ITI DUYOG TI SINGASING: Intay agkulisip iti basi ken daniw (Tuloyna)

Tumaldiaptayo man kadagiti kankanta (daniw met dagiti kankanta a naikkan laeng iti nota) a nangnangngegtayo sipud pay idi ubingtayo pay a nagtitinnawidan iti bibig ken nagbiagda babaen ti panagtitinnawid.

‘Kunada a nabudo/ Tay dutdot ti mabolo/ Adda pay nabudbudo/ Tay dutdot nga agtubtubo…’

Didak musiigan ta ubingak pay laeng idi mangmangegkon daytoy a linabag ken lasag ti Literatura Ilokana.

Kanta dayta maipanggep iti simmagpat iti kinaagtutubo (adolescence period); lalona kadagiti mangikurkurimed ti inda pangkudkod – dagiti lallaki a nakabulsa dagiti ramayda, ala, FPJ; wenno dagiti babbai a  nakasikkawil a nakaro nga agpakpakuyegyeg. No apay ketdi met a pagsisinnutilan ken paggiginnatilan pati panagkudkod! Ay, asis, itatalnayo man, adi…!

‘Kunada a nalangsi/ Tay dara ti panniki/ Ngem adda pay nalanglangsi/ Tay babai nga agsangaili!’

Ket sigurado a nalangsi ta nagparti ngarud ni Manang iti manok a netib nga ipasidana kadagiti sangailina! Ay, apo met. Inton makadigos ni Manang, kitaek man no di agbukibukirad ken agtayyetayyek dagita matam ken agbusibusingar dayta agongmo a makaangot iti agat-Head and Shoulders a siampo ken agat-Palmolive a sabon. Aysus!

Ngem no aniaman ti ay-ayamen ti mugingmo, kabukbukodam daytan ta bunga dayta ti kunkunak a nasutil ken nagantil nga imahinasion, nga isu ti topikotayo itoy a sinurat!

Adu pay dagiti kankanta idi un-unana a makaited iti sanikar ti aglaladut a panunot. Uray kadagiti sarita, adda met dagiti nasutil ken nagantil.

‘Nakadanon iti pakarso. Napaksuyan. Agal-al a kasla nasdo a nuang. Sinalpana ti papag. Nasipnget. Nagdata. Naupal. Upal a makabang-ar. Pumuskol ti napalet iti karabukobna. Tumangkenen ti pus-ongna. Kasla saanen a makaanges.  Inarikapna ti luy-ongna. Naguyos. Sangabaso pay koma. Dimmuklos ti angin. Nagimnasen nga angin.  Nagtigerger. Pigerger a saan a maigawid. Nagasug. Asug a makapnek. Limteng dagiti kuriat. Nagindurog ti rabii.

Bimmangon. Timmakder. Nalagipna ni Mang Anno. Nagna a kasla awanen ti kurangna a lalaki.

Manipud dayta iti sarita a ‘Taramidong’ ni Pelagio A. Alcantara maipapan iti ubing a lalaki a dumap-awen iti kinabaro ken inadawtayo manipud iti ‘No Agsuratka Iti Sarita’ a libro ni Reynaldo A. Duque. Adda ‘misterio’ a nasutil ken nagantil nga inaramid ti lalaki ditoy a nanggubuay iti isem a di magalem.

Kunatayo met, kasta aya, ti sumagpat iti kinabaro? Nalipatakon ket. Dakayo siguro ti makalagip, babbaro! Agasem, agkiddaw pay a sangabaso pay koma, amaya, idinto ta agrengrengngaten ken kimmarandikangen ti daga dagiti dadduma a karayan? Wenno awanen ti agtedted a danum dagiti dadduma a kalasugan? Ay, nasutil ken nagantil met ti imahinasion daydi Manong Pelagio Alcantara!

‘Ngem ti bileg ni ayat ti mangiturturongen iti entablado kadayta a kanito. Ammo ni Mang Brando, mariknana, a kayat ni Manang Lilia ti rumuk-at kadagiti nabisked a takiag ngem saan a marikna ti lalaki dayta nga iruruk-at babaen ti tignay no di laeng iti balikas. Naruay dagiti balikas ti panagkedked ni Manang Lilia; ngem naruay met nga agdakiwas dagiti aramid ni Mang Brando. Kasla ketdin nageskrima ti bileg ni balikas ken ti bileg ni aramid. Agpingki dagiti bileg a maparnuay. Idi agangay, naibalat ni balikas, naabak ket inadipenen ni aramid idi nasarakan ni mawaw a bibig ti bibig ni managkedked.

Nupay naggangat manen ti silaw, napaut latta ti panaglantip dagiti bibig. Kas iti panaglantip ti tudo ken ti mawaw a daga. Pinagsaipna ti pegges ti darikmat tapno mabukel manen ti kalkalikaguman a karayo. Ti sudi ken imnas kalpasan ti bayakabak, nagtamed iti ulimek a mangimanmando ti amin; ta iti kabigatanna, ti lubong ket kablaawan manen ni Apo Init a nagbaklay iti baro nga agsapa…’

Manipud dayta iti sarita a ‘Bugbugtong iti Sirok ti Bayakabak’ a pinutar toy numo toy biang ken mabasa iti archive – iti soft copy (internet) ken hard copy (print) – ti‘tawidnews’ ken mabasa pay iti kamalig.blogspot.com ken iti bilingualpen.com ken dagiti pay dadduma a blog ken website a mangad-adaw iti linkna.

(Adda tuloyna)