ITI DUYOG TI SINGASING: Ipangagda koma ni Rizal

Dakkel nga allilaw dagiti mangul-ulaw ti maysa  kadagiti maimpluensia nga imbaga ni Dr. Jose P. Rizal, ti “Ang hindi magmahal sa sariling WIKA ay higit pa sa amoy ng mabahong isda….”

Ken makapangato met iti kiday ti kanta ni Florante a kastoy ti liniana: “Si Gat Jose Rizal/noo’y nagwika/siya ang nagpangaral ng ating bansa/ang hindi raw magmahal sa sariling WIKA,/ ay higit pa sa amoy ng mabahong isda/ wikang pambansa, ang gamit kong salita/bayan kong sinilangan/hangad ko lagi ang kapayapaan…

Saan a rhetoric, saan met a figure of speech ti linia wenno dayta nga  imbaga  ni Dr. Jose P. Rizal. Ngarud, literal  dayta nga imbagana, saan kadi?

No kunatayo a literal, nasken nga ipatarustayo a kas iti panangbasatayo. Nasken nga awatentayo babaen ti agdadata nga anag ti kayatna a sawen a saanen a nasken nga ikkan pay iti sabali a patarus.

Saan a rhetoric. Saan a figure of speech. Maysa a literal.

Ngem adda dakkel  nga  allilaw a mapaspasamak kadaytoy a naibaga  ni Dr. Jose P. Rizal. Daytoy ita ti makunak a dakkel a pundasion nga ar-aramaten ti Tagalog tapno maipromotda ti Tagalogization iti Pinas.

Usigentayo a mismo ti kansion ni Florante a mangiprompromot wenno mangtantandudo iti Tagalog…

Ngem no kitaentayo a nalaing, saan nga  specific ti imbaga ni Dr. Jose P. Rizal.  Ti kunana dita ket “Ang hindi magmahal sa sariling WIKA…’’ Kinapitalkon ken nakabold payen tapno mayempasis a nalaing ti balikas a kayatko  nga  ipaawat.

Wika, kunana. Saanna nga  imbaga a Tagalog, saan kadi?

Ngarud, dayta a “wika” ket aniaman a wika wenno lengguahe ti pakaitarusanna wenno pakaituronganna nga agtaud iti mismo a pagilian. 

Saan laeng a ti Tagalog. No Tagalog koma, ang hindi marunong magmahal ng TAGALOG, kunana koma, saan?

NI Ilokano, Waray, Bikol, Ilonggo, Pangsinense ken dadduma pay ket addaanda met iti kabukbukodanda a WIKA.

Ngarud, no ayaten dagiti Ilokano, Waray, Ilonggo ken dadduma pay nga etniko ti saoda, inaramidda nga awan ti sobra ken kurangna ti imbaga ni Dr. Jose P. Rizal, nga isu dayta ti “magmahal ng sariling WIKA.”

Ngem ti rumrummuar ita, ar-aramaten dagiti Tagalog dayta a binatog wenno kuna  ni Dr. Jose P. Rizal para iti panagsaknap ti tagalogization.

A kasla ketdin no dika nagtagalog, saanmo a TINUNGPAL ni Dr. Rizal.

BIDDUT! Dakkel a biddut dayta a panangipagarup. Ngamin, saan nga imbaga ni Rizal a Tagalog dayta a wika. Wika lattan ti imbagana.

Ti nariingan a dila wenno sao iti yan a lugar ti kayat a sawen ni Rizal,  saan a Tagalog ti pakaitarusan dayta a wika.

No agsaoka iti saluyot, tinungpalmo ni Dr. Rizal. Ngem no agtagtagalogka iti bukodmo a lugar, idinto nga Ilokanoka, maibagam kadi a tinungpalmo ni Rizal?

Agbainka man ta saanmo a tinungpal ni Rizal iti imbagana a SARILING WIKA. Adda met  bukodmo (sariling wika),  isu dayta ti saluyot. Ngarud, saanmo a maibaga a saanka a nalaes nga  ikan. Nalaeska ta sika ti saan a nangayat iti bukodmo  a “wika”, ti bukodmo a dila wenno nakayanakam a sao.

 Dakkel nga allilaw daytoy ta aramat itan iti pannakapapatay dagiti non-Tagalog language iti Pinas.

Idinto ta nannanamen ni Tagalog ti naisalsalumina a respeto ken pribilehio a mait-ited kenkuana nga awan kadagiti kakabsatna a lengguahe iti pagilian, mas lalo ti ibungana a dagsen ti saan a maitutop a panangawat iti patarus.

Ayaten koma ti  nakayanakan a lengguahe, ti lengguahe a nariingan.

Nakadakdakkel a parikut ni saluyot iti agdama ti in-inut a pannakapukaw ti SARILING WIKA a nariinganna. Ti wika a nakaiyanakanna.

No Ilokanoka, agsaoka itoy a dila. Ngem maobserba nga adu dagiti agtutubo iti Ilocandia itoy a panawen a saanda nga agsao iti bukodda a dila, kasta met iti bukodda a literatura.  Itoy a punto, nailaksidda iti anag a kayat nga ipaawat ti nailian a bannuar.#