ITI DUYOG TI SINGASING: Ipasiarnaka dagitoy a kankanta

MontaƱosa ti pangawag idi iti Kaigorotan. Pinagkapatda, kuna ti kanta, ta saan pay laeng a nagsina idi dagiti probinsia ti Kalinga ken Apayao.

Pudno la unay a napintas nga ili ti Sagada sadiay probinsia ti Mt. Province lalo ti isport a panagay-ayam iti uneg dagiti kueba. Sadiay met Bontoc ti kabiserana. Masarakan ditoy a probinsia ti pagsidsiddawan a Banaue rice terraces wenno inagdan-agdan a kinabite wenno dagiti payyo a kunam la no agdan nga agturong sadiay langit lalo no inulsan ti puraw nga ulep wenno angep. Wenno umul-ulogkan iti langit no addaka iti tuktok ta adda iti babaen ti puraw nga ulep. Pudno la unay nga inka ipasindayaw ti kinadayaw dagiti Ifugao. Naisem ken naragsak dagiti babbalasang ken mannakigayyemda la unay.

Pudno la unay ti kuna iti kanta a nagtatangos ti agong dagiti taga-Kalinga, lalo dagiti babbai. Nalaingda pay a tumadek ken aggangsa. Dinamagko iti maysa a gayyem no pudno met laeng nga awan ti agtaktakaw kadagiti karabaw (nuang) sadiay met Apayao. Positibo ti sungbatna. Saan kano a naigamer iti kulturada ti panagala iti saan a kukua.

No maipanggep iti repolio, naidarnapda idiay Mountain Trail a kanatengan ta namulaanen dagiti bakras dagiti bantay. Dagiti dadduma, nagbalinen a gardenan dagiti bantay ken turod. Imbes a kaykayo, pasig a repolio ken dadduma pay a nateng ti makitam.

Tarikayo? Adu kano idiay hundred two, kuna ti kanta. Wenno sadiay kilometer 102, Ampusongan, Bakun, Benguet. Wen, adu dagiti kayo idi sadiay, ngem iti panagtubo dagiti sawmill, in-inut met a napugipog ti birhen a kabakiran! Naapektaran payen dagiti mummy ta agbuotda metten. No saan a masaluadan dagitoy a kinabaknang, agbalindanto laengen a lasag ti historia iti masakbayan.

Sadiay Kapangan, Benguet a kadulon ti Ilocos Sur ken nagayusan ti Karayan Amburayan, ay, pudno la unay ti kuna ti kanta a nagpipintas dagiti babbai. Makaalino ti panagis-isemda. Ania kano, kukod? He-he-he no apay met a naibaga ti ili ti Bokod. Siguro, adda kinapudnona ti naibaga. Wenno kas panangkamat ti rima isu a naibaga.

No minas iti silaw, adda ti Ambuclao dam, ngem di amin a lugar iti Kabenguetan ket addaan kuriente. Uray kadagitoy a tiempo nga addatayon iti nangato ti kalidadna a teknolohia, adda pay laeng dagiti lugar a saan a nadanon ti kuriente.Ā  Sadiay Bugias ti kaaduan nga agmulmula iti patatas. Aba ti adu met sadiay Tuba. No birokem ti saba a kasasam-itan, sadiay ili ti Sablan, kuna ti kasilpo ti kanta.

No balitok, adda dagiti minasan ti Philex, Balatoc ken Antamok. Ngem nagserradan ket nagbalindan a kas tourist destination wenno paborito a serken a nalimed dagiti pocket miners. No minas iti gambang, sadiay Lepanto ken Mankayan. Agtultuloy pay laeng ti operasion dagitoy a minasan iti laksid ti saan a panagkikinnaawatan no maminsan dagiti obrero ken ti management.

Kuna ti kanta nga awan sirbin ti Baguio no awan dagiti basurero. Pudno la unay dayta. Awan met ngamin ti pagbasuraan ti Baguio! Siudad pay met ngarud. Dagiti makolekta a basura ket maipan pay laeng sadiay Tarlac a paggasgastosan ti siudad iti minilmilion. Parikut ita ti basura iti Baguio. Agkakaiwarada iti uray sadino la ditan.

Awan itan dayta paggudtayman a 168, maysa a folkhouse idi a masarakan iti Abanao Street idi dekada 80. Naglawaan ken kanayon a mapunpunno kadagiti aggudtaym. Ay, ayuyangko met idi ta kaykayatak a denggen dagiti country music ken kankanta-Cordillera. Adda pay laeng a pumayagpag ti Dangwa bus nga agbibiahe.

Dayta man ti kanta-Cordillera, a nangawisanna iti riknatayo nga agpasiar iti sibubukel a rehion ken kangrunaanna ti probinsia ti Benguet.

Ket ita, padasentayo met ti agpasiar kadagiti ili ti probinsiatayo nga Ilocos Sur. Geography song iti probinsiatayo. Ngem saan a nairaman dagiti ili iti interior.

Daytoy man ti kanta.

Baleleng

Ilocos Sur baleleng ti naggapuak
Ili-ili baleleng nagpaspasiarak
Diay amianan baleleng nangirugiak
Abagatan baleleng ti nagtungpalak

Diay Sinait baleleng, kabawangan
Diay Cabugao baleleng, katabakuan
Diay San Juan baleleng, kapandayan
Diay Magsingal baleleng, kaasinan

Santo Domingo baleleng, kasantolan
San Ildefonso baleleng, kamageyan
Diay Bantay baleleng, kabalitokan
Diay Vigan baleleng, kaantiquean

San Vicente baleleng, karerebultuan
Santa Catalina baleleng, kanatengan
Diay Caoayan baleleng, kaikanan
Diay Santa baleleng, kabunengan

Diay Narvacan baleleng, kaubasan
Santa Maria baleleng, kakapasan
Diay San Esteban baleleng, kaalsongan
Diay Santiago baleleng, kasarguelasan

Diay Candon baleleng, kakalamayan
Santa Lucia baleleng, ti kaniogan
Diay Santa Cruz baleleng, kalandokan
Diay Tagudin baleleng, karestauranan.

(Adda tuloyna)