoy isem ken misuot panaggatud/ ti birhinia; gantil di nakatutor a rikna/ nagtaraok a darisayen iti parbangon/ ket di naigawid impakdaarna nga oras/  ta agnanayon nga umap-apuy darang init./ Iti panagraip rikna ken rikna,/ guyabguyab inarunanna dagiti kidday./  Napaidan beggang dagiti alla, ne,/ ken sinsinan a dika man, ket di dimmapo,/ gimmil-ayab ketdi ket nalunag kedked./ Simmuko adda taktakderanna iti dinnuron/ dagiti nagginnantil nga anges ken anangsab;/ naiwalin tambak, naakas kurtina ti langit./ Ti areng-eng nalip-ak a bulong birhinia/ timmakder-nagbandera pilit-nga-unnoy,/ nagatud umuna a bulong – ti palaspas,/ ket kimpet tutot-pigket kadagiti dakulap./ Iti kinelleng dagiti nagatudanen a birhinia/ ammoda adda lattan sunot a gatud naluom a rikna,/ tudoken ken lutuen iti pugon a paglanglangan./ Ket inton sangkasao ti tao, angot pinitpit a bawang,/ makapiten a parwad iti kaudian a kawad.’

Manipud dayta iti nasutil ken nagantil a daniwtayo a naputar idi nasuroken a dua a dekada ti napalabas ken napauluan iti ‘Palaspas’ ken saan pay a naipablaak. Naimakinilia idi iti Nido a kopunban, ngem nagbalinen a Milo ti kopunban iti panaglabas ti panawen.

Makaaring met no maminsan dagiti dandaniw a mabasbasa. Kas nag-literary editor ti Saringit Chronicle, Tawid Magasin ken ti Tawid News Magasin, adu dagiti nasusutil ken nagagantil a dandaniw a naisubmitar ken impablaak dagitoy a babasaen. Ken agsipud ta daniw ti maysa a pagessemantayo nga ay-ayam – ta maysa met nga ay-ayam ti panagputaran ti dandaniw, lalo la unay dagiti dandaniw a kaykayattayo nga ay-ayamen, dagiti addaan iti rukod, porma ken retorika – dagiti tungtongan iti saanen a mabilang a naglabas nga isyo daytoy a kolum.

Mangadawtayo man iti maysa a naipablaak iti Saringit Chronicle idi June 20-26, 2000; wen, nasuroken a maysa a dekada ti napalabas:

 

dungngo, bay-annak man nga agunnoy/ uray no nagangon dagiti bulong/ uray no sumaggaysan tedted luat’ parbangon/ adda pay laeng pudot ti puyupoy

dagiti apros ken arasaas dagiti muyong/ irakosmo man dagita takiag/ iti aglikigen nga abagak/ tapno mariing manen arapaap

ta birokenta dagiti naatap a layap/ a nagsuek nakatapaya a dakulap/ bay-annak man nga agunnoy, dungngo,/ uray agsadagak laeng dita barukongmo

 

ngem nakidditen ti ayus dagiti pasayak/ manmanon dagiti mangngubog nga agpisakpisak

 

PAK! “Annayko! ‘Nal-iten, makapakigtotka met!” Malagipko pay laeng, naiyablat idi ti daan a pagiwarnak a Saringit Chronicle iti kannigid nga abagak, sa napasarunoan iti nakatingtinggaw a garikgik nga uray la ipugiit ni commander-in-chief idi nabasana ti kaed-editko a daniw ken insaganak nga ideliber sadiay Vigan, Ilocos Sur iti kabigatanna. (Awan pay laeng idi ti kompiuter ta Marso 2002 a naaddaantayo.)

Nakudkodko pay ti di met nagatel a tuktokko, di maipinta ti kinasipnget ti rupak a nangbabalaw ken ni  kapungan no apay a pumanalpaak lattan, a dina latta ibaga ti kayatna nga ibaga, ta nawaya met!

“Maysa laengen a buok ti saan nga agpirma, agbagtitkayon a mannurat! Apay, pati dayta, idaniwyo pay met?”  “No mabasa laeng ni kumari dayta, diak la ammon..!” kunana ketdin nga inggarikgik.

Amaya, wen aya? Kasanon nga agpayso?

(Adda tuloyna)