ITI DUYOG TI SINGASING: Ipasiarnaka dagitoy a kankanta (Maudi a paset)

Iti laksid a naibaga dagiti ilin-ili a pagpasiaran, nadakamat pay dagiti kangrunaan a produkto a nalatakĀ  kadayta a panawen a naputar ti kanta. Kas iti ilimi a Narvacan a kunana a kaubasan, idi circa 1980s, kasla kaadu ti ruot ti ubas. Dandani amin a balay ken paraangan ken bakante a lote ket adda pinuon ti ubas. Nagduduma a barayti.

Naimas a pagalsem ti naganus nga ubas. No adda nagsida iti sinigang nga ikan wenno lames wenno karne, namnamaem a naganus nga ubas ti pinagalsemna!Ā  Ngem kadayta laeng a dekada ti panagadu ti ubas ditoy ilimi. Kadagiti simmarsaruno a tawen, bimmattaway dagiti nagmulaĀ  gapu iti panagraira dagiti imported nga ubas. Naikkat ti resgaan dagiti agmulmula. Ita, dagiti laengen kaubasan iti igid ti kalsada iti Brgy. Sulvec ti makita ken pagtataudan ti ilako dagiti aglaklako nga aguli kadagiti bus, mini-bus, trak, ken dadduma pay.

Kasta met laeng ti mapaspasamak iti Sinait a kabawangan. In-inut a patayen dagiti imported a bawang nga aggapu iti China ken dadduma pay a nasion daytoy a produkto ditoy nga ili.

Uray ti industria ti nateng sadiay Cordillera, nagsagaba gapu kadagiti importted a nateng. Haay!

Katabakuan pay laeng aya ita ti Cabugao? Saan siguro a kas idin ti kaaduna ti agmulmula ta nakisang metten ti pagtaudan iti kayo a pagsungrod iti pugon. Nanginan ti kayo ken maipariten ti agpukan. Iti San Juan, adu kadi pay ti agpampanday? Kaasinan kadi pay ti Magsingal kas iti Pangasinan?Ā  Nasam-it ti santol nga aggapu iti Santo Domingo ngem awan ti makunak iti kamageyan iti San Ildefonso.

Kabalitokan iti Bantay? Saan a dita ti pagtaudan ti balitok ngem nagbalin nga industria ti panagaramid kadagiti nagduduma nga alahas iti dayta a lugar.

Napadpadasak met idi ti nagnegosio iti aramid dagiti taga-Bantay, lalo kadagiti aritos, singsing, kuentas ken pulseras a para kadagiti ubbing. Mapanak agangkat kadagiti alaheros a taga-Bantay ket ilakok ditoy Baguio. Ngem kaaduanna a pautang iti two-gives (mamindua a tinnagan). Ngem insardengko daytoy a negosiok idi agrairan dagiti fancy nga alahas. Diak ammo no agtultuloy pay laeng daytoy nga industria ti balitok iti Bantay.

Ti Vigan ket kaantikan? Wen, nakatakder pay laeng dagitiĀ  antigo a balbalay lalona iti Heritage Village. Adu pay dagiti antik nga alikamen. Iti San Vicente, wen, sadiay ti pakakitaan ken pakasarakan kadagiti kumikitikit iti rebulto ken karro. Pulido dagiti naaramidĀ  a rebulto ken karro manipud iti sagat ken santol. Sibibiag kadi pay iti agdama dayta nga industria?

No nateng met ti pagsasaritaan, numero uno ti Sta. Catalina. Managmulada kadagiti natnateng. Pasaray tinawen a layusenda ti merkado ti Baguio kadagiti cauliflower, sili-taban, repolio ken dadduma pay a nateng. No nagsangpeten dagitoy nga apit ti Sta. Catalina ken Vigan, bagsak-presio metten amin a natnateng iti siudad. Ammok daytoy ta iti agdama, nateng ti tagilakota iti siudad.

Kaikanan iti Caoayan? Wen, ta dita nga agtaud dagiti lames manipud iti Karayan Banaoang ken ikan iti baybay. Nakanannanam dagiti makalapan a lames dita nga ili. Gapu ngata ta dita ti pagsabatan ti dakkel a karayan ken ti baybay?

Kabunengan met iti Santa. Dita ti paggapuan dagiti nasayaat ti tennebna a buneng, badang, kumpay, kampit, ken dadduma pay. Pulido dagiti aramidda lalo iti Barangay Manueva iti igid ti kalsada.

Napadpadasak met ti naglakolako ken nagang-angkat kadagiti buneng, badang, kampit, getteng ta kaay-ayo a gatangen dagiti taga-Pangasinan, lalo sadiay ili ti Sual a nakaikamangak.